Скра́баць ‘рабіць шум, скрабучы, драпаючы што-небудзь’ (ТСБМ, Нас., Гарэц., Байк. і Некр., Бяльк., Варл.), скро́баць ‘скрэбці, шаркаць нагамі’ (ТСБМ, Нас., Байк. і Некр.), гіперкарэктнае скрёбыць ‘скрабаць, шкрабаць’ (Бяльк.). Рус. скроба́ть ‘скрэбці’, укр. скроба́ти, шкроба́ти, польск. skrobać, в.-луж. škrabać, н.-луж. škrabaś, чэш. škrábati, славац. škrabať, славен. škrábati. Роднасныя літ. skrabéti ‘шамацець’, лат. skrabêt ‘скрасці’, с.-н.-ням. schrapen (*skrapôn) і г. д. (гл. Фасмер 3, 658; Махэк₂, 613). Іншая ступень чаргавання ў скрэбці (гл.). Сной₁ (636) узнаўляе прасл. *skrabati, якое лічыць новаўтварэннем.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Страсць ‘моцнае захапленне’, ‘цяга да чаго-небудзь’, ‘моцнае нястрымнае каханне’ (ТСБМ), ‘усяночнае няспанне з вечара Вялікага чацвярга на пятніцу’, ‘моцнае жаданне’, прысл. ‘моцна, вельмі’ (Нас.), ‘страх, жудасць’ (Рам. 6), ст.-бел. стрась ‘пакута; мукі’ (Карскі, 1, 356). Укр. страсть, рус. страсть, чэш. strast, славац. strasť, серб.-харв. strȃst, славен. strȃst, балг., макед. страст, ст.-слав. страсть ‘страсць, пакута, мучэнне’. Прасл. *strastь утворана ад *stradati ‘пакутаваць, цярпець’ з суф. ‑tь; гл. Слаўскі, SP, 2, 45. Гл. яшчэ Фасмер, 3, 771; Бязлай, 3, 324; Махэк₂, 580.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Тарара́х — выклічнік для абазначэння моцнага, раскацістага гуку, суадносны з адпаведнымі дзеясловамі (ТСБМ, ЭШ), ’выгук, які азначае бой у барабан або ў што-небудзь падобнае’ (Нас.), сюды ж тарара́хаць ’грукатаць, грымець, стукаць’ (ТСБМ), ’тарахцець’ (Касп.), тарара́хнуцца ’з сілай стукнуцца, з шумам упасці’ (ТСБМ), тарара́хнуць ’загрукацець, загрымець; моцна стукнуцца; моцна ўдарыць; выстраліць’, тарара́хтаць ’тарахцець’ (там жа), тарара́ха ’балбатуха’ (Ян.). Укр. тарара́х, рус. тарара́х. Гукапераймальныя ўтварэнні (Фасмер, 4, 23; ЕСУМ, 5, 521). Карскі (1, 254) у дзеясловах бачыў падваенне склада ў зыходных тара́хаць, тра́хаць, што да выклічніка тарах, трак, гл.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

вы́круціць сов.

1. вы́крутить; (винт — ещё) вы́винтить;

2. (бельё) вы́жать, отжа́ть;

3. вы́сверлить;

4. разг. (повредить) вы́вихнуть, вы́вернуть, подверну́ть;

в. нагу́ — подверну́ть но́гу;

5. (выделать посредством кручения) вы́крутить;

6. разг. вы́гадать;

для сябе́ ён заўсёды в. што-не́будзь — для себя́ он всегда́ вы́гадает что́-нибудь;

7. перен., разг. сообрази́ть; измы́слить;

мо́кры, хоць вы́круці — мо́крый, хоть вы́жми

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

кама́нда ж., в разн. знач. кома́нда;

сло́вы ~ды — слова́ кома́нды;

рабі́ць па ~дзе — де́лать по кома́нде;

быць пад ~дай у каго́-не́будзь — быть под кома́ндой у кого́-л.;

сапёрная к. — сапёрная кома́нда;

к. карабля́ — кома́нда корабля́;

пажа́рная к. — пожа́рная кома́нда;

футбо́льная к. — футбо́льная кома́нда;

далажы́ць па ~дзе — доложи́ть (донести́) по кома́нде;

як па ~дзе — как по кома́нде

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

наці́снуць сов.

1. в разн. знач. нажа́ть, надави́ть;

н. на дзве́ры — нажа́ть (надави́ть) на дверь;

н. на кно́пку — нажа́ть (надави́ть) на кно́пку;

н. со́ку — нажа́ть (надави́ть) со́ку;

н. на каго́-не́будзь — нажа́ть (надави́ть) на кого́-л.;

2. (мозоль) натере́ть;

3. (шапку) нахлобу́чить;

н. (на ўсе) кно́пкі — нажа́ть (на все) кно́пки;

н. (на ўсе) педа́лі — нажа́ть (на все) педа́ли

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

паглядзе́ць сов.

1. посмотре́ть;

п. карці́ну — посмотре́ть карти́ну;

2. (устремить взор) посмотре́ть, погляде́ть, взгляну́ть;

п. на каго́-не́будзь — посмотре́ть (поглядеть, взглянуть) на кого́-л.;

3. (нек-рое время) посмотре́ть, погляде́ть; поглазе́ть;

4. (не посчитаться с кем-, чем-л.) употребляется с отрицанием посмотре́ть, погляде́ть;

я не ~джу́ ні на ко́га — я не посмотрю́ (не погляжу́) ни на кого́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

плаці́ць несов., в разн. знач. плати́ть;

п. зо́латам — плати́ть зо́лотом;

п. за кватэ́ру — плати́ть за кварти́ру;

п. пада́ткі — плати́ть нало́ги;

п. паслу́гай за паслу́гу — плати́ть услу́гой за услу́гу;

п. каму́-не́будзь узае́мнасцю — плати́ть кому́-л. взаи́мностью;

п. дані́ну — плати́ть дань;

п. той жа мане́тай — плати́ть той же моне́той;

п. дабро́м за дабро́ — плати́ть добро́м за добро́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

прыла́дзіць сов.

1. прила́дить, приде́лать; пристро́ить;

п. замо́к да дзвярэ́й — прила́дить (приде́лать) замо́к к две́ри;

п. агло́блю да сане́й — прила́дить огло́блю к саня́м;

2. (расположить что-л. по отношению к чему-л.) приста́вить;

п. ле́свіцу да чаго́-не́будзь — приста́вить ле́стницу к чему́-л.;

3. (сделать соответствующим по размерам) подогна́ть, пригна́ть;

п. ра́му да акна́ — подогна́ть (пригна́ть) ра́му к окну́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

чырване́ць несов.

1. (становиться красным) красне́ть;

дрот ~не́е ад напа́лу — про́волока красне́ет от нака́ла;

2. (покрываться румянцем) красне́ть, багрове́ть; (мгновенно — ещё) вспы́хивать;

3. перен. (стыдиться) красне́ть;

ч. за каго́-не́будзь — красне́ть за кого́-л.;

4. (выделяться красным цветом) красне́ть, красне́ться; але́ть, але́ться; рдеть, рде́ться; багряне́ть;

чарапі́чны дах ~не́е сяро́д дрэў — черепи́чная кры́ша красне́ет (красне́ется) среди́ дере́вьев

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)