Verbum

анлайнавы слоўнік

Усава Л. Дз. 3/145; 6/592; 7/219, 220; 9/313; 10/492; 12/599

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

АСТАПО́ВІЧ (Аркадзь Антонавіч) (30.9.1896, Мінск — 21.9.1941),

бел. графік. Вучыўся ў Рысавальнай школе Т-ва заахвочвання мастацтваў у Петраградзе (1914—16) у І.Білібіна, А.Зберлінга, П.Навумава. У 1921—22 наведваў рысавальныя класы ў Харкаве. З 1929 у Мінску. Працаваў як станкавіст у жанры лірычнага пейзажа ў тэхніках акварэлі і тушы: «Зімовы надвячорак» і «Дворык» (1921), «Сакавік» (1923). Аўтар цыкла лінарытаў: «Зіма», «Вясковая вуліца», «Млын», «Царква» (усе 1920-я г). Афармляў кнігі і часопісы.

Н.М.Усава.

А.Астаповіч. Зіма. Лінагравюра. 1920-я гады.

т. 2, с. 45

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КРУ́ГЕР (Янкель Мордухавіч) (Якаў Маркавіч; 14.5.1869, Мінск — 19.3.1940),

бел. жывапісец і педагог. Засл. дз. маст. Беларусі (1939). Вучыўся ў Кіеўскай школе малявання М.І.Мурашкі (1882—86), у Варшаве ў Л.Горавіца (1887), у акадэміі Жуліяна ў Парыжы (1888—95), у Вышэйшым маст. вучылішчы пры АМ у Пецярбургу ў У.Макоўскага (1897—1900). З 1900 у Мінску. У 1904 арганізаваў «Курсы малявання і жывапісу», у 1906 — прыватную школу малявання (дзейнічала да 1914). З 1914 выкладаў малюнак у Казані, з 1921 — на рабфаку пры БДУ. У 1921—23 збіраў матэрыялы ў краязнаўчых экспедыцыях Бел. дзярж. музея, удзельнічаў у афармленні Музея рэвалюцыі БССР. Працаваў пераважна ў быт. і партрэтных жанрах. У творах быт. жанру адлюстроўваў гіст. і сучасныя яму падзеі, сцэны з яўр. жыцця і побыту: «На суд прафесара», «Пагром», «Пісец Торы», «Пісьманосец», «Духоўны суд», «Хедэр» (усе 1900—10-я г.), «Дзіцячая калонія» (1930), «Прызыўная камісія» (1932), «Кавальскі цэх» (1937), «Гульня ў гарадкі» (1930-я г.). Партрэты вызначаюцца дакладнасцю псіхал. характарыстыкі і глыбінёй вобразаў: «Аўтапартрэт у малінавым берэце» (1889), партрэт брата (1896), партрэты скрыпача Жухавіцкага (1897), Я.Коласа і Я.Купалы (1923), М.Горкага, З.Бядулі (1920—30-я г.), аўтапартрэт (1931).

Н.М.Усава, Г.М.Ярмоленка.

т. 8, с. 481

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ГАГЕ́Н ((Gauguin) Эжэн Анры Поль) (7.6.1848, Парыж — 8.5.1903),

французскі жывапісец, графік, скульптар. У юнацтве служыў мараком, у 1871—83 — біржавым клеркам у Парыжы. З 1870-х г. пачаў самаст. займацца жывапісам, карыстаўся парадамі К.Пісаро. Працаваў у Понт-Авене (Брэтань), Арлі (разам з В. ван Гогам): «Ave Maria» (1887), «Прывід пасля пропаведзі», «Старыя дзеўкі» (абедзве 1888), «Брэтонскія могілкі» (1889). Пошукі сродкаў на існаванне і месца ў жыцці нарадзілі мару аб трапіканскай ідыліі — «майстэрні тропікаў», у 1891—94 Гаген з’ехаў на в-аў Таіці, дзе імкнуўся знайсці культурную глебу, стварыць выяўл. міфалогію астравіцян («А, ты раўнуеш?», 1892; «Таіцянскія пастаралі», 1893; «Цудоўная крыніца», 1894). Творы таго перыяду вылучаюцца непасрэднасцю, узаемапранікненнем старажытнасці і сучаснасці, рэліг. традыцый Захаду і Усходу, павышанай дэкаратыўнасцю. Пасля кароткачасовага вяртання ў Францыю (1893—95) Гаген назаўсёды пасяліўся на а-вах Акіяніі. Творчасць 2-га таіцянскага перыяду (1895—1903) набліжаецца да сімвалізму і прыводзіць Гагена і групу мастакоў, якія працавалі пад яго ўплывам (т.зв. понт-авенская школа), да ўзнікнення адмысловай жывапіснай сістэмы — т.зв. «сінтэтызму» (спрашчэнне і абагульненне формаў і ліній і г.д.). Гаген імкнуўся ўвасобіць сваю утапічную мару аб жыцці чалавека ў гармоніі з прыродай, удалечыні ад цывілізаванага грамадства («Жонка караля», 1896; «Збор пладоў», 1899). Карціны Гагена падобныя на пано па плоскаснасці, дэкаратыўнасці колеру, манументальнасці кампазіцыі, абагульненасці стылізаванага малюнка, мелі рысы стылю мадэрн. Яго творчасць істотна паўплывала на майстроў групы «Набі» і жывапісцаў пач. 20 ст.

Літ.:

Даниельсон Б. Гоген в Полинезии. М.; Л., 1969;

Перрюшо А. Жизнь Гогена: Пер. с фр. М., 1989.

Н.М.Усава.

т. 4, с. 418

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ГУСО́ЎСКІ (Мікола) (1470-я г. — пасля 1533),

паэт-гуманіст, прадстаўнік новалацінскай паэзіі эпохі Адраджэння ў ВКЛ. Нарадзіўся, найб. верагодна, у в. Уса (Усава) цэнтр. Беларусі, у сям’і лоўчага (паляўнічага). Добра ведаў прыроду, жыццё простага чалавека, звычкі жыхароў бел. пушчаў. У сталыя гады жыў пераважна ў Польшчы, служыў пры двары свайго мецэната, плоцкага біскупа Эразма Вітэлія (Цёлка), які ў 1492—99 працаваў сакратаром велікакняжацкай канцылярыі ў Вільні. Як сведчыць нядаўна выяўлены ў Варшаве тастамент С.Гальшанскай, складзены ў 1518 у Воўпе пад Ваўкавыскам і засведчаны Гусоўскім, ён у той час меў духоўны сан (называў сябе клерыкам Перамышленскай епархіі) і часам выконваў абавязкі публічнага натарыуса. У 1520—22 у складзе пасольства ВКЛ і Каралеўства Польскага да папы Льва Х пабываў у Рыме. Там напісаў на лац. мове паэму «Carmen de statura, feritate ac venatione bisontis» («Песня пра выгляд, лютасць зубра і паляванне на яго») і шэраг вершаў (выд. ў зб. «Песня пра зубра», Кракаў, 1523). Вярнуўшыся ў Польшчу, напісаў і апублікаваў у Кракаве паэмы «Новая і слаўная перамога над туркамі» (1524) і «Жыццё і подзвігі св. Гіяцынта» (1525). Апошнія гады жыцця паэта прайшлі ў нястачы, хваробах, пошуках мецэнатаў і сталага заробку. Неапубл. творы не захаваліся.

Гусоўскі — заснавальнік лацінамоўнай рэнесансавай паэзіі Беларусі і Літвы. Быў таленавітай высокаадукаванай асобаю, выхаванай на лепшых нац. і агульнахрысц. культ. традыцыях, шчырым патрыётам сваёй Радзімы. Дасведчанасць у ант. і еўрап. сярэдневяковай л-ры, выдатнае валоданне латынню сведчаць, што паэт набыў веды ў адным з тагачасных ун-таў. Пад уплывам Эразма Вітэлія, які вылучаўся шырокімі культ. інтарэсамі і гуманіст. поглядамі, агульнай атмасферай рэнесансавай Еўропы паэт канчаткова сфарміраваўся як творчая асоба. Першыя яго літ. спробы з’явіліся, напэўна, яшчэ ў дарымскі перыяд творчасці.

У літ. спадчыне Гусоўскага самы значны і яркі твор — «Песня пра зубра», першая рэаліст. ліра-эпічная паэма пра нашу краіну. Адрасаваная найперш еўрап. лацінамоўнаму чытачу, яна стала ўзнёслай патрыят. песняй паэта пра сваю Бацькаўшчыну і свой народ. Гэты адносна невял. твор (1074 радкі гекзаметра), заснаваны на асабістых назіраннях, уражаннях і перажываннях аўтара, вылучаецца арыгінальнасцю і самабытнасцю, першароднай свежасцю вобразаў і малюнкаў, цеснай сувяззю з тагачаснай бел. рэчаіснасцю. З вял. маст. сілаю, пачуццём гонару і шчымлівай любоўю апісаў паэт спрадвечнае хараство і багацце прыроды роднага краю (называе яго Літвою), праўдзіва падаў ратныя і працоўныя справы свайго народа, яго заняткі, норавы і звычаі, уславіў яго гераічную мінуўшчыну. Амаль палавіну твора займаюць апісанні вонкавага выгляду, звычак, жыцця зубра. Сцэны палявання поўныя напружанасці і драматызму, выпісаны з вял. майстэрствам, эмацыянальна і маляўніча, так рэалістычна і дакладна, што могуць служыць своеасаблівым вершаваным падручнікам для паляўнічых. Паэт захапляецца сілай і высакародствам зубра, з асаблівай цеплынёю і спачуваннем расказвае пра паводзіны цяжка параненага звера. Вобраз зубра для Гусоўскага — сімвал Бацькаўшчыны. Настальгічныя ўспаміны аб роднай зямлі, якую ён хацеў бачыць шчаслівай, свабоднай і незалежнай, глыбокія перажыванні за яе будучыню, гераічны дух продкаў былі жыватворнай крыніцай яго паэт. натхнення. З горыччу піша ён пра цяжкае становішча свайго народа з прычыны бесперапынных войнаў і сац. прыгнёту, асуджае эгаістычную, антынар. палітыку ўладароў, няздольных арганізаваць абарону краіны ад знешніх ворагаў, заклікае хрысціянскія народы Еўропы да яднання перад турэцкай пагрозаю. У эпічных традыцыях Гусоўскі стварыў велічны вобраз вял. кн. Вітаўта як магутнага і справядлівага валадара, таленавітага палкаводца і мужнага воіна, сапраўднага патрыёта сваёй дзяржавы, які клапаціўся пра чысціню нораваў людзей, высокі маральны дух і баяздольнасць воінаў, які ўсе сілы аддаваў умацаванню магутнасці, незалежнасці і высокага міжнар. аўтарытэту сваёй краіны. У паэме выявіўся рэнесансавы эстэт. ідэал паэта з яго верай у дзейнага, гарманічна развітога, духоўна і фізічна дасканалага, гістарычна і нацыянальна свядомага чалавека. Гэтыя ідэі Гусоўскага аб патрыят. служэнні свайму народу і Бацькаўшчыне, аб дасканалым чалавеку і грамадстве, яго клопат аб развіцці культуры ў краіне пераклікаюцца з ідэямі Ф.Скарыны і паслужылі ідэалагічнай асновай першага бел. Адраджэння. У празаічнай прадмове, звернутай да каралевы Боны, паэт асабліва падкрэслівае непасрэдную сувязь магутнасці дзяржавы са станам навукі, л-ры і мастацтваў, з духоўным абліччам яе грамадзян. «Песня пра зубра» — каштоўная крыніца для вывучэння біяграфіі аўтара, яго поглядаў і творчых прынцыпаў, для пазнання эпохі, у якую ён жыў, этнаграфіі, асаблівасцей духоўнага жыцця і побыту нашых продкаў, прыроды і гісторыі Беларусі позняга сярэдневякоўя і ранняга Адраджэння. Ідэі хрысц. гуманізму гучаць у інш. вершаваных творах Гусоўскага, прысвечаных розным актуальным тэмам, праблемам і падзеям свайго часу. Паэта глыбока хвалявалі сац. няроўнасць і неспакой у грамадстве, падзенне нораваў і аслабленне веры ў Бога, а таксама небяспека хрысц. царкве, што зыходзіла ад рэфармацыі, якая пачалася ў Еўропе. У гэтым ключы напісана паэма «Жыццё і подзвігі св. Гіяцынта». У творы ў сярэдневяковых агіяграфічных традыцыях выведзены вобраз польск. місіянера 13 ст., які вандраваў па землях Польшчы, Літвы і Русі, паказваючы ўласным прыкладам жыцця, паводзін і ўчынкаў узор самаахвярнага служэння царкве і людзям у духу хрысціянскіх ідэалаў. Асобныя творы Гусоўскага перакладзены на польскую (Я.Каспровіч), літ. (Б.Казлаўскас), рус. (Я.Парэцкі) і інш. мовы. На бел. мову іх перакладалі Я.Семяжон, У.Шатон, Н.Арсеннева. Да творчасці Гусоўскага звярталіся бел. мастакі Э.Агуновіч, У.Басалыга, А.Кашкурэвіч, Я.Кулік, М.Купава, А.Марачкін, М.Селяшчук і інш., драматургі (А.Петрашкевіч), кінематаграфісты. Імем Гусоўскага названа вуліца ў Мінску.

Тв.:

Песня пра зубра. Мн., 1973;

Песня пра зубра. Мн., 1980;

Песьня пра зубра. Мн., 1994.

Літ.:

Конон В.М. От Ренессанса к классицизму. Мн., 1978;

Дорошкевич В.И. Новолатинская поэзия Белоруссии и Литвы. Первая половина XVI в. Мн., 1979;

Порецкий Я.И. Николай Гусовский. Мн., 1984;

Калеснік У.А. Мікола Гусоўскі // Гісторыя беларускай літаратуры: Старажыт. перыяд. 2 выд. Мн., 1996.

В.А.Чамярыцкі.

т. 5, с. 545

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК СЕ́ЛЬСКАЙ ГАСПАДА́РКІ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,

ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафес. работнікам сельскай гаспадаркі, у т. л. работнікам фермерскіх гаспадарак, органаў дзярж. кіравання, н.-д. устаноў, прадпрыемстваў, арг-цый і аб’яднанняў, якія абслугоўваюць сельскую гаспадарку і працуюць у галіне сельскай гаспадаркі не менш як 15 гадоў, за заслугі ў павелічэнні вытв-сці і рэалізацыі с.-г. прадукцыі, забеспячэнні паспяховага функцыянавання с.-г. прадпрыемстваў. Устаноўлена законам ад 13.4.1995, прысвойваецца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь. З 1971 існавала званне засл. работнік сельскай гаспадаркі Беларускай ССР, якое прысвойвалася Прэзідыумам Вярх. Савета БССР.

Заслужаныя работнікі сельскай гаспадаркі Беларускай ССР

1972. І.В.Піліпенка.

1973. І.Л.Бабіцкі, К.Дз.Балай, У.Р.Барысаў, Дз.П.Белавусаў, Н.Я.Бяляўская, Б.В.Венядзіктаў, У.П.Гаўрыленка, М.Дз.Грачышкін, В.А.Грыгор’еў, Г.Л.Дзмітровіч, М.М.Дземідзенка, І.Дз.Дульскі, І.Б.Жалток, П.І.Жукоўская, А.Г.Жураўлёў, В.У.Загароўская, Т.Дз.Кавалёва, А.Я.Каліноўскі, А.У.Караткевіч, П.Я.Карпенка, Ф.А.Касько, Н.Л.Касяновіч, У.Г.Кобрын, А.Т.Корхава, Е.Дз.Косцік, Б.І.Кулінчык, Л.І.Лявонаў, А.А.Маскоўскі, А.І.Мялешка, Н.І.Ніканава, А.Ц.Новікаў, М.Ц.Пашкоў, Л.М.Пунтус, У.Т.Самалётаў, У.Ц.Самойленка, Н.М.Сарока, М.І.Сачыўка, М.К.Светлік, В.С.Свянціцкі, А.Т.Седукова, А.Ц.Сідарэнка, А.І.Сілаева, І.А.Сініла, У.А.Сцепчапка, А.Л.Трапкоў, А.П.Удавенкаў, П.Я.Уцянаў, Н.Я.Цімафеенкава, У.І.Шаблюк, Р.І.Шавякоў, К.І.Шаплыка, З.М.Шчэрбіч, Ф.А.Яроцкі, І.П.Яршоў.

1974. І.Л.Асколкін, А.П.Бандарэнка, Дз.І.Бярозкін, М.В.Бялясаў, А.А.Гламазда, І.Д.Жаваранкаў, С.С.Сяліцкі, А.С.Осіпава, Я.Б.Фрыдлянд.

1975. А.А.Акуловіч, У.А.Амельяновіч, М.З.Асмыковіч, А.Т.Ахраменя, М.В.Баркевіч, Р.М.Басалыга, П.Р.Баярчук, С.І.Белавус, В.І.Бранавец, В.М.Будніцкая, К.П.Буснюк, М.М.Буцько, В.А.Валанцэвіч, П.Т.Валатковіч, І.А.Вараб’ёў, Г.Р.Васілеўскі, І.К.Вятушка, У.Дз.Гамеза, І.В.Ганчароў, Ф.А.Гармаш, І.І.Герасімаў, В.І.Грыдзюшка, А.В.Гурло, А.І.Дамарацкі, П.В.Дзяменцьеў, К.М.Дзям’янаў, Дз.М.Дзяржаўцаў, В.І.Жук, М.С.Жукоўскі, В.А.Зазноба, М.Д.Захараў, А.В.Змушко, І.П.Зуйкевіч, М.І.Іваноў, С.С.Каваленка, Я.М.Казлоў, М.П.Каланчук, С.Ф.Канавалаў, С.А.Карняевец, Р.Р.Касмін, І.І.Каян, А.А.Кніга, Л.П.Козел, Я.І.Козін, С.А.Комлеў, У.Ф.Коўзік, Д.А.Крыцук, К.А.Кузьміч, М.М.Купрацэвіч, Л.І.Курлючэнка, І.С.Лазовік, В.П.Лазука, Р.М.Ланец, І.Д.Лебедзеў, А.І.Ліс, К.В.Лукашэвіч, М.М.Лупееў, В.М.Лучкоўскі, У.Я.Максіменка, І.Т.Малаеў, В.А.Мацецкі, С.І.Мяжуеў, І.А.Панамар, А.В.Папок, А.І.Петрукевіч, А.Ф.Пілецкі, В.І.Пішчулін, С.С.Працько, С.П.Пыжык, І.П.Рай, І.У.Рудзько, В.С.Рулніцкі, І.П.Рудніцкі, Ю.С.Рымковіч, М.В.Сапановіч, Д.І.Сапліцкі, Л.А.Сачыўка, І.А.Спадабаеў, І.С.Сурта, В.Л.Талочка, Ф.С.Трус, В.І.Урбановіч, І.Я.Халаеў, Р.М.Халам’еў, М.Н.Храменкаў, В.І.Цагельнік, С.Я.Целяпнёў, У.Я.Цуба, А.С.Чагін, У.Ц.Чарвякоўскі, М.М.Чаркесаў, В.С.Чарнякоў, А.В.Часнакоў, К.Ф.Чыркоў, М.С.Шумчык, Н.С.Шынкароў, Р.С.Якуш, М.К.Ярошаў.

1977. С.Т.Анісаў, В.Г.Анісенка, А.А.Архіпаўскі, М.Т.Арыстава, Л С.Астаноўка, Я.В.Баранаў, К.Ф.Барысавец, М.П.Брацянкоў, З.І.Бычкова, Р.А.Варабей, Т.І.Галіца, У.С.Грынюк, І.М.Дайнека, М.І.Данілкаў, С.М.Жуковіч, М.У.Знак, В.С.Кадушкіна, Л.І.Казырын, А.Дз.Канаплянікаў, Г.М.Катляроў, Я.І.Кімстач, Ф.Я.Красінская, М.А.Крысіна, Д.І.Кудравец, І.І.Курзянкоў, А.В.Марцынкевіч, В.Р.Масюткін, М.М.Мельнік, В.С.Мілеўскі, К.П.Місюк, К.І.Пазняк, П.С.Палто, А.Ф.Рапецкая, Б.М.Сак, Л.В.Сакоўскі, І.П.Салёнаў, І.М.Саўко, В.А.Сідаровіч, Н.С.Скамарохава, В.І.Снапкова, Л.І.Сыса, А.К.Усава, Б.М.Фунцікаў, А.М.Ходас, А.М.Шаўчурка, А.П.Шугкін, А.П.Шыбека.

1978. А.Т.Анішчанка, Л.Ц.Батвінёнак, І.С.Гатоўскі, І.В.Грынашкевіч, А.М.Дудук, Б.М.Жураўль, М.Дз.Іванова, Г.К.Іваноў, Ф.Б.Ненартовіч, М.П.Пазднякова, А.А.Патапікін, У.П.Самсонаў, В.К.Старавойтаў, Л.Ф.Сычова, У.І.Урбан, Ф.І.Чэрнікаў.

1979. В.С.Ждановіч, В.Ф.Карманаў, В.П.Махлай, А.В.Пятрова, І.І.Савенка, Р.А.Сініцына, У.Ф.Скрыцкі, М.К.Снегіроў, Л.І.Хітрун, В.П.Цімашэнка.

1980. А.А.Валадзько. А.П.Жыбуль, М.П.Жыдаль, І.І.Лазарчук, І.Е.Мядзведзеў, Я.У.Рудэнка, У.М.Рэпкін, Л.І.Сарокіна.

1981. А.С.Гераскін, Л.Я.Падымака, І.І.Сяргееў.

1982. М.К.Андрасюк, М.А.Германовіч, К.К.Кавалёва, Т.І.Капчонкава, В.І.Каравай, Н.К.Лапука, Г.Ц.Новікаў, А.А.Пакала, Р.С.Самцова, А.К.Халенкава.

1983. Н.І.Барадаценка, М.Ф.Дзехцярова, К.А.Карабко, У.У.Конан, Я.Ф.Кульгавеня, Э.Я.Ляшнеўскі, Ф.У.Мірачыцкі, А.К.Петрушкевіч, М.І.Сідарэнка, Ф.А.Скудная, Н.В.Тарасевіч. 1984. М.А.Магучы.

1985. В.І.Арцюшэўская, Н.М.Бакун, Н.У.Бутрымовіч, А.М.Бухаўка, І.Я.Бяспалых, А.Я.Васільеў, А.К.Віцкоўскі, В.А.Галінская, П.І.Гамза, Ю.І.Гурыновіч, У.А.Давыдаў, І.К.Даніловіч, М.У.Жук, С.А.Жукоўская, П.А.Жушма, С.П.Зяневіч, Л.І.Кадлубовіч, Л.М.Казакова, Г.У.Казляк, М.М.Кандаулаў, В.М.Каравай, Я.П.Каспяровіч, У.М.Клімовіч, М.А.Кляпец, І.С.Ключынскі, А.Т.Кобрусеў, В.Я.Лапушынскі, А.В.Ляснічы, А.В.Майсевіч, С.М.Мурашкін, У.І.Мядзведзеў, Г.У.Налівайка, М.І.Ніканчык, М.П.Панасенка, У.І.Панкратаў, Н.А.Панцялеева, Н.А.Пархоменка, М.У.Раманчык, Г.І.Расолава, М.А.Рэмізанава, К.С.Савановіч, М.П.Смаляк, Б.І.Таракан, С.В.Тарасава, М.І.Уласік, Т.С.Федасенка, Т.А.Шаўчэнка, Р.К.Шпакаў, М.С.Шыракапыт, М.Л.Яркевіч.

1986. І.С.Барыскін, В.У.Барысюк, А.М.Беза, Э.І.Бербаш, М.Дз.Варабей, І.І.Дзяміда, З.У.Дубінка, Я.М.Дудкевіч, Ю.І.Жураўская, В.Б.Жаўнова, А.Р.Зарэмскі, В.С.Кавалёва. Р.Я.Капчыкава, У.П.Кемежук, У.М.Коршунаў, Я.І.Кудзінаў, А.М.Ладзюкоў, Я.І.Лявіцкая, Ф.М.Мардухай, Ф.І.Маскаленка. Я.В.Машарскі, Н.А.Мельнікава, Л.П.Новік, Н.В.Паўлючкова, В.С.Прэнза, А.У.Пяхота, В.І.Развадоўскі, А.Ф.Раманюк, А.І.Русак, В.І.Савіцкі, М.В.Саленік, В.М.Сваток, Ф.А.Сякацкі, С.В.Трусевіч. І.Я.Харашкевіч, І.Г.Хільмановіч, Л.П.Цэд, Я.С.Чарняўская, Г.Р.Шантаровіч, М.Е.Шчарбіна, Л.А.Шыдлоўская, В.К.Шынкевіч.

1987. У.А.Баум, Дз.С.Ляшук, В.Я.Расянкова.

1988. В.І.Бабушкіна, П.В.Галадко, Н.А.Гладышава, А.М.Зінкевіч, Т.В.Конан, М.М.Міндзюкевіч, Г.І.Няфёдава, Н.І.Сянчыла.

1989. А.В.Караткевіч, В.М.Котаў, Ф.А.Наркевіч, В.А.Тарасюк, А.Л.Фрыдман.

1990. У.А.Быкаў, Р.Р.Гарашчэня, Л.А.Дазорцаў, У.С.Кітаеў, Я.С.Ліўшыц, І.З.Майдзін, І.Ф.Новікаў, В.А.Папкоў, Э.А.Пятровіч, П.М.Шарснёў.

1991. Р.П.Бараноўскі, І.В.Геведзе, А.П.Герасімаў, У.І.Дубоўскі, М.Н.Кананчук, М.Дз.Лянкевіч, Ч.І.Рынкевіч, М.І.Рэдказубаў, М.У.Саўчык, М.Ц.Славашэвіч, Ф.П.Цыганоў, А.А.Яроменка.

1992. П.М.Бацяноўскі, З.Д.Гільман, П.С.Жукава, В.А.Матусевіч, І.І.Мікановіч, В.М.Шарэшык.

1993. М.С.Герасімук, П.М.Заяц, Н.І.Мілановіч, А.І.Паўлоўскі, А.С.Скакун.

1994. А.І.Антановіч, А.А.Багушэвіч, Л.І.Бярдзічавец, Г.І.Віяленцій, Я.М.Вырко, В.П.Груша, А.М.Жук, А.К.Захарэвіч, М.А.Канстанцінаў, М.А.Карчміт, М.А.Мароз, М.У.Нячаеў, М.С.Пронька, К.У.Рахатка, У.В.Савашынскі, М.Т.Смалянка, В.П.Яцкевіч.

1995. В.С.Кашуй, К.К.Курыловіч, Л.П.Навуменка, І.І.Плаўскі, М.А.Расолька, У.І.Урбан, Б.М.Шапіра.

1996. Я.А.Бухавецкі, І.А.Голуб, У.І.Крамко, Л.С.Майсееў, У.В.Рудзянок. У.Ч.Серахан, К.С.Шкраба.

1997. С.У.Сабко, Дз.І.Самусік, Г.Ф.Скакун, Я.П.Разнічэнка.

т. 6, с. 566

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)