вы́гнаць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вы́гнаць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прыста́ць
1. (да каго, чаго)
2. (да чаго) обле́чь (что);
3. (да чаго) приле́чь (к чему);
4. приста́ть, уста́ть, изнемо́чь;
◊ п. з нажо́м да го́рла — приста́ть с ножо́м к го́рлу;
п. у пры́мы —
п. як смала́ — приста́ть как ба́нный лист
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
даро́га
○ кана́тная д. — кана́тная доро́га;
◊ апо́шняя д. — после́дний путь;
ве́даць ~гу — знать доро́гу;
вы́весці на ~гу — вы́вести на доро́гу;
вы́йсці (вы́біцца) на ~гу — вы́йти (вы́биться) на доро́гу;
грудзьмі́ пралажы́ць (пракла́сці) сабе́ даро́гу — гру́дью проложи́ть себе́ доро́гу;
~гі разышлі́ся — пути́ разошли́сь;
даць ~гу — дать доро́гу;
забы́ць ~гу — забы́ть доро́гу;
гла́дкай ~гі — ска́тертью доро́га;
пераградзі́ць ~гу — прегради́ть путь;
заступі́ць ~гу — заступи́ть доро́гу;
збі́цца з (пра́вільнай) ~гі — сби́ться с (пра́вильного) пути́;
знайсці́ ~гу да (чыйго) сэ́рца — найти́ доро́гу к (чьему) се́рдцу;
ісці́ прамо́й ~гай — идти́ прямы́м путём;
ісці сваёй ~гай — идти́ свое́й доро́гой;
наве́сці на ~гу — наста́вить (навести́) на путь;
на даро́зе не валя́ецца — на доро́ге не валя́ется;
па даро́зе —:
а) по доро́ге, попу́тно;
па даро́зе зае́хаць у вёску — по доро́ге (попу́тно) зае́хать в дере́вню;
б) по доро́ге;
мне з ва́мі па даро́зе — мне с ва́ми по доро́ге;
в)
сумле́ннаму рабо́тніку з гультаём не па даро́зе — че́стному рабо́тнику с ло́дырем не по доро́ге;
пайсці́ па дрэ́ннай (няпра́вільнай) даро́зе — пойти́ по плохо́му (непра́вильному) пути́;
не па даро́зе — не по доро́ге (не по пути́);
паказа́ць ~гу — (каму) а) указа́ть путь (кому); б) показа́ть приме́р (кому);
перайсці́ (перабе́гчы) ~гу — (каму) перейти́ (перебежа́ть) доро́гу (кому);
прабі́ць сабе́ ~гу — проби́ть себе́ путь;
стая́ць на пра́вільнай даро́зе — стоя́ть на ве́рном пути́;
пралажы́ць (пракла́сці) ~гу — проложи́ть доро́гу;
не знайсці́ ~гі — не найти́ доро́ги (вы́хода);
станаві́цца (стаць) папяро́к ~гі — (каму) станови́ться (
туды́ (яму́) і д. — туда́ (ему́) и доро́га;
стаць на даро́зе — (чыёй)
у адну́ ~гу — (каму з кім) по пути́ (кому с кем);
шчаслі́вай ~гі! — счастли́вого пути́!;
як гаро́х пры даро́зе — как горо́х при доро́ге;
д. жыцця́ — жи́зненный путь, доро́га жи́зни;
чо́рная ко́шка перабе́гла ~гу — чёрная ко́шка перебежа́ла доро́гу;
каб свінні́ ро́гі, не сышла́ б з даро́гі —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
набра́цца (каго, чаго; без доп.)
1. (собраться, скопиться, достичь какого-л. количества) набра́ться;
2. (напастись) набра́ться; взять;
3. (
4. (на приманку) нацепи́ться; (прилипнуть в большом количестве) нали́пнуть;
5. (намокнуть) напита́ться (чем), пропита́ться (чем);
6. (усвоить что-л., приобрести какие-л. качества);
7.
8. (найти в себе какие-л. внутренние силы) набра́ться;
9. набра́ться; зарази́ться (чем);
10. (насекомых) набра́ться;
11.
◊ н. ду́ху — набра́ться ду́ху; собра́ться с ду́хом;
н. ро́зуму — набра́ться ума́ (ра́зума);
н. сіл — набра́ться сил;
з кім павядзе́шся, ад таго́ і набярэ́шся —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
увайсці́
1.
2.
◊ у. ў гісто́рыю — войти́ в исто́рию;
у. ў мо́ду — войти́ в мо́ду;
у. ў каляі́ну — войти́ в колею́;
у. ў гады́ —
у. ў сі́лу — войти́ в си́лу;
у. ў ро́лю — войти́ в роль;
у. ў жыццё — войти́ в жизнь;
увайсці́ ў даве́р — войти́ в дове́рие;
увайсці́ ў ла́ску — приобрести́ благоволе́ние, расположе́ние;
у. ў смак — войти́ во вкус
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
узня́цца
1. (взойти, занять более высокое место) подня́ться;
2. (
3. возвы́ситься, вознести́сь;
4. (встать) подня́ться;
5. (начаться) подня́ться; (о споре — ещё) возни́кнуть;
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
путь
1.
зи́мний путь зі́мняя даро́га;
са́нный путь са́нная даро́га;
во́дный путь во́дны шлях;
пути́ сообще́ния шляхі́ зно́сін;
избра́ть путь че́рез го́ры вы́браць шлях це́раз го́ры;
путь сле́дования даро́га, маршру́т, шлях;
око́льным путём а) кружны́м шля́хам; б)
пусти́ться в путь пусці́цца ў даро́гу;
нам по пути́ нам па даро́зе (у адну́ даро́гу);
на обра́тном пути́ па даро́зе наза́д, наза́д ідучы́ (е́дучы);
по́езд в пути́ цягні́к у даро́зе;
не сто́йте на пути́! а) (на железнодорожном) не сто́йце на пуці́!; б)
идти́ по пути́ чего́ ісці́ па шляху́ (шля́хам) чаго́;
◊
Мле́чный Путь Мле́чны Шлях;
2.
дыха́тельные пути́ дыха́льныя шляхі́;
пищевари́тельные пути́ стравава́льныя шляхі́;
3.
железнодоро́жный путь чыгу́начны пуць;
ре́льсовый путь рэ́йкавы пуць;
поста́вить по́езд на запасно́й путь паста́віць цягні́к на запасны́ пуць;
4. (способ) шлях,
ми́рным путём мі́рным шля́хам;
таки́м путём такі́м спо́сабам (шля́хам);
5.
пути́ в нём не́ было то́лку ў ім не было́;
сби́ться с пути́ а) збі́цца з даро́гі; б)
◊
жи́зненный путь жыццёвы шлях;
на ве́рном пути́ на пра́вільным шляху́ (на пра́вільнай даро́зе);
вступи́ть на путь стаць на шлях;
счастли́вого пути́! (счастли́вый путь!) шчаслі́вай даро́гі!;
после́дний путь (к могиле) апо́шні шлях;
на пути́ к чему́ на шляху́ да чаго́;
держа́ть путь браць кіру́нак;
идти́ свои́м путём ісці́ сваёй даро́гай;
поперёк пути́ упо́перак даро́гі;
пути́-доро́ги
забы́ть путь (куда) забы́ць даро́гу (куды);
никому́ пути́ не зака́заны ніко́му шляхі́ не забаро́нены;
напра́вить путь накірава́цца;
проби́ть себе́ путь прабі́ць сабе́ даро́гу;
проложи́ть путь пракла́сці даро́гу;
быть на пути́ (к чему) быць на шляху́ (да чаго);
встать на путь стаць на шлях;
вы́вести на путь вы́весці на даро́гу;
напра́вить (наста́вить) на и́стинный путь накірава́ць (наста́віць) на пра́вільны шлях;
стоя́ть на ло́жном пути́ стая́ць на няпра́вільным (памылко́вым) шляху́;
пойти́ по пути́ наиме́ньшего сопротивле́ния пайсці́ па шляху́ найме́ншага супраціўле́ння;
сбить с пути́ збіць з даро́гі (з то́лку, з тро́пу, з панталы́ку);
сби́ться с пути́ збі́цца з даро́гі (з то́лку, з панталы́ку);
избра́ть путь вы́браць шлях.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
нога́ нага́, -гі́
◊
вверх нога́ми дагары́ нага́мі;
быть на коро́ткой ноге́ с ке́м-л. быць у блі́зкіх адно́сінах з кім-не́будзь;
ни ного́й ко мне! ні наго́й да мяне́!;
идти́ (нога́) в но́гу ісці́ (нага́) ў нагу́;
сби́ться с ног збі́цца з ног;
дать но́гу
стоя́ть на нога́х стаяць на нага́х;
на нога́х не стои́т на нага́х не стаі́ць;
встать с ле́вой ноги́ уста́ць з ле́вай нагі́;
на широ́кую но́гу раско́шна;
поста́вить на́ ноги паста́віць на но́гі;
на нога́х на нага́х;
идти́ нога́ за́ ногу ісці́ нага́ за нагу́;
едва́ но́ги но́сят ле́дзьве но́гі но́сяць;
одно́й ного́й в моги́ле адно́й наго́й у магі́ле;
кла́няться в но́ги кла́няцца ў но́гі;
валя́ться в нога́х кача́цца ў нага́х;
в нога́х у нага́х;
чего́ моя́ нога́ хо́чет чаго́ мая́ нага́ хо́ча;
без за́дних ног без за́дніх но́г;
подня́ть на́ ноги падня́ць (узня́ць) на но́гі;
под нога́ми пад нага́мі;
ноги́ не бу́дет нагі́ не бу́дзе;
но́ги унести́ уцячы́;
ног под собо́й не слы́шать ног пад сабо́й не чуць;
протяну́ть но́ги вы́цягнуць но́гі;
но́ги подкоси́лись но́гі падкасі́ліся;
наступи́ть на́ ногу наступі́ць на нагу́;
во́лка но́ги ко́рмят
с ног до головы́ з но́г да галавы́;
с рука́ми и нога́ми з рука́мі і нага́мі;
со всех но́г з усі́х но́г;
быть у чьи́х-л. ног
подста́вить но́гу падста́віць нагу́;
поста́вить с ног на́ голову паста́віць з ног на галаву́;
и рука́ми, и нога́ми і рука́мі, і нага́мі;
как соба́ке пя́тая нога́ як саба́ку пя́тая нага́;
одна́ нога́ здесь, друга́я — там адна́ нага́ тут, друга́я — там;
чёрт но́гу сло́мит чорт нагу́ зло́міць;
отку́да но́ги взяли́сь адку́ль но́гі ўзялі́ся;
теря́ть по́чву под нога́ми губля́ць гле́бу пад нага́мі.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
бок
1. (
2. (род. бо́ка) (
3. (род. бо́ка) (
○ ле́вы б. — изна́нка;
дагаво́рныя бакі́ — догова́ривающиеся сто́роны;
◊ пры бо́ку — (о запряжке лошадей) в пристя́жку;
пад бо́кам — под бо́ком (ря́дом);
на баку́ — на стороне́;
узя́цца ў бо́кі — подбоче́ниться;
усё на б. — всё в сто́рону;
з аднаго́ бо́ку — с одно́й стороны́;
бо́кі рваць — ката́ться со́ сме́ху;
хвата́цца за бакі́ (бо́кі) — хвата́ться за животы́ (живо́тики);
б. у б. — бок о бок;
заста́цца ў баку́ — оста́ться в стороне́;
праз б. вы́лезці — бо́ком вы́йти, отозва́ться, отрыгну́ться;
з бо́ку — (каго, чаго) со стороны́ (кого, чего);
узя́ць за бакі́ — взять за бока́;
быць (стая́ць) у баку́ — быть (стоя́ть) в стороне́, быть не у дел;
падысці́ не з таго́ бо́ку — подойти́ не с той стороны́;
схіля́ць на свой б. — склоня́ть на свою́ сто́рону;
не глядзе́ць ні бо́ка, ні во́ка — почём зря;
на ўсе чаты́ры бакі́ — на все четы́ре сто́роны;
адле́жваць бакі́ — отле́живать бока́;
ценявы́ б. — тенева́я сторона́;
адваро́тны б. медаля́ — оборо́тная сторона́ меда́ли;
ляжа́ць на баку́ — лежа́ть на боку́;
стаць на б. — (каго, чый)
бра́цца ў бо́кі — подбоче́ниваться;
ні да бо́ка ні да во́ка — ни к селу́ ни к го́роду;
не дагле́дзіш во́кам — запла́ціш бо́кам —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
язы́к, -ка́
◊ на ~ку́ — (у каго) на языке́ (у кого);
з ~ка́ про́сіцца — с языка́ про́сится;
во́стры на я. — о́стрый на язы́к; за сло́вом в карма́н не ле́зет;
бо́йкі на я. — бо́йкий (пры́ткий) на язы́к;
я. без касце́й — язы́к без косте́й;
злы́я ~кі́ — злы́е языки́;
я. як бры́тва — язы́к как бри́тва;
тра́піць на я. — попа́сть на язы́к;
я. свярбі́ць — язы́к че́шется;
цягну́ць за я. — тяну́ть за язы́к;
ціпу́н табе́ на я. — типу́н тебе́ на язы́к;
мыць ~ка́мі — перемыва́ть ко́сточки;
мало́ць ~ко́м — чеса́ть языко́м; моло́ть языко́м;
вы́сунуўшы я. — вы́сунув язы́к;
мянці́ць (трапа́ць) ~ко́м — трепа́ть языко́м;
мазо́ліць я. — мозо́лить язы́к;
распусці́ць я. — распусти́ть язы́к;
развяза́ць я. — развяза́ть язы́к;
я. развяза́ўся — язы́к развяза́лся;
прыкусі́ць я. — прикуси́ть язы́к;
прытрыма́ць я. — придержа́ть язы́к;
пацягну́ла за я. — дёрнуло за язы́к;
праглыну́ць я. — проглоти́ть язы́к;
укараці́ць я. — (каму) укороти́ть язы́к (кому);
уваткну́ць я. — встрять в разгово́р;
трыма́ць за я. — держа́ть за язы́к;
~ка́мі абмыва́ць — языка́ми обмыва́ть;
я. гла́дка хо́дзіць — язы́к хорошо́ подве́шен (приве́шен);
сарва́лася (зляце́ла) з ~ка́ — сорвало́сь (слете́ло) с языка́;
я. заплята́ецца — язы́к заплета́ется;
трыма́ць я. за зуба́мі — держа́ть язы́к за зуба́ми;
трыма́ць я. на пры́вязі — держа́ть язы́к на при́вязи;
цяля́ты я. аджава́лі — язы́к проглоти́л;
чорт пацягну́ў за я. — (каго) чёрт дёрнул за язы́к (кого);
не сыхо́дзіць у людзе́й з ~ка́ —
я. не паваро́чваецца сказа́ць — язы́к не повора́чивается сказа́ть;
адсо́хні мой я., калі́...; хай мой я. адсо́хне, калі́... — отсо́хни у меня́ язы́к, е́сли...;
я. не завя́жаш —
я. да Кі́ева давядзе́ —
я. мой — во́раг мой —
на ~ку́ мёд, а на сэ́рцы лёд —
каро́ва ~ко́м зліза́ла —
~ко́м мялі́, а рука́м во́лі не дава́й —
галава́ з пакло́нам, я. з прыгаво́ркай —
што ў цвяро́зага наўме́, то́е ў п’я́нага на ~ку́ —
гавары́ць я. не балі́ць —
я. не кало́да, ве́дае, што сало́дка —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)