◎ Надодніцы ’на світанні’ (Сцяшк. Сл.), надоднік ’да світання’ (Сл. ПЗБ). Са спалучэння на (прыназоўнік), назоўнікаў додніца, доднік ’досвітак’ (гл.) у форме дав.-месн. скл. адз. л. (да дзень).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Пардо́н ’прабачце, даруйце’ (ТСБМ), ’адпачынак” (мардуеся бес пардону дзень пры дні) (Мат. Гом.). Праз польск. pardon або рус. пардо́н ’тс’ з франц. pardon ’дараванне’ (параўн. Фасмер, 3, 205).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
набе́гацца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; зак.
Пабегаць уволю, стаміцца, бегаючы. Я не разумеў, як гэта можна не пад’есці, калі добра набегаешся за цэлы дзень... Ваданосаў. — Навошта так рана.. [Паўліка] будзіш? — запытала маці, якая ўжо завіхалася ля печы. — Набегаецца яшчэ за цэлы дзень... С. Александровіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пасляза́ўтра, прысл.
Праз дзень пасля сягонняшняга дня. Як ні было цяжка сёння, а .. [Зоні] хочацца ісці на гэтую работу заўтра, і паслязаўтра, і кожны дзень. Кулакоўскі. — Надоечы мне Арына Самусёва казала, як сакрэт, што Берагі няйначай думаюць паслязаўтра прыйсці к нам у сваты. Гартны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
га́гаць, ‑ае; незак.
Крычаць, гагатаць (пра гусей). Нажыраваўшыся за дзень, .. [гусі] ціха, але вельмі задаволена гагалі. Сташэўскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
разгаве́нне, ‑я, н.
Уст.
1. Дзеянне паводле знач. дзеясл. разгавецца.
2. Першы скаромны дзень пасля посту.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
палётны, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да палёту самалётаў. Палёты дзень. // Прызначаны для палёту. Палётнае абмундзіраванне.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
паадтава́ць, ‑тае; зак.
Адтаць — пра ўсё, многае. Дзень быў якраз адліжны, шыбы акон зусім паадтавалі. Сабаленка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
наспа́цца, ‑сплюся, ‑спішся, ‑спіцца; ‑спімся, ‑спіцеся, ‑сняцца; зак.
Разм. Уволю, многа паспаць. Наспацца ў вольны дзень.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пралямантава́ць, ‑тую, ‑туеш, ‑туе; зак.
1. Моцна, працягла пракрычаць.
2. Лямантаваць некаторы час. Пралямантаваць увесь дзень.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)