усемяры́х, прысл.
Колькасцю ў сем асоб (рознага полу) або істот (ніякага роду). Працавалі ўсемярых.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
учацвяры́х, прысл.
Колькасцю ў чатыры асобы (пра асоб рознага полу або істот ніякага роду).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
аднапо́лы, ‑ая, ‑ае.
Які мае палавыя органы толькі аднаго полу (мужчынскія або жаночыя). Аднаполая кветка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
багі́ня, -і, мн. -і, -гі́нь, ж.
1. У антычнай міфалогіі і некаторых рэлігіях: бажаство жаночага полу.
Б.
Ісіда.
2. перан. Пра жанчыну незвычайнай прыгажосці і грацыі.
Не жанчына, а б.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
жанчы́на, ‑ы, ж.
1. Асоба, па полу супрацьлеглая мужчыну. Працавітая жанчына. Жанчына-маці. // Асоба жаночага полу як увасабленне пэўных асаблівасцей, якасцей. Паступова ў ёй абуджалася жанчына. □ Ззаду .. [Віктара] стаяла яшчэ даволі маладая жанчына з прыгожым тварам. Даніленка. // Асоба жаночага полу, якая была або знаходзіцца замужам. Наперадзе спяваюць дзяўчаты, ззаду, расцягнуўшыся на дарозе, ідуць, гамоняць і смяюцца жанчыны. Ракітны.
2. Разм. Жонка. Сам Гурба стаіць адзінокі Няма яго вернай жанчыны. Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
мужчы́на, ‑ы, м.
1. Асоба, процілеглая жанчыне па полу. Пара людзей — мужчына і жанчына — неўзабаве адсталі і павярнулі назад. Чорны. У сям’і павага ў нас мужчынам! Дзед тапіў дзянікінцаў у Доне, Бацька ўзводзіў горад на Амуры, Брат старэйшы штурмаваў Берлін. Гілевіч. // Асоба гэтага полу, якая вызначаецца мужнасцю. [Таццяна:] — Будзьце мужчынам. Не да твару камандзіру гаварыць такое. Пальчэўскі.
2. Дарослы чалавек мужчынскага полу ў адрозненне ад юнака, хлопчыка. Па хатах збіралася моладзь, мужчыны. Брыль.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
хлапе́ц, -пца́, мн. -пцы́, -пцо́ў, м.
Падлетак мужчынскага полу.
|| памянш.-ласк. хлапчаня́, -ня́ці, мн. -ня́ты, -ня́т, н. і хлапчанё, -ня́ці, мн. -ня́ты, -ня́т, н.
|| прым. хлапе́чы, -ая, -ае і хлапе́цкі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
юна́чка, ‑і, ДМ ‑чцы; Р мн. ‑чак; ж.
Разм. Асоба жаночага полу, якая не дасягнула сталасці, маладая дзяўчына.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Са́мка ’асобіна жаночага полу’. Рус. са́мка ’тс’, укр. са́мка ’від дзіцячай хваробы’. Да сам з суф. ‑к‑.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
саме́ц, ‑мца, м.
1. Асобіна мужчынскага полу. Ёсць у нас самцы [алені], у якіх рогі важаць па восем кілаграмаў і нават болей. В. Вольскі.
2. Мужчына як носьбіт біялагічных уласцівасцей свайго полу; празмерна падкі да жанчын. Не падабаўся.. [Лабановічу] гэты твар самаздаволенага самца [Сухаварава] і гэтыя адвіслыя мокрыя губы з паднятымі ўгару чорнымі вусікамі. Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)