помертве́ть сов.
1. (потерять признаки жизни) памярцве́ць, змярцве́ць;
2. (прийти в оцепенение) памярцве́ць, змярцве́ць, самле́ць, абамле́ць;
помертве́ть от стра́ха памярцве́ць (змярцве́ць, самле́ць, абамле́ць) ад стра́ху;
3. (утратить чувствительность, онеметь) здранцве́ць, зняме́ць;
помертве́ть от хо́лода здранцве́ць (зняме́ць) ад хо́ладу;
4. перен. (стать безжизненным, пустынным) памярцве́ць;
о́зеро помертве́ло во́зера памярцве́ла.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
абмярцве́ць, ‑ею, ‑ееш, ‑ее; зак.
1. Страціць адчувальнасць, стаць нежывым (пра клеткі, тканкі, часткі цела).
2. перан. Стаць нячулым пад уплывам чаго‑н.; змярцвець, анямець; акамянець. Твар Паліводскага.. то чырванеў, то зелянеў, то бялеў, то зноў чырванеў. Нарэшце ён як бы абмярцвеў, і вочы быццам ашклянелі. Чорны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
оцепене́ть сов.
1. (затечь, онеметь) здранцве́ць, аняме́ць, сшэ́рхнуць;
2. (от ужаса) змярцве́ць, аняме́ць;
3. (от холода) адубе́ць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
змярцве́лы
1. омертве́вший;
2. оцепене́вший, омертве́вший, омертве́лый, помертве́лый;
1, 2 см. змярцве́ць;
3. (как у мертвеца) ме́ртвенный;
з. вы́гляд — ме́ртвенный вид
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
умле́ць, ‑ею, ‑ееш, ‑ее; зак.
Замерці, змярцвець (ад жаху, нечаканасці і пад.). Азірнулася — умлела: Валіць следам ён [Дамянік], як дым. Колас. Убачыўшы чалавека з наганам, .. Іван умлеў. Лобан. Умлеў Шчаслівец... Сярод залы Стаіць ні мёртвы ні жывы. Бачыла. // Абамлець, страціць прытомнасць. З-пад задняй сцяны абзываецца чалавек у рудой кучомцы з чорным шалікам на шыі: — Пачынай, бо зараз дзед умлее. Лужанін.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
окочене́ть сов.
1. (замёрзнуть) адубе́ць, скарчане́ць, скале́ць;
2. (застыть — о трупе) скарчане́ць;
3. перен. (стать неподвижным) змярцве́ць, заняме́ць, зняме́ць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)