касмапаліты́зм, -у, м.
1. Ідэя сусветнага грамадзянства, якая ставіць агульначалавечыя інтарэсы і каштоўнасці вышэй за інтарэсы асобнай нацыі або ўвогуле адмаўляе паняцце нацыянальных традыцый і нацыянальнай культуры.
2. Ідэалогія, светапогляд, згодна з якім усе народы належаць да адной супольнасці, заснаванай на агульнай маралі.
|| прым. касмапаліты́чны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́хадзіць¹, -джу, -дзіш, -дзіць; -джаны; зак. (разм.).
1. што. Абысці пехатой многія мясціны.
В. усе навакольныя лясы.
2. без дап. Прахадзіць які-н. час.
Выхадзіў палавіну дня.
3. што. Дабіцца чаго-н., доўга або неаднаразова ходзячы.
Нічога мы там не выхадзілі.
|| незак. выхо́джваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́чарпаць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., што.
1. Чэрпаючы, выдаліць, выбраць усё, да канца.
В. ваду з вядра.
2. перан. Зрасходаваць поўнасцю, давесці да канца.
В. усе запасы.
В. праграму.
3. перан. Уладзіўшы, вырашыўшы, пакласці канец чаму-н. (кніжн.).
Інцыдэнт вычарпаны.
|| незак. вычэ́рпваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
перапра́віць², -ра́ўлю, -ра́віш, -ра́віць; -ра́ўлены; зак., што.
1. Унесці якія-н. змены, паправіць недахопы, памылкі ў чым-н.
П. лічбу «1» на «4».
2. Змяняючы, выпраўляючы недахопы, памылкі, паправіць усё, многае.
П. усе запісы.
|| незак. перапраўля́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е.
|| наз. перапра́ўка, -і, ДМ -ўцы, ж. (разм.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
смяро́тны, -ая, -ае.
1. Які жыве не вечна, якога чакае смерць.
Усе людзі смяротныя.
2. Які выклікае смерць.
Смяротная доза яду.
3. Тое, што і смертны (у 3 знач.).
С. прысуд.
Смяротная кара.
4. перан. Крайні ў сваім праяўленні, вельмі моцны.
Смяротная нуда.
|| наз. смяро́тнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дама́шнія сущ., мн. дома́шние;
усе́ мае́ д. пасыла́юць вам прывіта́нне — все мои́ дома́шние шлют вам приве́т
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прапла́каць сов. пропла́кать;
п. усю́ ноч — пропла́кать всю ночь;
◊ п. (усе́) во́чы — пропла́кать (вы́плакать) (все) глаза́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
перапілава́ць сов., в разн. знач. перепили́ть;
п. до́шку — перепили́ть доску́;
п. усе́ дро́вы — перепили́ть все дрова́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Пу́дліца мёд. ’крапіўніца’: пудліца нашлася, усе рукі высыпіць, сільна чэшыцца (в.-дзв., Сл. ПЗБ). Няясна; магчыма, табуізаваная назва.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Пы́ля ’каля, побач’ (Бес.), параўн. укр. піля ’тс’. Усе да укр. біля ’тс’ або стараж.-рус. подьлі ’тс’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)