адхілі́цца
дзеяслоў, непераходны, закончанае трыванне, зваротны, 2-е спражэнне
| Будучы час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
адхілю́ся |
адхі́лімся |
| 2-я ас. |
адхі́лішся |
адхі́ліцеся |
| 3-я ас. |
адхі́ліцца |
адхі́ляцца |
| Прошлы час |
| м. |
адхілі́ўся |
адхілі́ліся |
| ж. |
адхілі́лася |
| н. |
адхілі́лася |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
адхілі́ся |
адхілі́цеся |
| Дзеепрыслоўе |
| прош. час |
адхілі́ўшыся |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
адхілі́цца, -хілю́ся, -хі́лішся, -хі́ліцца; зак.
1. Падацца ўбок, адвярнуцца.
Адхілілася кабета і выцерла заплаканыя вочы.
2. Адысці ад прамога маршруту, збіцца.
А. ўбок і заблудзіцца.
3. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Адгарнуцца, адсланіцца.
Заслона адхілілася.
4. перан. Перакінуць увагу на што-н. іншае.
Важна, каб не а. ад галоўнага.
|| незак. адхіля́цца, -я́юся, -я́ешся, -я́ецца.
|| наз. адхіле́нне, -я, н.
А. ад нормы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адхілі́цца сов.
1. (наклониться в сторону) отклони́ться;
стрэ́лка ~лі́лася — стре́лка отклони́лась;
2. (сбиться, отойти от прямого направления) отклони́ться, уклони́ться;
мы ~лі́ліся ў бок ле́су — мы отклони́лись (уклони́лись) в сто́рону ле́са;
3. отодви́нуться, отстрани́ться, уклони́ться;
а. ад уда́ру — отстрани́ться (уклони́ться) от уда́ра;
4. (про что-л. прислонённое) отслони́ться;
5. отогну́ться, отверну́ться;
ко́ўдра ~лі́лася — одея́ло отогну́лось (отверну́лось);
6. (отвлечься в изложении) отклони́ться, уклони́ться, отойти́;
а. ад тэ́мы — отклони́ться (уклони́ться, отойти́) от те́мы
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
адхілі́цца, ‑хілюся, ‑хілішся, ‑хіліцца; зак.
1. Падацца, нахіліцца ўбок; адхінуцца. Бацюшка адхіліўся ў другі бок і, каб не прыкмеціў Пётра, перажагнаўся. Чарот.
2. Збіцца, адысці ад прамога кірунку, ухіліцца ад галоўнага. — Куды ж мы адхіліліся? Дзе ж тут гумно? — раздумліва спытаў Лясніцкі. Шамякін. За гэту бамбёжку Косця атрымаў ад.. начальства вымову — ён адхіліўся ад маршруту. Навуменка.
3. Адгарнуцца, адсланіцца. Пачуліся крокі. Фіранка адхілілася, і ў бакоўку глянула гаспадыня. Пестрак.
4. перан. Пакінуць займацца чым‑н., думаць, гаварыць пра што‑н., перакінуўшы ўвагу на што‑н. іншае, заняўшыся чым‑н. іншым; адысці ўбок. Ну, не буду вам расказваць пра тыя дзівы, якія я ўбачыў назаўтра, бо тады я адхілюся ў бок ад галоўнага. Васілёнак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
отслони́ться адхілі́цца, адхіну́цца;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
отстрани́ться
1. адхілі́цца;
2. (уклониться) адхілі́цца, стаць у баку́;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
отпря́нуть сов. адско́чыць, адхіну́цца, адхілі́цца.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
отшатну́ться прям., перен. адхісну́цца, адхілі́цца.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
адхіля́цца, ‑яюся, ‑яешся, ‑яецца; незак.
1. Незак. да адхіліцца.
2. Зал. да адхіляць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)