Манту́ла ’ход гульні ў баланты (у цуркі)’, манту́ліць ’біць, гуляць’ (ТС). Рус. перм. дать мантулу кому‑либо ’ўдарыць каго-небудзь’. Паводле Цыхуна (Бел.-укр. ізал., 86), семантычна найбольш блізка лексема стаіць да рум. mântuióla ’заканчэнне’, ’збаўленне, вызваленне, уратаванне’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
адгало́сак, -ску м.
1. отголо́сок, о́тзвук;
2. перен. отголо́сок;
~скі яко́й-не́будзь падзе́і — отголо́ски како́го-либо собы́тия
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прае́хацца сов. прое́хаться; прокати́ться;
◊ п. па кім-не́будзь — прое́хаться на че́й-л. счёт (по чьему́-либо а́дресу)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
або́
1. союз разд. и́ли; ли́бо;
а. перамагчы́, а. паме́рці — и́ли (ли́бо) победи́ть, и́ли (ли́бо) умере́ть;
а. за́ўтра, а. пасляза́ўтра — и́ли (ли́бо) за́втра, и́ли (ли́бо) послеза́втра;
даво́дзілася е́хаць а. ісці́ пе́шшу — приходи́лось е́хать и́ли (ли́бо) идти́ пешко́м;
2. союз присоед. и́ли, а та́кже; и;
на дне рэк, мо́раў а. азёр — на дне рек, море́й и́ли (а та́кже, и) озёр;
3. союз пояснит. и́ли;
самалёт, а. аэрапла́н — самолёт, и́ли аэропла́н;
лінка́р, а. плаву́чая крэ́пасць — линко́р, и́ли плаву́чая кре́пость;
4. союз вопр. разг. и́ли? ра́зве?;
а. ж гэ́та не пра́ўда? — ра́зве же э́то не пра́вда?;
а. ты рашы́ў аста́цца? — и́ли (ра́зве) ты реши́л оста́ться?;
5. межд. (выражает удивление) разг. ба!
а.! і ён тут! — ба! и он здесь!;
◊ або́ — або́ — и́ли — и́ли
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
абла́да ж., разг.
1. власть;
2. владе́ние ср.;
быць пад чыёй-не́будзь ~дай — быть в чьём-либо владе́нии
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
дакуме́нт м., в разн. знач. докуме́нт;
апраўда́льны д. — оправда́тельный докуме́нт;
архі́ўныя ~нты — архи́вные докуме́нты;
праве́рыць чые́-не́будзь ~нты — прове́рить чьи́-либо докуме́нты
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Нераўну́ючы ’надта падобны, але не можна параўнаць’ (Варл.). Засцерагальны выраз, які адлюстроўвае рэшткі ахоўнай магіі: непажаданае прыроўніванне каго-небудзь ці чаго-небудзь добрага да горшага магло прынесці шкоду першаму. Да ро́ўны ’аднолькавы’, раўня́ць ’параўноўваць’ (гл.), параўн. нероўны ’няроўны, неаднолькавы’ (ТС), нера́ўны ’неаднолькавы’ (Сл. ПЗБ) і пад. Гл. таксама нераўнава́ць ’не приравнивать’, нераўну́ючы (неровнуючи) ’не параўноўваючы, не прымяняючы’: «Неровнуючи часу, говорится в предосторожностях худых последствий от воспоминания о каком-либо несчастном случае: Неровнуючи часу, перегнувся так, да й ўпавъ у калодзезь» (Нас.). Параўн. рус. неровен час ’тс’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
даве́дка ж., в разн. знач. спра́вка;
звярну́цца куды́-не́будзь за ~кай — обрати́ться куда́-ли́бо за спра́вкой;
зрабі́ць ~ку — навести́ спра́вку;
д. з ме́сца пра́цы — спра́вка с ме́ста рабо́ты;
бюро́ ~дак — спра́вочное бюро́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
дзе-ко́лечы нареч., обл.
1. где́-либо, где́-нибудь;
2. (в немногих местах) ко́е-где, разг. кой-где́;
дзе-к. ўжо прабіва́лася малада́я тра́ўка — ко́е-где (кой-где́) уже пробива́лась молода́я тра́вка
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пан м.
1. поме́щик, пан, ба́рин;
2. ба́рин, господи́н;
ва́жны п. — ва́жный господи́н (ба́рин);
3. (лицо, пользующееся властью по отношению к другим) господи́н, пан;
4. разг. (об уклоняющемся от работы) ба́рин;
5. (обращение) па́не господи́н, су́дарь;
◊ ці п., ці прапа́ў — погов. ли́бо пан, ли́бо пропа́л;
не вялі́кі п. — не велика́ ши́шка;
жыць па́нам (як пан, па-па́нску) — жить ба́рином;
віда́ць па́на па халя́вах — посл. ви́дно пти́цу по полёту
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)