жва́вы
1. живо́й; оживлённый;
2. (лёгкий в движениях) ре́звый;
3. (быстрый и ловкий) прово́рный; расторо́пный; пры́ткий; (бойкий — ещё) шу́стрый;
4.
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
жва́вы
1. живо́й; оживлённый;
2. (лёгкий в движениях) ре́звый;
3. (быстрый и ловкий) прово́рный; расторо́пный; пры́ткий; (бойкий — ещё) шу́стрый;
4.
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
приро́да
1. прыро́да, -ды
материалисти́ческое понима́ние приро́ды матэрыялісты́чнае разуме́нне прыро́ды;
преобразова́ние приро́ды пераўтварэ́нне прыро́ды;
мёртвая приро́да мёртвая прыро́да;
2. (сущность, характер) прыро́да, -ды
он по приро́де до́брый челове́к ён па прыро́дзе (хара́ктары, нату́ры) до́бры чалаве́к;
◊
в приро́де веще́й звыча́йная рэч (натура́льна, звыча́йна);
на ло́не приро́ды на ўло́нні прыро́ды;
игра́ приро́ды гульня́ прыро́ды;
от приро́ды, с приро́ды ад прыро́ды.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ра́на I
◊ сы́паць соль на ра́ны — сы́пать соль на ра́ны;
хоць да ра́ны прыклада́й — как шёлковый;
жыва́я р. —
ра́на II
1.
2. у́тром;
◊ р. ці по́зна — ра́но и́ли по́здно
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
чарга́
◊ на чарзе́ — на о́череди;
па чарзе́ — по о́череди;
жыва́я ч. —
у сваю́ ~гу́ — в свою́ о́чередь;
у пе́ршую ~гу́ — в пе́рвую о́чередь; в пе́рвую го́лову;
стая́ць на чарзе́ — стоя́ть на о́череди
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Не́тра 1 ’цяжкадаступнае месца ў багністым балоце, трушчобы’ (
Не́тра 2 ’машкара’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
су́вязь
1.
2. только
○ адваро́тная с. — обра́тная связь;
хады́ ~зі — ходы́ сообще́ния;
◊ у ~зі з чым — в связи́ с чем;
жыва́я с. — (чаго)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
капе́йка
1. (монета) копе́йка;
2.
3.
◊ све́жая к. — све́жая копе́йка;
жыва́я к. —
лі́шняя к. — ли́шняя копе́йка;
на ~ку — на копе́йку;
не мець ~кі пры душы́ (за душо́й) — не име́ть копе́йки за душо́й;
к. ў ~ку — копе́йка в копе́йку;
як адна́ к. — как одна́ копе́йка;
як адну́ ~ку — как одну́ копе́йку;
без ~кі ў кішэ́ні — без копе́йки (гроша́) в карма́не;
да (апо́шняй) ~кі — до (после́дней) копе́йки;
узбі́цца на ~ку — разжи́ться на де́ньги;
у бе́лы свет, як у ~ку — в бе́лый свет, как в копе́йку;
абарва́ць ~ку — зашиби́ть копе́йку;
збі́цца з ~кі — оста́ться без де́нег; обезде́нежать
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сі́ла
○ ко́нская с. —
рабо́чая с. — рабо́чая си́ла;
жыва́я с. —
◊ з пазі́цыі сі́лы — с пози́ции си́лы;
у сі́ле — в си́ле;
нячы́стая с. — нечи́стая си́ла;
сваі́мі сі́ламі — свои́ми (со́бственными) си́лами;
па ме́ры сіл — по ме́ре сил;
це́раз сі́лу — че́рез си́лу;
на по́ўную сі́лу — в по́лную си́лу;
з усі́х сіл — изо всех сил;
з аста́тніх сіл — из после́дних сил;
вы́біцца з сіл — вы́биться из сил;
убіра́цца ў сі́лу — набира́ться сил;
нія́кімі сі́ламі — никаки́ми си́лами;
ад сі́лы — от си́лы;
ко́лькі ёсць сі́лы — что есть си́лы;
кла́сці сі́лы — класть си́лы;
сабра́цца з сі́ламі — собра́ться с си́лами;
палажы́ць сі́лы — положи́ть си́лы;
с. (і) сало́му ло́міць —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ва́да
вада́
○ ця́жкая в. —
жо́ўтая в. —
цёмная в. —
◊ як у ваду́ апу́шчаны — как в во́ду опу́щенный;
канцы́ ў ваду́ — концы́ в во́ду;
вадо́й не разалье́ш — водо́й не разольёшь;
як у ваду́ ка́нуў — как в во́ду ка́нул;
шмат вады́ сплыло́ — мно́го воды́ утекло́;
як з гу́сі в. — как с гу́ся вода́;
як дзве кро́плі вады́ — как две ка́пли воды́;
вады́ не заму́ціць — воды́ не заму́тит;
пасадзі́ць на хлеб і ваду́ — посади́ть на хлеб и (на) во́ду;
вы́йсці сухі́м з вады́ — вы́йти сухи́м из воды́;
муці́ць ваду́ — мути́ть во́ду;
мно́га вады́ працякло́ — мно́го (нема́ло) воды́ утекло́ (ушло́);
як пу́гай па вадзе́ — как об сте́нку горо́х;
сплы́сці з вадо́ю — уплы́ть с водо́й;
вы́весці на чы́стую ваду́ — вы́вести на чи́стую во́ду;
пайсці́ з вадо́ю — поплы́ть по тече́нию;
жыва́я в. —
мёртвая в. —
як ры́ба ў вадзе́ — как ры́ба в воде́;
прайсці́ аго́нь, ваду́ і ме́дныя тру́бы — пройти́ ого́нь, во́ду и ме́дные тру́бы;
чы́стай вады́ — чи́стой воды́;
як у ваду́ глядзе́ў — как в во́ду гляде́л (смотре́л);
ліць ваду́ на (чый) млын — лить во́ду на (чью) ме́льницу;
набра́ць вады́ ў рот — набра́ть воды́ в рот;
насі́ць у рэ́шаце ваду́ — носи́ть решето́м во́ду;
сёмая (дзяся́тая) в. на кісялі́ —
таўчы́ ваду́ ў сту́пе — толо́чь во́ду в сту́пе;
як ка́мень у ваду́ — как ка́мень в во́ду;
бу́ра ў шкля́нцы вады́ — бу́ря в стака́не воды́;
як вадо́й змы́ла — как водо́й смы́ло;
апёкшыся малако́м, і ваду́ сту́дзіш —
цішэ́й вады́, ніжэ́й травы́ —
ві́ламі па вадзе́ пі́сана —
у гара́чай вадзе́ купа́ны —
гато́ў у лы́жцы вады́ ўтапі́ць —
пад ляжа́чы ка́мень в. не цячэ́ —
лаві́ць ры́бу ў каламу́тнай вадзе́ —
пабы́ў у вадзе́ і не мо́кры нідзе́ —
да пары́ збан ваду́ но́сіць —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)