у́голь м.
1. (твёрдое горючее вещество) спец. ву́галь, -лю м.;
древе́сный у́голь драўні́нны ву́галь;
ка́менный у́голь каме́нны ву́галь;
2. (кусок древесного угля) ву́галь, -гля м., мн. вугалі́, -лёў; собир. вуго́лле, -лля ср.; (горячие угли — ещё) жар, род. жа́ру м.;
вы́грести у́гли из пе́чи вы́гарнуць жар (вуго́лле) з пе́чы;
рисова́ть углём рысава́ць ву́галем;
◊
бе́лый у́голь бе́лы ву́галь;
голубо́й у́голь блакі́тны ву́галь.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ву́галь, -ля м.
1. у́голь;
драўня́ны в. — древе́сный у́голь;
каме́нны в. — ка́менный у́голь;
○ бе́лы в. — бе́лый у́голь;
блакі́тны в. — голубо́й у́голь;
бу́ры в. — бу́рый у́голь;
2. (кусок обгоревшего дерева) у́голь, уголёк
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
бу́рый бу́ры;
бу́рый у́голь бу́ры ву́галь;
бу́рый железня́к бу́ры жалязня́к;
бу́рый медве́дь бу́ры мядзве́дзь.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
газіфікава́ць сов. и несов., в разн. знач. газифици́ровать;
г. ву́галь — газифици́ровать у́голь;
г. дом — газифици́ровать дом
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Ву́галь (БРС, Нас., КТС, Шат., Касп., Гарэц., Бяльк., Мядзв.). Рус. у́голь, укр. ву́гіль, ст.-рус. оуг(ъ)ль, ст.-слав. ѫгль ’вугаль’, балг. въгле н. р. ’вугаль’, серб.-харв. у̏гаљ, славен. vọ̑gel, чэш. uhel, славац. uhol, польск. węgiel, в.-луж. wuhl, wuhel, н.-луж. hugel. Прасл. ǫgъlъ (Махэк₂, 666; Скок, 3, 537). Роднаснае літ. anglìs, ст.-прус. anglis, він. скл. адз. л. añglį̌, усх.-літ. ánglis, лат. ùogle, ст.-інд. áṅgāraḥ ’вугаль’, н.-перс. angišt ’тс’ (Траўтман, 8; Фрэнкель, 10; Фасмер, 4, 146). Сольмсен (Unters., 218) дапускае магчымасць роднасці з агонь. Аб гэтым гл. таксама Тапароў, Прус., 87.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
блакі́тны голубо́й; лазу́рный, лазо́ревый, небе́сный;
◊ ~ная кроў — голуба́я кровь;
~нае па́ліва — голубо́е то́пливо;
б. экра́н — голубо́й экра́н;
б. ву́галь — голубо́й у́голь;
б. аге́ньчык — голубо́й огонёк
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
бу́ры I прил. (о цвете) бу́рый;
○ б. ву́галь — бу́рый у́голь;
б. жалязня́к — бу́рый железня́к;
б. мядзве́дзь — бу́рый медве́дь
бу́ры II, -раў (ед. бур м.) сущ., ист. бу́ры
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
перапалі́ць сов., в разн. знач. переже́чь;
п. вяро́ўку — переже́чь верёвку;
п. электры́чную ля́мпачку — переже́чь электри́ческую ла́мпочку;
п. ко́фе — переже́чь ко́фе;
п. усе́ дро́вы — переже́чь все дрова́;
п. дрэ́ва на ву́галь — переже́чь де́рево на у́голь;
п. бензі́н — переже́чь бензи́н
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
переже́чь сов., в разн. знач. перапалі́ць, мног. паперапа́льваць;
переже́чь кирпи́ч перапалі́ць цэ́глу;
переже́чь электри́ческую ла́мпочку перапалі́ць электры́чную ля́мпачку;
переже́чь все дрова́ перапалі́ць (паперапа́льваць) усе́ дро́вы;
переже́чь де́рево на у́голь перапалі́ць дрэ́ва на ву́галь;
переже́чь про́волоку кислото́й перапалі́ць дрот кіслато́й;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
каме́нны в разн. знач. ка́менный;
○ ~нная соль — ка́менная соль;
к. ву́галь — ка́менный у́голь;
к. век — ка́менный век;
◊ к. мяшо́к — ка́менный мешо́к;
як за ~ннай сцяно́й — как за ка́менной стено́й;
як на ~нную гару́ (апіра́цца) — как на ка́менную го́ру (опира́ться);
~ннае — сэ́рца ка́менное се́рдце
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)