перану́дзіць
‘перацярпець што-небудзь (перанудзіць зіму) і без прамога дапаўнення’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Будучы час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
перану́джу |
перану́дзім |
| 2-я ас. |
перану́дзіш |
перану́дзіце |
| 3-я ас. |
перану́дзіць |
перану́дзяць |
| Прошлы час |
| м. |
перану́дзіў |
перану́дзілі |
| ж. |
перану́дзіла |
| н. |
перану́дзіла |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
перану́дзь |
перану́дзьце |
| Дзеепрыслоўе |
| прош. час |
перану́дзіўшы |
Іншыя варыянты:
перанудзі́ць.
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
перанудзі́ць
‘перацярпець што-небудзь (перанудзіць зіму) і без прамога дапаўнення’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Будучы час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
перануджу́ |
перану́дзім |
| 2-я ас. |
перану́дзіш |
перану́дзіце |
| 3-я ас. |
перану́дзіць |
перану́дзяць |
| Прошлы час |
| м. |
перанудзі́ў |
перанудзі́лі |
| ж. |
перанудзі́ла |
| н. |
перанудзі́ла |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
перанудзі́ |
перанудзі́це |
| Дзеепрыслоўе |
| прош. час |
перанудзі́ўшы |
Іншыя варыянты:
перану́дзіць.
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
чадзі́ць
‘куродымець, курэць, вылучаць пры гарэнні чад’
дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Цяперашні час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
чаджу́ |
чадзі́м |
| 2-я ас. |
чадзі́ш |
чадзіце́ |
| 3-я ас. |
чадзі́ць |
чадзя́ць |
| Прошлы час |
| м. |
чадзі́ў |
чадзі́лі |
| ж. |
чадзі́ла |
| н. |
чадзі́ла |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
чадзі́ |
чадзі́це |
Іншыя варыянты:
ча́дзіць.
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
Брэ́каць ’грэбаваць’ (КЭС). Параўн. рус. бре́зговать, дыял. бре́гать, бре́говать, смал. бре́кать. Усё гэта, магчыма, нейкія варыянты да слав. *brězg‑ ’грэбаваць’ (аб гэтай групе слоў гл. Фасмер, 1, 211). Не выключаецца, аднак, зусім, што тут былі нейкія метатэзы, таму можна думаць пра сувязь з дзеясловам тыпу бел. грэ́баваць, укр. гре́бувати, гре́бати ’тс’ (метатэза грэбаць ∼ брэгаць?).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Вась-вась-вась ’падзыўныя словы для кормнага кабана’ (Янк. III). Рус. дыял. вац!, ва́цу́! ’тс’, укр. ваць!, вацю́! ’тс’. Як думаў Р. Смаль–Стоцкі, гэта варыянты слова паць! < паця́ ’парася’. Супраць гэтай версіі Рудніцкі (1, 329), які лічыць, што усё гэта варыянт выклічніка ацю! (адгоннае слова для свіней; да форм апошняга параўн. Краўчук, ВЯ, 1968, № 4, 123–124).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Во́цат (БРС, Нас., Бяльк., Шат., Касп., Бір. Дзярж., Гарэц., КТС). Запазычанне з польск. ocet (Кюнэ, Poln., 82, 114), якое з гоц. akeit < лац. acētum ’воцат’ (Брукнер, 373). Магчыма і непасрэднае запазычанне ў слав. мовах з лац. асеtum (Фасмер, 3, 176 і наст.). У фанетычных і культурна-гістарычных адносінах магчымы абодва варыянты (Кіпарскі, Gemeinslav., 177 і наст.; Скок, 3, 540).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Гром ’гром’. Сюды ж грыме́ць. Параўн. рус. гром, греме́ть, укр. грім, гримі́ти, польск. grom, grzmieć, чэш. hrom, hřměti, ст.-слав. громъ, грьмѣти. У аснове ляжыць і.-е. гукапераймальнае *ghrem‑: *ghrom‑ (апафанічныя варыянты). Параўн., напр., грэч. χρεμίζω, χρόμος ’шум, гук’. Сюды ж і бел. граме́ць (але з іншай рэфлексацыяй ‑рь‑). Слаўскі, 1, 347, 372–373; Фасмер, 1, 455, 460.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Малёханькі, малёхтанечкі(й), малёхтанькій ’вельмі маленькі’ (КЭС, лаг.; мсцісл., Нар. словатв.). Вузкі рэгіяналізм са складаным суфіксам ‑ох‑та‑н‑ечк‑і, асобныя варыянты якога сустракаюцца ў іншых слав. мовах: рус. наўг. малеха́нненький, смал. малехо́тенный ’тс’, чэш., славац. malicherný ’дробязны’, ’нязначны’, ст.-чэш. malechno ’ў вельмі кароткі час’, ст.-серб.-харв. ма̏лахая, ма̏лахат, ма̀лехан, maljahan ’маленькі’. Да малы́ (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
абку́раны
дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
абку́раны |
абку́раная |
абку́ранае |
абку́раныя |
| Р. |
абку́ранага |
абку́ранай абку́ранае |
абку́ранага |
абку́раных |
| Д. |
абку́ранаму |
абку́ранай |
абку́ранаму |
абку́раным |
| В. |
абку́раны (неадуш.) абку́ранага (адуш.) |
абку́раную |
абку́ранае |
абку́раныя (неадуш.) абку́раных (адуш.) |
| Т. |
абку́раным |
абку́ранай абку́ранаю |
абку́раным |
абку́ранымі |
| М. |
абку́раным |
абку́ранай |
абку́раным |
абку́раных |
Кароткая форма: абку́рана.
Іншыя варыянты:
аку́раны.
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
абмежава́ны
дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
абмежава́ны |
абмежава́ная |
абмежава́нае |
абмежава́ныя |
| Р. |
абмежава́нага |
абмежава́най абмежава́нае |
абмежава́нага |
абмежава́ных |
| Д. |
абмежава́наму |
абмежава́най |
абмежава́наму |
абмежава́ным |
| В. |
абмежава́ны (неадуш.) абмежава́нага (адуш.) |
абмежава́ную |
абмежава́нае |
абмежава́ныя (неадуш.) абмежава́ных (адуш.) |
| Т. |
абмежава́ным |
абмежава́най абмежава́наю |
абмежава́ным |
абмежава́нымі |
| М. |
абмежава́ным |
абмежава́най |
абмежава́ным |
абмежава́ных |
Кароткая форма: абмежава́на.
Іншыя варыянты:
абмяжо́ваны.
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)