перана́джваць

‘аднаджваць каго-небудзь ад іншага да сябе’

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. перана́джваю перана́джваем
2-я ас. перана́джваеш перана́джваеце
3-я ас. перана́джвае перана́джваюць
Прошлы час
м. перана́джваў перана́джвалі
ж. перана́джвала
н. перана́джвала
Загадны лад
2-я ас. перана́джвай перана́джвайце
Дзеепрыслоўе
цяп. час перана́джваючы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

перана́дзіць

‘аднадзіць каго-небудзь ад іншага да сябе’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. перана́джу перана́дзім
2-я ас. перана́дзіш перана́дзіце
3-я ас. перана́дзіць перана́дзяць
Прошлы час
м. перана́дзіў перана́дзілі
ж. перана́дзіла
н. перана́дзіла
Загадны лад
2-я ас. перана́дзь перана́дзьце
Дзеепрыслоўе
прош. час перана́дзіўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

разасла́ць

‘ад слаць бялізну’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. рассцялю́ рассце́лем
2-я ас. рассце́леш рассце́леце
3-я ас. рассце́ле рассце́люць
Прошлы час
м. разасла́ў разасла́лі
ж. разасла́ла
н. разасла́ла
Загадны лад
2-я ас. рассцялі́ рассцялі́це
Дзеепрыслоўе
прош. час разасла́ўшы

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, sbm2012, tsblm1996.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

адступі́цца сов.

1. отступи́ть, отойти́; (в сторону — ещё) посторони́ться;

ён ~пі́ўся да дзвярэ́й — он отступи́л (отошёл) к две́ри;

ён ~пі́ўся, бо ішла́ машы́на — он посторони́лся, так как шла маши́на;

2. перен. отступи́ться;

а. ад свайго́ сло́ва — отступи́ться от своего́ сло́ва;

3. (ад каго) отступи́ться, оста́вить (кого)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

страсяну́цца сов. и однокр. вздро́гнуть, дёрнуться; (о воздухе, земле и т.п. — ещё) содрогну́ться, сотрясти́сь;

субясе́днік ад нечака́насці ~ну́ўся — собесе́дник от неожи́данности вздро́гнул;

пачу́ўся стрэл, і лі́сце на дрэ́вах ~ну́лася — разда́лся вы́стрел, и ли́стья на дере́вьях вздро́гнули;

паве́тра ~ну́лася ад мо́цнага вы́буху — во́здух содрогну́лся (сотря́сся) от си́льного взры́ва

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

укры́ць сов.

1. укры́ть, накры́ть;

у. дзіця́ ко́ўдрай — укры́ть (накры́ть) ребёнка одея́лом;

у. гра́ды ад маро́зу — укры́ть гря́ды от моро́за;

2. (сплошь) покры́ть; усе́ять;

гракі́ ўкры́лі ўсё по́ле — грачи́ покры́ли всё по́ле;

3. (спрятать, защитить) укры́ть;

ноч укры́ла партыза́н ад во́рага — ночь укры́ла партиза́н от врага́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

прочь

1. нареч. (в сторону) прэч;

он бы́стро пошёл прочь от меня́ ён шпа́рка пайшо́ў прэч ад мяне́;

2. межд. прэч; (вон) вон; (долой) дало́ў;

прочь с доро́ги! прэч з даро́гі!;

прочь отсю́да! прэч (вон) адгэ́туль!, прэч (дало́ў) з маі́х вачэ́й!;

ру́ки прочь! ру́кі прэч!;

◊

не прочь в знач. сказ. не су́праць, не ад таго́, каб…;

он не прочь отдохну́ть ён не су́праць (не ад таго́, каб) адпачы́ць.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

се́вер м. по́ўнач, -чы ж.;

к се́веру от Москвы́ на по́ўнач ад Масквы́;

наро́ды Се́вера наро́ды По́ўначы;

Кра́йний Се́вер Кра́йняя По́ўнач.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

лама́цца, ламлю́ся, ло́мішся, ло́міцца; ламіся; незак.

1. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Раздзяляцца, распадацца на часткі ад уздзеяння якой-н. сілы.

Ломяцца, як шкло, ільдзіны.

2. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Псавацца, станавіцца непрыгодным.

Машына паламалася.

3. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Парушацца, разбурацца (пра што-н. прывычнае, запланаванае).

Часта мае планы ламаліся.

4. Быць перапоўненым мноствам чаго-н., гнуцца пад цяжарам.

Стол ламаўся ад яды.

Голле ломіцца ад сліў.

Калёсы ломяцца ад грузу.

5. (1 і 2 ас. не ўжыв.), перан. Пра мужчынскі голас у пераходным узросце: змяняць свой тэмбр і дыяпазон.

6. Ісці напралом, імкнуцца сілай пранікнуць куды-н. (разм.).

Ламацца ў дзверы.

◊

Ламацца ў адчыненыя дзверы — даводзіць тое, што ўсім вядома.

|| зак. злама́цца, 1 і 2 ас. звычайна не ўжыв., зло́міцца (да 1—5 знач.) і палама́цца, 1 і 2 ас. не ўжыв., -ло́міцца (да 1—4 знач.).

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

адкало́ць, -калю́, -ко́леш, -ко́ле; -калі́; -ко́латы; зак.

1. што. Аддзяліць ад цэлага, колючы.

А. кавалачак цукру.

2. перан., каго-што. Прымусіць парваць з кім-н., выйсці з якой-н. групы, арганізацыі.

А. ад родзічаў.

3. Адняць прыколатае або выняць тое, чым прыколата, прышпілена што-н.

А. бант.

А. шпільку.

4. што, перан. Зрабіць, сказаць што-н. недарэчнае, нечаканае (разм.).

А. нумар.

|| незак. адко́лваць, -аю, -аеш, -ае.

|| наз. адко́лванне, -я, н.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)