няпа́лены, ‑ая, ‑ае.
1. Такі, якога не палілі (пра печ). Няпаленая печ. // Такі, дзе не палілі (пра памяшканне). Няўтульна было ў гэтым недагледжаным і няпаленым памяшканні. Лобан. Пакойчык зімою часта быў няпалены, халодны. Арабей.
2. Які не прайшоў абпальвання (пра цэглу). Дыміліся сушыльныя печы. А няпаленую цэглу абвяваў вецер пад нізкімі паветкамі. Чорны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пазаво́дзіцца, ‑дзіцца; ‑дзімся, ‑дзіцеся, ‑дзяцца; зак.
1. (1 і 2 ас. мн. не ўжыв.). Завесціся, з’явіцца, узнікнуць — пра ўсіх, многіх або ўсё, многае. Пазаводзілася жывёла ў гаспадарцы.
2. (1 і 2 ас. мн. не ўжыв.). Пачаць дзейнічаць — пра ўсе, многія механізмы. Маторы пазаводзіліся.
3. перан. Разм. Пачаць бойку, спрэчку — пра ўсіх, многіх.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прыхлусі́ць, ‑хлушу, ‑хлусіш, ‑хлусіць; зак., што і без дап.
Разм. Апавядаючы пра што‑н., дадаць хлусні, выдумкі; прылгаць. Пра акунёў .. [Васіль], вядома, крыху прыхлусіў — не такія ўжо яны там і вялікія. Якімовіч. Адны ўмеюць складна расказаць пра перажытае, ёсць здатныя прыхлусіць, ды так, што самі вераць у тое, чаго ніколі не было. Грахоўскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Вараві́ты ’паганы, звяглівы; кашлаты (пра сабаку)’ (Сержп., Грам.); ’тс’ (пра чалавека)’ (Янк.₁). Да варава́ць 1.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
браха́ць, брашу́, брэ́шаш, брэ́ша; брашы́; незак.
1. Падаваць адрывістыя гукі, гаўкаць (пра сабак і пад.).
2. перан. Хлусіць, маніць (разм.).
Брэшуць плеткары.
|| наз. браха́нне, -я, н. (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ле́пет, -у, М -пеце, м.
1. Няскладная, невыразная мова, уласцівая дзецям.
Л. дзіцяці.
2. перан. Непераканаўчае, невыразнае разважанне, тлумачэнне.
◊
Дзіцячы лепет — пра што-н. вельмі бездапаможнае, па-дзіцячаму наіўнае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
лубяны́, -а́я, -о́е.
1. гл. луб.
2. Цвёрды, нягнуткі, каляны на вобмацак.
Лубяная тканіна.
3. Пра расліны, якія маюць валакністую тканку, луб (у 2 і 3 знач.).
Лубяныя культуры.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
мастадо́нт, -а, М -нце, мн. -ы, -аў, м.
Вялізная вымерлая млекакормячая жывёліна атрада хобатных.
Не чалавек, а м. (перан.: пра каго-н. вялікага і нязграбнага).
|| прым. мастадо́нтавы, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
меланхалі́чны, -ая, -ае.
1. гл. меланхолія.
2. Схільны да меланхоліі, які выражае меланхолію.
М. характар.
3. Пра тэмперамент: які характарызуецца прыгнечаным станам, слабымі валявымі працэсамі.
|| наз. меланхалі́чнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
басурма́н, -а, мн. -ы, -аў, м.
1. Чалавек іншай веры (уст.).
2. Пра несумленнага чалавека (лаянк.).
|| ж. басурма́нка, -і, ДМ -нцы, мн. -і, -нак.
|| прым. басурма́нскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)