конь, каня́, мн. ко́ні і (з ліч. 2, 3, 4) кані́, ко́ней, м.
1. Буйная свойская аднакапытная жывёліна, якая выкарыстоўваецца для перавозкі грузаў і людзей, а таксама для верхавой язды.
Купіць каня.
Навязаць каня.
Па конях! (кавалерыйская каманда для пасадкі на коней).
2. Шахматная фігура з галавой каня.
Хадзіць канём.
3. Абабіты скурай брус на чатырох ножках для гімнастычных практыкаванняў.
◊
На кані і пад канём — у самых разнастайных, прыемных і непрыемных сітуацыях (пабываць, быць).
Ні па кані, ні па аглоблях (разм.) — не так, як хацелася (зрабілася, атрымалася).
Ход канём — пра смелае, рашучае дзеянне.
|| памянш. ко́нік, -а, мн. -і, -аў, м. (да 1 знач.).
|| прым. ко́нны, -ая, -ае (да 1 знач.) і ко́нскі, -ая, -ае (да 1 знач.).
К. двор.
Конская грыва.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сту́заць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., каго (што).
1. Затузаць, зацягаць.
С. каня.
2. перан. Давесці да хворага, нервовага стану, змучыць.
Хвароба стузала чалавека.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
засячы́ся і засе́кчыся, 1 і 2 ас. не ўжыв., -сячэ́цца; засе́кся, -клася; зак.
Пра каня: на хаду параніць адной нагой другую.
|| незак. засяка́цца, -а́ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
расцугля́ць, ‑яю, ‑яеш, ‑яе; зак., каго-што.
Выняць з рота каня цуглі, адшчапіўшы ад аброці. Расцугляць каня.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
шпо́рыць, ‑ру, ‑рыш, ‑рыць; незак., каго.
Удараць шпорамі па баках каня, каб прымусіць яго хутчэй бегчы. Шпорыць каня.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
распу́таць сов. (освободить от пут) распу́тать;
р. каня́ — распу́тать ло́шадь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
трыно́га, -і, ДМ -но́зе, мн. -і, -но́г, ж. (разм.).
1. Тое, што і трыножак.
2. Пута, якім звязваюць пярэднія ногі каня з адной задняй.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
клешчына́, -ы́, мн. кляшчы́ны і (з ліч. 2, 3, 4) клешчыны́, кляшчы́н, ж.
Адна з дзвюх драўляных частак хамута, якія сцягваюцца пад шыяй каня супоняй.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
засупо́ніць, -ню, -ніш, -ніць; -нены; зак., каго-што.
Сцягнуць клешчы хамута супоняй пры запраганні каня.
|| незак. засупо́ньваць, -аю, -аеш, -ае і супо́ніць, -ню, -ніш, -ніць.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пега́шка ж., прост. страка́ты (пярэ́сты) конь, род. страка́тага (пярэ́стага) каня́ м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)