Со́дні ‘суткі, доба, пара’ (дзісн., Ласт.). Параўн. рус. со́денный ‘тое, што адбылося ў нашы дні, сучасны нам’. З прыст. со‑ і дзень у мн. л.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Тайні́ца (tajnica) ’тое, куды няма доступу іншым; самае запаветнае, патаемнае месца; тайнік’ (1910 г., КСНН). Карэлят ж. р. да тайнік 1 (гл.); верагодна, штучнае ўтварэнне.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Сноп ‘звязка зжатых сцёблаў’ (ТСБМ, Ласт., Некр. і Байк.; ашм., Стан.; Бяльк., Сл. ПЗБ, ТС). Укр. сніп, рус. сноп, стараж.-рус. снопъ, польск., н.-луж., в.-луж., чэш., славац. snop, серб.-харв. сно̏п, славен. snȍp, макед., балг. сноп, ст.-слав. снопъ. Прасл. *snopъ лічыцца роднасным ст.-в.-ням. snuaba ‘павязка’, snuobili н. р. ‘ланцужок’, да і.-е. *(s)neu‑ ‘вязаць’; Махэк₂ (564) тлумачыць праславянскую семантыку як ‘тое, чым звязваюць’ → ‘тое, што звязана’. Сной₁ (588) узводзіць *snopъ да і.-е. пашыранай базы *snəpo ‘тое, што звязана’ і, далей, да і.-е. базы *sneh‑p ‘звязваць’; Борысь (565) — да і.-е. *snēp‑/*snop‑/*snəp‑. Гл. яшчэ Фасмер, 3, 700 з літ-рай; ЕСУМ, 5, 334–335; Шустар-Шэўц, 1329.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
цвяро́зы прям., перен. тре́звый, здра́вый;
ц. чалаве́к — тре́звый челове́к;
ц. ро́зум — тре́звый (здра́вый) ум;
◊ што ў цвяро́зага наўме́, то́е ў п’я́нага на языку́ — посл. что у тре́звого на уме́, то у пья́ного на языке́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
буржу́й, -я, мн. -і, -яў, м. (разм., пагард.).
Тое, што і буржуа.
|| ж. буржу́йка, -і, ДМ -жу́йцы, мн. -і, -жу́ек.
|| прым. буржу́йскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́касаваць, -сую, -суеш, -суе; -суй; -саваны; зак., каго-што (разм.).
Тое, што і выкрасліць.
В. прозвішча са спіса.
В. цытату.
|| незак. выкасо́ўваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адазва́ць, адзаву́, адзаве́ш, адзаве́; адзавём, адзавяце́, адзаву́ць; адзаві́; адазва́ны; зак., каго-што.
Тое, што і адклікаць.
|| незак. адзыва́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. адзыва́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
аднагало́снасць, -і, ж.
1. Поўная згода ўсіх па якім-н. пытанні.
2. Аднадушная падача галасоў за адно і тое ж рашэнне пры галасаванні.
Прынцып аднагалоснасці.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ля́па, -ы, мн. -ы, ляп, ж.
1. Тое, што і пашча.
Л. воўка.
2. перан. Цёмнае паглыбленне ў чым-н.
Пхаць снапы ў ляпу малатарні.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
маладу́ха, -і, ДМ -ду́се, мн. -і, -ду́х, ж. (разм.).
1. Тое, што і маладзіца.
2. Маладая, нявеста, а таксама дзяўчына, якая дасягнула шлюбнага ўзросту.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)