бу́ра, -ы, мн. -ы, бур, ж.

1. Вецер вялікай разбуральнай сілы, звычайна з дажджом або снегам.

Разгулялася б.

2. перан. Пра бурнае развіццё сацыяльных працэсаў у грамадстве.

Грымоты рэвалюцыйнай буры.

3. перан., чаго або якая. Пра бурнае выяўленне пачуццяў.

Б. воплескаў.

4. Шум, крык.

У хаце паднялася сапраўдная б.

○

Магнітная бура — моцныя ваганні магнітнага поля Зямлі, звязаныя з уварваннем у каляземную прастору касмічных часціц, што абумоўлена сонечнай актыўнасцю.

◊

Бура ў шклянцы вады (іран.) — гарачая спрэчка з-за дробязных прычын.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

бу́ра

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне

адз. мн.
Н. бу́ра бу́ры
Р. бу́ры бу́р
Д. бу́ры бу́рам
В. бу́ру бу́ры
Т. бу́рай
бу́раю
бу́рамі
М. бу́ры бу́рах

Крыніцы: krapivabr2012, nazounik2008, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

бура́ ж., хим. бура́кс, -су м.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

бу́ра ж., в разн. знач. бу́ря;

б. вы́вернула дуб — бу́ря вы́воротила дуб;

сацыя́льныя бу́ры — социа́льные бу́ри;

○ магні́тная б. — физ. магни́тная бу́ря;

◊ б. ў шкля́нцы вады́ — бу́ря в стака́не воды́;

б. во́плескаў — бу́ря рукоплеска́ний;

б. абурэ́ння — бу́ря возмуще́ния

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

бу́ра, ‑ы, ж.

1. Вецер вялікай разбуральнай сілы, звычайна з дажджом або снегам. Бура ўзнялася. Бура сціхла. □ Дзед з Сымонам пад вярбою Селі буру пераждаць. Колас. Пералівы ветру пераходзяць у буру. Бядуля.

2. перан. Пра сацыяльныя з’явы вялікай гістарычнай важнасці, якія выклікаюць істотныя перамены ў жыцці грамадства. І вось паўстаў крылаты пралетарый, — І бура ўміг з зямлі змяла цара — драпежніка арла. Крапіва. Раскаты рэвалюцыйнай буры ў пралетарскіх цэнтрах Расіі ўскалыхнулі і Беларусь. Івашын.

3. Шум, крык. Лабановіч дагадаўся, што падлоўчы Баранкевіч падняў у доме буру. Колас. [Насця:] — Што ж гэта, памочнікі мае дарагія, у ясны дзень буру паднімаеце? Мележ. // перан. Моцнае душэўнае хваляванне. Бура, якая бушазала ў душы [Пятра] ўсю дарогу, пакрысе сціхала. Шамякін. // перан.; чаго або якая. Яркае гарачае выяўленне пачуццяў. Пасля буры воплескаў шалёных Мы сябе не помнілі ў фінале І свае сапраўдныя імёны У ролях закаханых называлі. Непачаловіч.

•••

Магнітная бура — раптоўнае кароткачасовае, хуткае і незаканамернае змяненне магнітнага поля Зямлі, звязанае з утварэннем і развіццём па Сонцы цёмных плям.

Бура ў шклянцы вады — моцнае хваляванне, гарачая спрэчка з-за дробязных прычын.

Якой бурай прынесла — пра нечаканае з’яўленне непажаданага чалавека.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

Бу́ра (Сцяшк. МГ, Інстр. I, Бесар., БРС), бу́ря (Бяльк.). Рус. бу́ря, укр. бу́ря, польск. burza, чэш. bouře, ст.-слав. боурꙗ, серб.-харв. бӳра, балг. бу́ра, бу́ря і г. д. Прасл. *burʼa ’бура’. Сюды ж, відаць, прасл. *buriti (гл. бурыць). Спрэчным з’яўляецца пытанне, ці *burʼa — аддзеяслоўнае ўтварэнне ці не. У аснове гэтай групы слоў ляжыць, мабыць, і.-е. гукапераймальнае *bhou̯r‑, *bhur‑. Параўноўваюць з лат. baûŗuôt, нарв. būra ’рыкаць’, ст.-ісл. byrr ’спадарожны вецер’, лац. furō ’шалею’, грэч. φυρμός ’беспарадак’, ст.-інд. bhuráti ’рухаецца, валтузіцца’ і г. д. Траўтман, 28; Мейе, RS, 2, 65; Слаўскі, 1, 51; Фасмер, 1, 250; Праабражэнскі, 1, 55; Брукнер, 50. Параўн. яшчэ Махэк₂, 62. Няпэўна Шанскі, 1, Б, 236–237. Параўн. бу́рыць.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

бу́ра-кары́чневы

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. бу́ра-кары́чневы бу́ра-кары́чневая бу́ра-кары́чневае бу́ра-кары́чневыя
Р. бу́ра-кары́чневага бу́ра-кары́чневай
бу́ра-кары́чневае
бу́ра-кары́чневага бу́ра-кары́чневых
Д. бу́ра-кары́чневаму бу́ра-кары́чневай бу́ра-кары́чневаму бу́ра-кары́чневым
В. бу́ра-кары́чневы (неадуш.)
бу́ра-кары́чневага (адуш.)
бу́ра-кары́чневую бу́ра-кары́чневае бу́ра-кары́чневыя (неадуш.)
бу́ра-кары́чневых (адуш.)
Т. бу́ра-кары́чневым бу́ра-кары́чневай
бу́ра-кары́чневаю
бу́ра-кары́чневым бу́ра-кары́чневымі
М. бу́ра-кары́чневым бу́ра-кары́чневай бу́ра-кары́чневым бу́ра-кары́чневых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

бу́ра-чо́рны

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. бу́ра-чо́рны бу́ра-чо́рная бу́ра-чо́рнае бу́ра-чо́рныя
Р. бу́ра-чо́рнага бу́ра-чо́рнай
бу́ра-чо́рнае
бу́ра-чо́рнага бу́ра-чо́рных
Д. бу́ра-чо́рнаму бу́ра-чо́рнай бу́ра-чо́рнаму бу́ра-чо́рным
В. бу́ра-чо́рны (неадуш.)
бу́ра-чо́рнага (адуш.)
бу́ра-чо́рную бу́ра-чо́рнае бу́ра-чо́рныя (неадуш.)
бу́ра-чо́рных (адуш.)
Т. бу́ра-чо́рным бу́ра-чо́рнай
бу́ра-чо́рнаю
бу́ра-чо́рным бу́ра-чо́рнымі
М. бу́ра-чо́рным бу́ра-чо́рнай бу́ра-чо́рным бу́ра-чо́рных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

бу́ра-чырво́ны

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. бу́ра-чырво́ны бу́ра-чырво́ная бу́ра-чырво́нае бу́ра-чырво́ныя
Р. бу́ра-чырво́нага бу́ра-чырво́най
бу́ра-чырво́нае
бу́ра-чырво́нага бу́ра-чырво́ных
Д. бу́ра-чырво́наму бу́ра-чырво́най бу́ра-чырво́наму бу́ра-чырво́ным
В. бу́ра-чырво́ны (неадуш.)
бу́ра-чырво́нага (адуш.)
бу́ра-чырво́ную бу́ра-чырво́нае бу́ра-чырво́ныя (неадуш.)
бу́ра-чырво́ных (адуш.)
Т. бу́ра-чырво́ным бу́ра-чырво́най
бу́ра-чырво́наю
бу́ра-чырво́ным бу́ра-чырво́нымі
М. бу́ра-чырво́ным бу́ра-чырво́най бу́ра-чырво́ным бу́ра-чырво́ных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

бу́ра-шы́зы

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. бу́ра-шы́зы бу́ра-шы́зая бу́ра-шы́зае бу́ра-шы́зыя
Р. бу́ра-шы́зага бу́ра-шы́зай
бу́ра-шы́зае
бу́ра-шы́зага бу́ра-шы́зых
Д. бу́ра-шы́заму бу́ра-шы́зай бу́ра-шы́заму бу́ра-шы́зым
В. бу́ра-шы́зы (неадуш.)
бу́ра-шы́зага (адуш.)
бу́ра-шы́зую бу́ра-шы́зае бу́ра-шы́зыя (неадуш.)
бу́ра-шы́зых (адуш.)
Т. бу́ра-шы́зым бу́ра-шы́зай
бу́ра-шы́заю
бу́ра-шы́зым бу́ра-шы́зымі
М. бу́ра-шы́зым бу́ра-шы́зай бу́ра-шы́зым бу́ра-шы́зых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)