рэе́стр, ‑а, м.
Пералік, спіс. Ёсель хоць і быў непісьменны, але вёў строгі рэестр імянін і ўсякіх сямейных свят у Панямоні. Колас. // Кніга для запісу спраў і дакументаў. Трэба дакументы сістэматызаваць, парабіць ім рэестры, каб было добра відаць, што адкуль і куды ідзе. Скрыган.
[Ад лац. registrum.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
метры́чны I (о мерах) метри́ческий;
~ная сістэ́ма мер — метри́ческая систе́ма мер
метры́чны II лит. метри́ческий
метры́чны III метри́ческий;
~ная кні́га — метри́ческая кни́га
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
чужы́, -а́я, -о́е.
1. Не ўласны, які належыць каму-н. іншаму, не свой.
Чужая кніга.
Ч. дом.
Не браць чужога (наз.).
2. Не звязаны роднаснымі, сваяцкімі, блізкімі адносінамі.
Акрамя брата і сястры тут былі і чужыя людзі.
3. Які не з’яўляецца месцам пастаяннага жыхарства, радзімай для каго-н.
Чужая старонка.
4. Далёкі па сваіх поглядах, інтарэсах ад чаго-н.
|| наз. чу́жасць, -і, ж. (да 2 і 4 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
кні́га I ж., в разн. знач. кни́га;
чыта́ць ~гу — чита́ть кни́гу;
к. за́пісаў а́ктаў грамадзя́нскага ста́ну — кни́га за́писей а́ктов гражда́нского состоя́ния;
○ насто́льная к. — насто́льная кни́га;
дамава́я к. — домова́я кни́га;
к. ска́ргаў і прапано́ў — кни́га жа́лоб и предложе́ний;
◊ к. за сямю́ пяча́цямі — кни́га за семью́ печа́тями;
глядзі́ць у ~гу, а ба́чыць фі́гу — погов. смо́трит в кни́гу, а ви́дит фи́гу
кні́га II ж., анат., см. кні́жка II
кні́га III ж., зоол., обл., см. кні́гаўка
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
загарну́цца сов.
1. (укутаться) заверну́ться;
2. закры́ться;
кні́га ~ну́лася — кни́га закры́лась;
3. (загнуться) заверну́ться;
~ну́ўся край ко́ўдры — заверну́лся край одея́ла;
4. (землёй) засы́паться
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
дзе́цца сов., разг. дева́ться, де́ться; (затеряться — ещё) задева́ться;
няма́ дзе дз. — не́куда дева́ться (де́ться);
не́дзе дзе́лася кні́га — куда́-то дева́лась (де́лась, задева́лась) кни́га
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
крап (род. кра́пу) м. крап;
бе́лы ма́рмур з шэ́рым кра́пам — бе́лый мра́мор с се́рым кра́пом;
кні́га з чырво́ным кра́пам — кни́га с кра́сным кра́пом
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
на́зва, -ы, мн. -ы, -аў, ж.
1. Абазначэнне словам прадмета, з’явы, паняцця і пад.; найменне чаго-н.
Прысвоіць назву плошчы. «Курган» — н. паэмы Янкі Купалы.
Бабуля ведала назвы ўсіх мясцовых раслін.
2. часцей мн. Асобнае выданне (кніга, часопіс і пад.), незалежна ад колькасці тамоў, з якіх яно складаецца.
У бібліятэцы 50 тысяч назваў, 80 тысяч тамоў.
◊
Адна толькі назва (разм., неадабр.) — аб кім-, чым-н., што не адпавядае свайму прызначэнню.
Адна толькі н. што каваль.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ара́кул, ‑а, м.
1. Месца, храм, дзе ў Старажытнай Грэцыі, Рыме і краінах старажытнага Усходу жрацы прарочылі ад імя бога. Дэльфійскі аракул. Дадонскі аракул.
2. Бажаство, якое прарочыць; жрэц, што дае адказы, прароцтвы быццам ад імя бога. // перан. Кніжн. Асоба, чые меркаванні прызнацца бясспрэчнай ісцінай, адкрыццём.
3. Уст. Варажбітная кніга.
[Лац. oraculum.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
разбу́хнуць, ‑ну, ‑неш, ‑не; пр. разбух, ‑ла; зак.
1. Павялічыцца ў аб’ёме, набраўшыся вільгаці. Гарох разбух у вадзе. □ Зямля набрыняла вадой, разбухла, як перастаялае цеста. Асіпенка. // Напіцца сокам, пажыўнымі рэчывамі; набухнуць. Пупышкі разбухлі. // Расцягнуцца, расшырыцца. Кішэні фрыцавай вопраткі разбухлі. Кавалёў.
2. перан. Разм. Непамерна павялічыцца, разрасціся. Кніга разбухла за кошт цытат.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)