паскрэ́бці, -рабу́, -рабе́ш, -рабе́; -рабём, -рабяце́, -рабу́ць; -ро́б, -рэ́бла і -рабла́; -рабі́; -рэ́бены; зак.

1. што. Аскрэбці ўсё, многае.

П. ўсю моркву.

2. каго-што і без дап. Скрэбці некаторы час.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

пастраля́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е; зак.

1. Правесці некаторы час, займаючыся стральбой.

П. у цэль.

2. каго. Расстраляць, забіць усіх, многіх.

Карнікі пастралялі людзей.

3. што. Расходаваць пры стральбе.

П. усе патроны.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

пасядзе́ць, -сяджу́, -сядзі́ш, -сядзі́ць; -сядзі́м, -седзіце́, -сядзя́ць; -сядзі́; зак.

Сядзець (у 1—5 знач.) некаторы час.

П. на прызбе.

Птушка пасядзела на плоце.

П. дома.

П. за працай.

П. у сяброўкі.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

прапля́скаць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак.

Пляскаць некаторы час.

прапляска́ць ​1, ‑пляшчу́, ‑пле́шчаш, ‑пле́шча; зак.

Пляскаць некаторы час (гл. пляскаць ​1).

прапляска́ць ​2, ‑пляшчу́, ‑пле́шчаш, ‑пле́шча; зак., што.

Пляскаць некаторы час (гл. пляскаць ​2).

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

калі́ф, ‑а, м.

Тое, што і халіф.

•••

Каліф на час (іран.) — пра чалавека які займеў уладу на кароткі час.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

пазаўро́чны, ‑ая, ‑ае.

Які адбываецца не ў вызначаны час, не ў час урокаў. Пазаўрочны прыём пацыентаў. Пазаўрочная выхаваўчая работа.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

вучэ́нне ср.

1. (действие) уче́ние; обуче́ние;

час вучэ́ння — вре́мя уче́ния (обуче́ния);

2. (наука, теория) уче́ние;

мічу́рынскае в. — мичу́ринское уче́ние

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

апеты́т, -ту м. аппети́т;

◊ во́ўчы а. — во́лчий аппети́т;

а. прыхо́дзіць у час яды́ — посл. аппети́т прихо́дит во вре́мя еды́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Аціра́цца (экспр.) ’хадзіць без справы, гультайнічаць’ (КТС), рус. разм. отираться. Ад аціраць, церці, параўн. аціраць бакі ’марнатравіць час’ (Юрч. Фраз., I), церціся ’губляцца, прападаць, хадзіць без справы па суседзях’ (Шат.), церці час ’дарэмна губляць час’ (Шат.); апошняе адпавядае рус. терять время і, магчыма, тлумачыць паходжанне рус. терять ’губляць’ ад церці (тереть), сувязь якіх устанаўлівае Фасмер, 4, 50.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Мяжэніна ’самы гарачы час у сярэдзіне лета’ (Нас.), мяжэнінны ’сабраны ў гэты час’ (там жа), мяжэнный дзянёк ’дзень у летнюю гарачую пару’ (паўн.-усх., КЭС) прымыкаюць да рус. моўнай тэрыторыі (у асноўным паўн. і зах.-рус. — гл. СРНГ, 18, 82–85), дзе меженный, меженный, межёнина звязаны са значэннем ’летні’, ’гарачы летні час, самае лета’. Узыходзяць да мяжа ’сярэдзіна’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)