абно́скі, ‑аў; адз. абносак, ‑ска, м.

Разм. Падношанае, пашарпанае адзенне, абутак. Насіць чужыя абноскі. □ Недзе з аддаленага кутка, з-пад кухні.., выйшла сястра-гаспадыня год пад пяцьдзесят — уся шэрая, у абносках з галавы да ног. Пестрак.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ча́пля, ‑і, ж.

Балотная птушка сямейства галянастых з вялікай дзюбай і доўгай шыяй. На адным канцы балота Была хата Жураўля, На другім канцы балота Чапля шэрая жыла. Танк. Звіслі над хвалямі сосны. Чапля рыбачыць ідзе. Карызна.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

чарно́быль, ‑ю, м.

Шматгадовая травяністая расліна сямейства складанакветных з чырванавата-бурым сцяблом; разнавіднасць палыну. Пырхнуўшы з гнязда, шэрая птушына далёка не адлятала, а садзілася на галінку чарнобылю і глядзела ў мой бок па-свойску, смела. Грамовіч.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

Смяцю́х ‘від жаваранкаў, якія не адлятаюць у вырай’ (Скарбы), ‘шэрая сініца’ (Сцяшк. Сл.), сьмэтю́шка ‘жаваранак чубаты, Galerida cristata L.’ (стол., Нікан.), укр. смітю́х ‘тс’. Да смецце (гл.), бо птушкі ўзімку збіраюцца каля сметнікаў. Гл. сметнік2.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

блакі́тна-шэ́ры

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. блакі́тна-шэ́ры блакі́тна-шэ́рая блакі́тна-шэ́рае блакі́тна-шэ́рыя
Р. блакі́тна-шэ́рага блакі́тна-шэ́рай
блакі́тна-шэ́рае
блакі́тна-шэ́рага блакі́тна-шэ́рых
Д. блакі́тна-шэ́раму блакі́тна-шэ́рай блакі́тна-шэ́раму блакі́тна-шэ́рым
В. блакі́тна-шэ́ры (неадуш.)
блакі́тна-шэ́рага (адуш.)
блакі́тна-шэ́рую блакі́тна-шэ́рае блакі́тна-шэ́рыя (неадуш.)
блакі́тна-шэ́рых (адуш.)
Т. блакі́тна-шэ́рым блакі́тна-шэ́рай
блакі́тна-шэ́раю
блакі́тна-шэ́рым блакі́тна-шэ́рымі
М. блакі́тна-шэ́рым блакі́тна-шэ́рай блакі́тна-шэ́рым блакі́тна-шэ́рых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ды́мчата-шэ́ры

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. ды́мчата-шэ́ры ды́мчата-шэ́рая ды́мчата-шэ́рае ды́мчата-шэ́рыя
Р. ды́мчата-шэ́рага ды́мчата-шэ́рай
ды́мчата-шэ́рае
ды́мчата-шэ́рага ды́мчата-шэ́рых
Д. ды́мчата-шэ́раму ды́мчата-шэ́рай ды́мчата-шэ́раму ды́мчата-шэ́рым
В. ды́мчата-шэ́ры (неадуш.)
ды́мчата-шэ́рага (адуш.)
ды́мчата-шэ́рую ды́мчата-шэ́рае ды́мчата-шэ́рыя (неадуш.)
ды́мчата-шэ́рых (адуш.)
Т. ды́мчата-шэ́рым ды́мчата-шэ́рай
ды́мчата-шэ́раю
ды́мчата-шэ́рым ды́мчата-шэ́рымі
М. ды́мчата-шэ́рым ды́мчата-шэ́рай ды́мчата-шэ́рым ды́мчата-шэ́рых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

папялі́ста-шэ́ры

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. папялі́ста-шэ́ры папялі́ста-шэ́рая папялі́ста-шэ́рае папялі́ста-шэ́рыя
Р. папялі́ста-шэ́рага папялі́ста-шэ́рай
папялі́ста-шэ́рае
папялі́ста-шэ́рага папялі́ста-шэ́рых
Д. папялі́ста-шэ́раму папялі́ста-шэ́рай папялі́ста-шэ́раму папялі́ста-шэ́рым
В. папялі́ста-шэ́ры (неадуш.)
папялі́ста-шэ́рага (адуш.)
папялі́ста-шэ́рую папялі́ста-шэ́рае папялі́ста-шэ́рыя (неадуш.)
папялі́ста-шэ́рых (адуш.)
Т. папялі́ста-шэ́рым папялі́ста-шэ́рай
папялі́ста-шэ́раю
папялі́ста-шэ́рым папялі́ста-шэ́рымі
М. папялі́ста-шэ́рым папялі́ста-шэ́рай папялі́ста-шэ́рым папялі́ста-шэ́рых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

све́тла-шэ́ры

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. све́тла-шэ́ры све́тла-шэ́рая све́тла-шэ́рае све́тла-шэ́рыя
Р. све́тла-шэ́рага све́тла-шэ́рай
све́тла-шэ́рае
све́тла-шэ́рага све́тла-шэ́рых
Д. све́тла-шэ́раму све́тла-шэ́рай све́тла-шэ́раму све́тла-шэ́рым
В. све́тла-шэ́ры (неадуш.)
све́тла-шэ́рага (адуш.)
све́тла-шэ́рую све́тла-шэ́рае све́тла-шэ́рыя (неадуш.)
све́тла-шэ́рых (адуш.)
Т. све́тла-шэ́рым све́тла-шэ́рай
све́тла-шэ́раю
све́тла-шэ́рым све́тла-шэ́рымі
М. све́тла-шэ́рым све́тла-шэ́рай све́тла-шэ́рым све́тла-шэ́рых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

цёмна-шэ́ры

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. цёмна-шэ́ры цёмна-шэ́рая цёмна-шэ́рае цёмна-шэ́рыя
Р. цёмна-шэ́рага цёмна-шэ́рай
цёмна-шэ́рае
цёмна-шэ́рага цёмна-шэ́рых
Д. цёмна-шэ́раму цёмна-шэ́рай цёмна-шэ́раму цёмна-шэ́рым
В. цёмна-шэ́ры (неадуш.)
цёмна-шэ́рага (адуш.)
цёмна-шэ́рую цёмна-шэ́рае цёмна-шэ́рыя (неадуш.)
цёмна-шэ́рых (адуш.)
Т. цёмна-шэ́рым цёмна-шэ́рай
цёмна-шэ́раю
цёмна-шэ́рым цёмна-шэ́рымі
М. цёмна-шэ́рым цёмна-шэ́рай цёмна-шэ́рым цёмна-шэ́рых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

мярэ́жа, ‑ы, ж.

1. Сетка для лоўлі рыбы, нацягнутая на абручы.

2. Тое, што сваім выглядам нагадвае сетку. Пацямнела. Белая была толькі дарога. У лесе на снег апала густая шэрая мярэжа. Пташнікаў. Насустрач беглі дрэвы, заштрыхаваныя мярэжай дажджу. Мележ.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)