ГЛІ́НСКАЯ ((Glińska) Тэафіля) (сапр.Букатова; 1762 ці 1763, в.Вял. Косічы Навагрудскага р-на Гродзенскай вобл. — 23.10.1799),
польская паэтэса. Некаторы час жыла ў Шчорсах (Навагрудскі р-н). Яе творчасць развівалася ў рэчышчы сентыменталізму. Аўтар апісальнай паэмы «Шчорсы» (1784), вершаванага пералажэння фрагмента рамана Ж.Ф.Мармантэля «Інкі, або Знішчэнне Перу» («Перуанскія гімны смерці», 1785). Ёй прыпісваюць таксама не зусім дакладны пераклад драмы А. фон Кацэбу «Бянёўскі».
Літ.:
Mikulski T.T. Glińska // Mikulski T. Ze studiów nad oświeceniem. Warszawa, 1956.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Пражы́ліна ’кладзі (смарг., Сл. ПЗБ). Параўн. рус.прожилина ’бэлька, жэрдка’. Прэфіксальна-суфіксальны дэрыват ад жыла, гл. жыліна ’трама, жэрдка’; апошняя параўноўваецца таксама з серб.-харв.жила ’дапаможная кроква, лата’ (Ареал. исслед., 1971, 98), а таксама з балг.жилици ’тонкія жардзіны для пакрыцця страхі вясковай хаты’, жшник ’лата’ (БЕР, 1, 545).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
мегатэ́рый
(ад мега- + -тэрый)
вымерлая жывёла вялікіх памераў, падобная да сучаснага ляніўца, якая жыла ў неагене.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
мезапітэ́к
(н.-лац. mesopithecus)
вымерлая малпа сям. мартышкавых, якая жыла ў канцы міяцэну і ў пліяцэне.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
нейры́т
(ад гр. neuron = жыла, нерв)
1) тое, што і аксон;
2) тое, што і неўрыт.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
флебагра́ма
(ад гр. phleps, -ebos = жыла + -грама)
крывая запісу пульсавых ваганняў вен у чалавека і жывёл.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
што́кверк
(ням. Stockwerk, ад Stock = сцябло + Werk = утварэнне)
тоўстая рудная жыла, ад якой адгаліноўваецца многа пражылак.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
АДЭ́ЛЯ З УСТРО́НІ,
бел. паэтэса сярэдзіны 19 ст.Жыла ў фальварку Устронь Лідскага пав. У 1850 нап.бел. паэму «Мачаха» (апубл. 1993, рукапіс у б-цы Ягелонскага ун-та ў Кракаве). У творы адчуваецца ўплыў рамантызму, творча выкарыстаны нар.-песенныя матывы. «Мачаха» прасякнута любоўю да Наднёманскага краю, вызв.-патрыят. настроямі. Аўтар спачувае абяздоленай сіротцы, шчасцю якой перашкаджае злая мачаха. Сярод дзеючых асоб персаніфікаваныя сілы прыроды: злая бура, наднёманскі лес, «літоўчык»-Нёман, які абараняе смелага юнака-плыўца. Пісала вершы і на польск. мове.
воднае млекакормячае атр. сірэн. Была пашырана каля Камандорскіх а-воў. Жыла статкамі на мелкаводдзі. Адкрыта і апісана рас. вучоным Г.В.Стэлерам (1741). Вынішчана ў 2-й палове 18 ст. (1754—68; апошняя забіта ў 1772).
Даўж. да 10 м, маса да 4 т. Тулава масіўнае, верацёнападобнае, заканчвалася гарыз. плаўніком. Пярэднія канечнасці — ласты, задніх не было. Скура голая, тоўстая, чорна-бурая. Бяззубая, дзёсны дзясны* з рагавымі пласцінамі. Кармілася водарасцямі (марская капуста і інш.). Нараджала 1 дзіцяня, мабыць, раз у 2 гады.
