бі́тумна-мінера́льны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. бі́тумна-мінера́льны бі́тумна-мінера́льная бі́тумна-мінера́льнае бі́тумна-мінера́льныя
Р. бі́тумна-мінера́льнага бі́тумна-мінера́льнай
бі́тумна-мінера́льнае		 бі́тумна-мінера́льнага бі́тумна-мінера́льных
Д. бі́тумна-мінера́льнаму бі́тумна-мінера́льнай бі́тумна-мінера́льнаму бі́тумна-мінера́льным
В. бі́тумна-мінера́льны (неадуш.)
бі́тумна-мінера́льнага (адуш.)		 бі́тумна-мінера́льную бі́тумна-мінера́льнае бі́тумна-мінера́льныя (неадуш.)
бі́тумна-мінера́льных (адуш.)
Т. бі́тумна-мінера́льным бі́тумна-мінера́льнай
бі́тумна-мінера́льнаю		 бі́тумна-мінера́льным бі́тумна-мінера́льнымі
М. бі́тумна-мінера́льным бі́тумна-мінера́льнай бі́тумна-мінера́льным бі́тумна-мінера́льных

Іншыя варыянты: біту́мна-мінера́льны.

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

біту́мна-мінера́льны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. біту́мна-мінера́льны біту́мна-мінера́льная біту́мна-мінера́льнае біту́мна-мінера́льныя
Р. біту́мна-мінера́льнага біту́мна-мінера́льнай
біту́мна-мінера́льнае		 біту́мна-мінера́льнага біту́мна-мінера́льных
Д. біту́мна-мінера́льнаму біту́мна-мінера́льнай біту́мна-мінера́льнаму біту́мна-мінера́льным
В. біту́мна-мінера́льны (неадуш.)
біту́мна-мінера́льнага (адуш.)		 біту́мна-мінера́льную біту́мна-мінера́льнае біту́мна-мінера́льныя (неадуш.)
біту́мна-мінера́льных (адуш.)
Т. біту́мна-мінера́льным біту́мна-мінера́льнай
біту́мна-мінера́льнаю		 біту́мна-мінера́льным біту́мна-мінера́льнымі
М. біту́мна-мінера́льным біту́мна-мінера́льнай біту́мна-мінера́льным біту́мна-мінера́льных

Іншыя варыянты: бі́тумна-мінера́льны.

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

Су́рык ’мінерал, у склад якога ўваходзіць свінец’, ’мінеральная фарба чырвона-карычневага колеру’ (ТСБМ). Паводле Булыкі (Лекс. запазыч., 95), магчыма, праз рус. су́рик з грэч. συριχόν ’сірыйскі фарбавальнік’, фіксуецца з 1679 г. Аб рус. слове гл. Фасмер, 3, 806.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

фарфо́р, ‑у, м.

1. Штучна прыгатаваная мінеральная маса з высакаякаснай гліны белага колеру, з якой вырабляюць посуд, дэкаратыўныя рэчы, ізалятары і пад. Фарфор не з’яўляецца правадніком электрычнасці.

2. зб. Вырабы з такой масы. Выстаўка старадаўняга фарфору.

[Ад перс. фегфур.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

падко́рмка, ‑і, ДМ ‑мцы; Р мн. ‑мак; ж.

1. Дзеянне паводле дзеясл. падкарміць (у 1, 2 знач.).

2. Тое, чым падкормліваюць, дадатковы корм для жывёлы або мінеральнае ўгнаенне для раслін. Мінеральная падкормка. □ І зімой і ўлетку зубрам даецца добрая падкормка. Краўчанка.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

руда́, ‑ы, ДМ рудзе; мн. руды; ж.

Прыродная мінеральная сыравіна, якая змяшчае ў сабе металы або іх злучэнні. Жалезная руда. Руды каляровых металаў. Уранавая руда. Азбеставая руда. □ І робяць гарнякі руду, шахцёры высякаюць вугаль. Таўлай. [Лахманы] мокрыя да пахаў, у бурых плямах балотнай руды. Місько.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льны бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льная бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнае бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льныя
Р. бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнага бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнай
бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнае		 бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнага бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льных
Д. бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнаму бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнай бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнаму бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льным
В. бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льны (неадуш.)
бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнага (адуш.)		 бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льную бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнае бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льныя (неадуш.)
бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льных (адуш.)
Т. бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льным бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнай
бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнаю		 бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льным бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнымі
М. бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льным бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льнай бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льным бялко́ва-вітамі́нна-мінера́льных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

хром, ‑у, м.

1. Хімічны элемент, цвёрды метал шэра-стальнога колеру, які выкарыстоўваецца для вырабу цвёрдых сплаваў, для пакрыцця металічных вырабаў.

2. Жоўтая, аранжавая, чырвоная ці зялёная мінеральная фарба (вокіс хрому або соль хромавай кіслаты).

3. Сорт мяккай тонкай скуры. Міхась сумеўся: было нязручна вось так адразу расчынаць гаворку пра хром, падэшвы, усцілкі. Асіпенка. Баўтрукоў не ішоў, а амаль бег да сцэны, суха шоргаючы рукавамі спартыўнага пінжака з карычневага хрому. Савіцкі.

[Ад грэч. chrōma — колер, фарба.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

му́мія ​1, ‑і, ж.

1. Труп, захаваны ад гніення бальзамаваннем.

2. перан. Пра худога, маларухомага або не здатнага да моцных пачуццяў чалавека. Пасярэдзіне, за сталом, крэсла-трон. Прысланіўшыся да яго непамерна высокай спінкі, сядзіць у чорным сурдуце мумія. Ніводзін мускул не жыве — усё застыла. Сяргейчык. [Ярохін:] — Чалавек павінен быць вясёлым, жыццярадасным, і няма ніякай патрэбы ператварацца яму ў нейкую бязмоўную мумію. Шамякін.

[Араб. mumija, ад перс. mum — воск.]

му́мія ​2, ‑і, ж.

Мінеральная фарба розных колераў (ад светла-чырвонага да чырванавата-карычневага).

[Араб. mumija.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

Руда́ 1 ’прыродная мінеральная сыравіна з металамі або іх злучэннямі’ (ТСБМ). У тым жа значэнні ўкр., рус. руда́, польск., в.-луж. ruda, чэш., славац. ruda, славен. rúda, серб.-харв. ру́да, балг. ру́да́. Прасл. *ruda ад і.-е. кораня *reudh‑ (*roudh‑/*rudh‑) ’чырвоны, руды, рыжы’. Суадносіцца з прасл. *rudъjь ’руды, чырвоны, рыжы’, гл. руды (Трубачоў, Этимология–1988–1990; ESJSt, 13, 781). Адносна сувязі з і.-е. *r(e)udh‑ ’медзь’ гл. Глухак, 533; Нов. в рус. этим., 1, 199.

Руда́ 2 ’красільнае рэчыва, што змяшчаецца ў ільняным палатне, выводзіцца з палатна вымочваннем і адбельваннем’ (Сл. Брэс.). Ад руды (гл.) як чэрня ’чорная фарба, чорнае адзенне’ < чорны, голя ’голае месца’ і пад.

Руда́ 3 ’рудая вада на балоце’ (навагр., Нар. сл.; Сл. ПЗБ), ’іржа, іржавы налёт’ (ТС), ’гразь’ (Нас., Мат. Маг., Касп.). Гл. руда 2, руды.

Руда́ 4 ’кроў’ (Нас., Гарэц.). Укр., рус. руда́ ’тс’. Выводзяць з руда 3, магчыма, у выніку табуізацыі слова кроў (Фасмер, 3, 513 з літ-рай), або з першаснага значэння ’штосьці чырвонае’ (Борысь, SEK, 4, 188), параўн. ст.-інд. rudhirám ’кроў’ (< і.-е. *roudh‑ ’чырвоны, руды’).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)