прыме́шаны 1, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад прымясіць.
прыме́шаны 2, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад прымяшаць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ско́шваць 1, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Незак. ад скасіць 1.
ско́шваць 2, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Незак. ад скасіць 2.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
быццё, ‑я, н.
1. Спец. Аб’ектыўная рэальнасць, якая існуе незалежна ад нашай свядомасці; матэрыя, прырода. Быццё па-за часам, заключае [Пляханаў], з’яўляецца такім жа вялікім абсурдам, як і быццё па-за прасторай. «Весці».
2. Сукупнасць умоў матэрыяльнага жыцця грамадства. Быццё вызначае свядомасць.
3. Жыццё, існаванне. Ад роднае зямлі, Ад гоману бароў, Ад казак вечароў, Ад песень дудароў, Ад светлых воблікаў закінутых дзяцей, Ад шолаху начэй, Ад тысячы ніцей, З якіх аснована і выткана жыццё І злучана быццё і небыццё, — Збіраўся скарб. Колас.
4. Разм. Прабыванне дзе‑н. [Карызна] сказаў возніку ехаць далей і ўпершыню за ўвесь час быцця свайго ў гэтым раёне спыніўся ў заезным двары. Зарэцкі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
абарані́ць сов.
1. (от нападения) оборони́ть; защити́ть;
а. радзі́му — оборони́ть (защити́ть) ро́дину;
а. ад хуліга́на — оборони́ть от хулига́на;
а. сад ад шко́днікаў — защити́ть сад от вреди́телей;
а. падсу́днага — оборони́ть (защити́ть) подсуди́мого;
2. (настоять на правильности чего-л., добиваясь признания) отстоя́ть;
а. правы́ — отстоя́ть права́;
а. свой пункт гле́джання — отстоя́ть свою́ то́чку зре́ния;
3. (диссертацию, проект и т.п.) защити́ть;
а. дысерта́цыю — защити́ть диссерта́цию
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
калаці́цца несов.
1. дрожа́ть, трясти́сь; содрога́ться;
сце́ны кало́цяцца ад вы́бухаў — сте́ны дрожа́т (содрога́ются) от взры́вов;
к. ад стра́ху (ра́дасці) — дрожа́ть от стра́ха (ра́дости);
лі́сце кало́ціцца — ли́стья дрожа́т;
2. (за што) перен. дрожа́ть (над чем);
к. за ко́жную капе́йку — дрожа́ть над ка́ждой копе́йкой;
3. (о сердце) колоти́ться, би́ться, трепета́ть;
4. ссо́риться, гры́зться;
5. страд. трясти́сь; окола́чиваться; молоти́ться, обива́ться, выкола́чиваться; см. калаці́ць 1, 2, 5
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
удали́ться сов.
1. (отдалиться) аддалі́цца; (отклониться — ещё) адхілі́цца; (уединиться — ещё) адасо́біцца;
удали́ться от до́ма аддалі́цца ад до́ма;
удали́ться от те́мы перен. аддалі́цца (адхілі́цца) ад тэ́мы;
удали́ться от люде́й аддалі́цца (адасо́біцца) ад людзе́й;
2. (уйти) пайсці́; (выйти) вы́йсці; (отойти) адысці́; адысці́ся; (сойти) сысці́; (направиться) накірава́цца, пада́цца; (исчезнуть) зні́кнуць; (покинуть) пакі́нуць;
удали́ться в свою́ ко́мнату пайсці́ (накірава́цца) у свой пако́й;
удали́ться на поко́й адысці́ на спачы́нак;
навсегда́ удали́ться и́з дому назаўсёды пайсці́ (сысці́) з до́му, назаўсёды пакі́нуць дом;
удали́ться из по́ля зре́ния вы́йсці (зні́кнуць) з по́ля зро́ку;
удали́ться с трибу́ны сысці́ з трыбу́ны.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
назо́йлівы, ‑ая, ‑ае.
Такі, які назаляе, дакучае. [Рыгор] вёртка абмінаў сустрэчных і моўчкі ўвільваў ад назойлівых насільшчыкаў. Гартны. Ад.. [Лупянка] адмахваліся, як ад назойлівай мухі. Лынькоў. / у перан. ужыв. Упарты і назойлівы падаў дождж. Мікуліч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
увільну́ць, ‑ну, ‑неш, ‑не; ‑нём, ‑няце; зак.
1. Спрытна ўхіліцца ад сустрэчы, сутычкі з кім‑, чым‑н.; лоўка павярнуўшыся, пазбегнуць чаго‑н. Увільнуць ад удару. □ — Я ўжо іду, — і бег [Федзька] дахаты, азіраючыся на бацьку, каб увільнуць, калі той захоча аперазаць. Арабей. // Непрыкметна пайсці, паехаць, скрыцца ад каго‑н. На агароджапай канатамі арэне рысоўка не паможа, бо там няма куды увільнуць, няма кім засланіцца. Карпюк.
2. перан.; ад чаго. Ухіліцца ад чаго‑н., карыстаючыся рознымі хітрыкамі; выкруціцца. Увільнуць ад цяжкай працы. Увільнуць ад прамога адказу. □ Калі ўзяць, дык — [кулак] надта хітры, Калі даць, дык — «носік вытры». Увільне не сяк, дык так, Бо нашто ж бы быў кулак? Крапіва. Калі раней [Валодзя] толькі і думаў, як увільнуць ад работы, дык цяпер ніколі не адстае ад астатніх. Рунец.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ап’яне́ць, ‑еш, ‑ееш, ‑ее; зак.
1. Стаць п’яным, упіцца. Пасля трэцяй шклянкі Візэнер ап’янеў. Шамякін. [Стойба:] — Толькі я адразу ап’янеў, бо дагэтуль ніколі не піў. Асіпенка.
2. перан. Прыйсці ў стан захаплення, узбуджанасці, экстазу ад якога‑н. моцнага ўражання, перажывання. Ап’янець ад радасці. Ап’янець ад шчасця. Ап’янець ад поспехаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вы́маразіцца, ‑разіцца; зак.
1. Загінуць ад марозу.
2. Страціць на марозе ваду, вільгаць.
3. Выстудзіцца ад марозу. Хата вымаразілася.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)