жні́ўны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
жні́ўны |
жні́ўная |
жні́ўнае |
жні́ўныя |
| Р. |
жні́ўнага |
жні́ўнай
жні́ўнае |
жні́ўнага |
жні́ўных |
| Д. |
жні́ўнаму |
жні́ўнай |
жні́ўнаму |
жні́ўным |
| В. |
жні́ўны (неадуш.)
жні́ўнага (адуш.) |
жні́ўную |
жні́ўнае |
жні́ўныя (неадуш.)
жні́ўных (адуш.) |
| Т. |
жні́ўным |
жні́ўнай
жні́ўнаю |
жні́ўным |
жні́ўнымі |
| М. |
жні́ўным |
жні́ўнай |
жні́ўным |
жні́ўных |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
жні́ўны жа́твенный;
~ныя пе́сні — фольк. жа́твенные пе́сни
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
жні́ўны, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да жніва, звязаны з ім. Жніўная пара. □ У жніўны дзень на вуліцы бязлюдна. Нават бэз заснуў каля дзвярэй. Караткевіч. // Які выконваецца ў час жніва. Жніўны абрад. Жніўная песня.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
жніво́, -а́ і жні́ва, -а, н.
1. Уборка збожжавых культур жатнай тэхнікай.
2. Час такой уборкі.
Ж. ў разгары.
3. Зжатая збажына; ураджай.
|| прым. жні́ўны, -ая, -ае.
Жніўныя песні.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прыпа́р, -у, м.
1. Гарачыня ад нагрэтага сонцам паветра.
Паўдзённы п.
2. Напружаная летняя праца ў час касьбы, жніва.
Жніўны п.
Экзаменацыйны п. (перан.).
|| прым. прыпа́рны, -ая, -ае.
Прыпарная пара.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
жа́твенный
1. жні́ўны;
2. (об инструменте, машине и т. п.) жа́тны;
жа́твенная маши́на жняя́рка.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Жні́ўнік ’ліпеньскі баравік’ (мазыр., Жыв. сл., 210). Назва дадзена паводле часу з’яўлення (падчас жніва), магчыма, шляхам кампрэсіі (жніўны — баравік) з суфіксам ‑ік або непасрэдна з суфіксам ‑нік.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Жне́ўнік, жніўнік ’іржышча’ (Абабурка, Шатал., Жд. 3, Жыв. сл., 210), рус. бранск. жневник ’тс’. Ад прыметніка жніўны, утворанага ад жніво або ад жнеўны (< жьн‑ѣв‑ьн‑ъ) з суфіксам ‑ік.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
мару́дны, ‑ая, ‑ае.
1. Павольны, няспешны; проціл. хуткі. Жанчына асцярожна павярнулася.. і пайшла ў кватэру марудным крокам. Бядуля. Хада.. [рысі] была цяжкая і марудная, яна ледзь рухалася. В. Вольскі.
2. Непаваротлівы. У жніўны дзень на вуліцы бязлюдна. Нават бэз заснуў каля дзвярэй. Толькі певень, млявы і марудны, Кліча частаваць сваіх курэй. Караткевіч.
3. Карпатлівы. Пачалася марудная праца — вылузванне рыбы з вочак сеткі ў скрыні: для адпраўкі, калі падыдзе рыбгасаўскі катэр. Брыль.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прыпа́р, ‑у, м.
1. Душная гарачыня, спякота ў паветры ад сонца. Іскрыцца сонейка. Прыпар. Бялевіч. То ў бубны дахаў снежны вецер біў, То навальніца у прыпар грымела, Трубач над зыркім вогнішчам трубіў — І ўсё было да болю зразумела. Грахоўскі.
2. Напружаная летняя праца ў полі (у час касьбы, жніва). Следам за сенакосам падыходзіў жніўны прыпар. Асіпенка. У самы прыпар прыехала на хутар бабка Югася, каб паглядзець дзяцей, пакуль маці і бацька будуць ўпраўляцца з касьбою і жнівом. С. Александровіч. // перан. Найбольш напружаная праца, якая наступае час ад часу, а таксама перыяд такой працы. Кафедры правяралі выкананне вучэбных планаў і паспешліва рыхтаваліся да чарговага інстытуцкага прыпару. Карпаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)