разрэ́заць, -рэ́жу, -рэ́жаш, -рэ́жа; -рэ́ж; -рэ́заны; зак.
1. гл. рэзаць.
2. што. Зрабіць рану на чым-н.; парэзаць.
Р. палец.
|| незак. разраза́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е і разрэ́зваць, -аю, -аеш, -ае.
|| наз. разраза́нне, -я, н., разрэ́з, -у, м. і разрэ́званне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прагаблява́ць, -лю́ю, -лю́еш, -лю́е; -лю́й; -лява́ны; зак., што.
1. Выгабляваць усю паверхню чаго-н.
П. дошку.
2. Зрабіць гэблем палоску ў чым-н.
3. і без дап. Габляваць некаторы час.
|| незак. прагаблёўваць, -аю, -аеш, -ае (да 1 і 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прае́сці, -е́м, -ясі, -е́сць; -ядзім, -ясце́, -яду́ць; -е́ў, -е́ла; -е́ш; -е́дзены; зак., што.
Грызучы, пракусваючы ці раз’ядаючы, зрабіць дзірку, адтуліну, разбурыць.
Мыш праела дзірку ў скрынцы.
Іржа праела вядро.
2. Патраціць на ежу.
П. многа грошай.
|| незак. праяда́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
памкну́цца, -ну́ся, -не́шся, -не́цца; -нёмся, -няце́ся, -ну́цца; -ні́ся; зак.
1. Імкліва рушыць у якім-н. напрамку.
Я памкнуўся ў дом, але мяне затрымалі.
2. Намерыцца што-н. зрабіць.
П. адгаварыць каго-н. ад чаго-н.
|| незак. памыка́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пасла́біць, -блю, -біш, -біць; -блены; зак., што.
1. Аслабіць, зрабіць менш тугім, нацягнутым, закручаным.
П. гайку.
П. вяроўку.
2. Зменшыць сілу, напружанасць чаго-н.
П. увагу да чаго-н. П. націск.
|| незак. паслабля́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е.
|| наз. паслабле́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пераступі́ць², -уплю́, -у́піш, -у́піць; зак.
1. што. Добраахвотна адмовіцца ад чаго-н. на карысць другога; ахвяраваць што-н., чым-н.
П. чаргу.
Я лепш сваё пераступлю.
2. каму-чаму. Зрабіць уступку, саступіць.
Старому чалавеку трэба п.
|| незак. пераступа́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
укармі́ць, укармлю́, уко́рміш, уко́рміць; уко́рмлены; зак.
1. каго (што). Зрабіць сытым; адкарміць.
У. парсюка.
2. каго-што. Пракарміць (разм.).
У. сям’ю.
|| незак. уко́рмліваць, -аю, -аеш, -ае.
|| звар. укармі́цца, 1 і 2 ас. не ўжыв., уко́рміцца (да 1 знач.); незак. уко́рмлівацца, -аецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
шко́дзіць, -джу, -дзіш, -дзіць; незак.
Прыносіць шкоду¹ (у 1 знач.).
Алкаголь шкодзіць здароўю.
◊
Не шкодзіць або не шкодзіла б каму з інф. — неабходна, нядрэнна б зрабіць што-н.
Не шкодзіла б нам з’ездзіць на мора.
|| зак. нашко́дзіць, -джу, -дзіш, -дзіць.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
абла́шчыць, ‑шчу, ‑шчыш, ‑шчыць; зак., каго-што.
Ласкава абысціся з кім‑н., выказаць увагу, спагаду да каго‑н., пашкадаваць. // Лашчачы, выклікаць у жывёліны давер’е да сябе; зрабіць жывёліну рахманай. Аблашчыць сабаку. // перан. Зрабіць прыемнае ўздзеянне (пра вецер, сонца і пад.). Хутка выблісне сонца і аблашчыць сваім цяплом усё наваколле: і раку, і птушак, і росную траву, і беласнежны кіпень чаромхі над вадой. Шыловіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
запрашэ́нне, ‑я, н.
1. Дзеянне паводле дзеясл. запрашаць — запрасіць (у 1, 2 знач.).
2. Просьба, прапанова з’явіцца куды‑н., зрабіць што‑н. За стол селі не ўсе: суседкі ад запрашэння ветліва адмовіліся і прымасціліся на лаве. Шамякін. // Пісьмо або запіска з просьбай з’явіцца куды‑н., зрабіць што‑н. Разаслаць запрашэнні. □ Лабановіч прызнаўся, што рэдактар прыслаў яму запрашэнне прыстаць на работу ў рэдакцыю. Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)