Спол ‘чарпак для вылівання вады з лодкі’, спо́лік ‘тс’ (ТС; жытк., Нар. словатв.; Мат.), укр. шпол ‘шуфель, драўляны чарпак для вылівання вады з лодкі’, шпо́ла ‘шуфлік’, польск. spółek, spółka ‘шуфлік, драўляная лапатка для вылівання вады з лодкі’, spułek ‘тс’, каш. spȯłk, špȯl ‘тс’, серб.-харв. дыял. ìspol, ìspō, ìspolac ‘тс’, балг. дыял. и́зпол, ‘тс’, макед. и́спо́л ‘тс’. Прасл. *jьspolъ, варыянт *jьspola ‘драўляная лапатка, шуфлік’ ад дзеяслова *polti ‘прыводзіць у рух, махаць чым-небудзь, падкідваць нешта’, з якога ў выніку спецыялізацыі развіліся значэнні ‘ачышчаць збожжа, правейваць’ (гл. палаць) і ‘выплюхваць, выліваць ваду з чаўна, лодкі’, што дае падставы для рэканструкцыі дзеяслова *jьz‑polti ‘тс’ (Міклашыч, 259; Скок, 2, 594–595; Борысь, Etymologie, 552–557).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ста́йня ‘памяшканне для коней, канюшня’ (ТСБМ, Байк. і Некр., Нас., Нік. Очерки, Стан., Бяльк., Шат., Касп., Сл. ПЗБ, ТС, Сцяшк.), ст.-бел. стаиня ‘тс’; сюды ж ста́еннік ‘рысак’, стае́нніца ‘рысачка’, ‘кабыла, якую ўлетку трымаюць на стайні’ (Янк. 3.). Укр. ста́йня ‘стайня’, рус. дыял. ста́йня ‘тс’, польск. stajnia ‘памяшканне для коней або іншых сельскагаспадарчых жывёл’, чэш. дыял. stajňa, славац. stajňa. Прасл. паўн.-слав. *stajьńa ‘памяшканне для сельскагаспадарчых жывёл або месца для іх’. Дэрыват ад прасл. шматкратнага дзеяслова *stajati ‘стаяць’ < *stati ‘стаць’ з суф. ‑ьńa. Гл. Махэк₂, 574; Борысь, 574. Шымкевіч (Шымк. Собр.) параўноўваў з літ. stóně ‘тс’ (не адзначанага ў слоўніках). Вывядзенне з літ. staĩnė ‘тс’ не мае падстаў, бо апошняе запазычана ў славян, гл. Анікін, Опыт, 283.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
звярта́цца несов.
1. (да каго, чаго з чым) обраща́ться (к кому, чему с чем); (представлять для решения) входи́ть (с чем);
2. (да чаго) прибега́ть (к чему); обраща́ться (к чему);
1, 2 см. звярну́цца 3, 4;
3. страд. остана́вливаться; устремля́ться; см. звярта́ць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вясёлы
1. в разн. знач. весёлый;
в. хара́ктар — весёлый хара́ктер;
в. твар — весёлое лицо́;
в. спекта́кль — весёлый спекта́кль;
2. (служащий для увеселения) увесели́тельный;
~лая пагуля́нка — увесели́тельная прогу́лка;
◊ рабі́ць ~лую мі́ну пры дрэ́ннай гульні́ — погов. де́лать весёлую ми́ну при плохо́й игре́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
забяспе́чваць несов.
1. (представлять средства для жизни) обеспе́чивать; (доставлять что-л. кому-л. — ещё) снабжа́ть; (давать в достаточном количестве — ещё) удовлетворя́ть;
2. (делать возможным, реальным что-л.) обеспе́чивать;
1, 2 см. забяспе́чыць;
3. воен. (продуктами питания, обмундированием и т.п.) дово́льствовать
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
адво́дзіць несов.
1. в разн. знач. отводи́ть; (из какого-л. места — ещё) уводи́ть;
2. (не соглашаться с чем-л.) отводи́ть, отклоня́ть, отверга́ть;
3. (мешать осуществлению чего-л.) отводи́ть, отвраща́ть;
4. отводи́ть, предоставля́ть;
5. (для удара) зама́хиваться, заноси́ть (руку); см. адве́сці
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
выбача́ць (каму, каму за што) несов. извиня́ть (кого, кого за что), проща́ть (кого, кому что); см. вы́бачыць;
◊ ~ча́й(це) — а) (форма извинения) винова́т, прости́(те); извини́(те); б) (для выражения протеста) извини́(те); в) в знач. вводн. сл. прости́(те), винова́т
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прышчэ́пка I ж.
1. сад. приви́вка, привива́ние ср.; окулиро́вка, копулиро́вка; прище́п м.;
2. мед. приви́вка;
1, 2 см. прышчапі́ць I 1, 2;
3. мед. (прививочный препарат) приви́вка ж.;
○ пастэ́раўскія ~кі — пасте́ровские приви́вки
прышчэ́пка II ж. (для белья) прище́пок м., прище́пка
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пра предлог с вин. (для указания на предмет мысли, речи, чувства и т.п.) о, об (ком, чём); про;
гавары́ць п. літарату́ру — говори́ть о литерату́ре;
я ўспаміна́ю п. цябе́ — я вспомина́ю о тебе́ (про тебя́);
пагавары́ць п. адпачы́нак — поговори́ть об о́тпуске
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
эге́ межд. (при обнаружении чего-л. значительного или неожиданного) эге́;
эге́, ты ўжо прыйшо́ў — эге́, да ты уже́ пришёл;
эге́, вунь ко́лькі іх — эге́, вон ско́лько их; (для выражения изумления, недоверия и т.п.) э;
эге́, куды́ зае́хаў! — э, куда́ зае́хал!
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)