КУРЫЛЕ́НКА (Уладзімір Цімафеевіч) (25.12.1924, в. Бабінічы Віцебскага р-на — 13.5.1942),

Герой Сав. Саюза (1942). У Вял. Айч. вайну з 1941 партызан — падрыўнік атрада І.​Р.​Шлапакова ў Смаленскай вобл. За 10 месяцаў падарваў некалькі аўтамашын, 2 гарматы, пусціў пад адхон 4 эшалоны з жывой сілай і тэхнікай ворага. Вяртаючыся з баявога задання, трапіў у засаду, быў цяжка паранены, памёр ад ран. У Смаленску К. пастаўлены помнік.

У.Ц.Курыленка.

т. 9, с. 54

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КУРЫЛЕ́НКА (Таццяна Мацвееўна) (н. 25.5.1919, в. Жыровічы Слонімскага р-на Гродзенскай вобл.),

бел. вучоны ў галіне педагогікі. Канд. пед. н. (1955), праф. (1973). Засл. работнік вышэйшай школы Беларусі (1979). Скончыла Вільнюскі пед. ін-т (1950). З 1960 у Бел. пед. ун-це (да 1973 заг. кафедры). Навук. працы па праблемах педагогікі, арг-цыі навуч.-выхаваўчага працэсу, тэорыі, методыкі і метадалогіі выхавання ў сярэдняй і вышэйшай школе.

Тв.:

Задачи и упражнения по педагогике. 2 изд. Мн., 1978;

Основы учебно-воспитательной работы со студентами младших курсов. Мн., 1978;

Воспитание нравственности: Задания и упражнения. 3 изд. Мн., 1983;

Управление школой: Задачи и деловые игры. Мн., 1988.

т. 9, с. 54

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Курыленка У. К. 9/58

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Курыленка Я. В. 2/465

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Курыленка У. Ц. 8/128, 141, 275; 11/633

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

ПЕТРАЧЭ́НКА (Галіна Гаўрылаўна) (20.1.1924, в. Бярозаўка Кармянскага р-на Гомельскай вобл. — 12.2.1993),

бел. вучоны ў галіне педагогікі. Канд. пед. н. (1954), праф. (1983). Скончыла Астраханскі (1945) і Ленінградскі (1948) пед. ін-ты. З 1948 у Мін-ве асветы БССР. У 1953—93 у Бел. пед. ун-це (з 1966 заг. кафедры). Навук. працы па псіхолага-пед. асновах дашкольнага выхавання і праблемах адукацыі дашкольнікаў.

Тв.:

Задачи и упражнения по дошкольной педагогике. 2 изд. М., 1970 (разам з Т.​М.​Курыленка);

Развитие детей 6—7 лет и подготовка их к школе. 2 изд. Мн., 1982;

Педагогические ситуации в дошкольной педагогике. Мн., 1984;

Aufgaben und Übungen zur Vorschulpadagogik. 5 Aufl. Berlin, 1986 (разам з Т.​М.​Курыленка);

Ситуативные задачи в педагогике. Мн., 1990.

т. 12, с. 334

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК ВЫШЭ́ЙШАЙ ШКО́ЛЫ БЕЛАРУ́СКАЙ ССР,

ганаровае званне, якое прысвойвалася высокакваліфікаваным выкладчыкам, работнікам ВНУ, мін-ваў і ведамстваў, якія непасрэдна займаліся пытаннямі навуч.-выхаваўчай і навук.метадычнай работы, бездакорна працавалі ў галіне вышэйшай адукацыі не менш як 10 гадоў, мелі вялікія заслугі ў навуч.-выхаваўчай рабоце, зрабілі значны ўклад у справу падрыхтоўкі кваліфікаваных спецыялістаў і актыўна ўдзельнічалі ў грамадскім жыцці. Устаноўлена Указам Прэзідыума Вярх. Савета ад БССР 29.10.1971, прысвойвалася Прэзідыумам Вярх. Савета БССР; скасавана 23.11.1988.

Заслужаныя работнікі вышэйшай школы БССР

1971. А.​Ц.​Каравікоў, А.​Я.​Малышаў.

1972. М.​А.​Бацін, А.​А.​Васілеўскі, А.​І.​Воранава, С.​М.​Гальдштэйн, А.​Р.​Гарбачоў, З.​З.​Дудзіч, Г.​М.​Кокін, А.​І.​Лавыш, Ю.​К.​Ландо, І.​Д.​Прахарэнка, М.​Р.​Філатаў, Ц.​І.​Шаломенцаў, Ф.​П.​Шмыгаў.

1973. Ю.​А.​Васільеў, І.​Ф.​Камкоў, Ф.​К.​Курапаценка, Л.​А.​Сухарава, М.​А.​Хазяеў.

1974. П.​Я.​Канапелька, Ц.​Г.​Нікулін, Ф.​Ф.​Порахаў.

1975. М.​І.​Абрамаў, Т.​Я.​Дударава, У.​У.​Зубец, М.​І.​Касцюкевіч, С.​С.​Касцюковіч, М.​А.​Лісіцын, У.​П.​Локцеў, Дз.​А.​Лявончанка, В.​Дз.​Марозаў, У.​І.​Міронаў, В.​М.​Пузікаў, М.​Т.​Раманоўскі, І.​С.​Росман, С.​Л.​Саламаха.

1976. В.​А.​Бандарын, В.​Н.​Вінаградаў, Ф.​П.​Вісюлін, Я.​Л.​Гельберг, У.​Р.​Івашын, Ф.​М.​Капуцкі, М.​В.​Наўчыцель, І.​І.​Саладкоў, Г.​В.​Хахлоў.

1977. М.​М.​Акімаў, Я.​І.​Анацкі, А.​В.​Бадакоў, К.​К.​Барышнікава, С.​М.​Бялоў, С.​М.​Жамчужны, В.​А.​Жучкевіч, І.​І.​Казека, С.​Р.​Лагун, М.​Ф.​Лызікаў, Г.​П.​Макеева, Я.​В.​Рыжанкоў, А.​А.​Столяр, К.​І.​Сцепанцэвіч, І.​А.​Талкачоў, В.​І.​Халзакоў, С.​М.​Чарноў, М.​А.​Шытаў.

1978. Н.​І.​Дарафеенка, Я.​П.​Кудрашоў, Я.​Н.​Мядведскі Я.​Н.​Мядзведскі, П.​А.​Сыцко.

1979. Ф.​В.​Баравік, А.​М.​Брагін, І.​А.​Ганчароў, І.​А.​Глубеў, К.​К.​Іскра, У.​А.​Калеснік, А.​Ц.​Караткевіч, Т.​М.​Курыленка, К.​І.​Моніч, Г.​Я.​Панкрац, Я.​А.​Семянчук, І.​Н.​Сіпараў, І.​І.​Сярова, В.​М.​Фамін, М.​А.​Храмовіч, Л.​М.​Шакун.

1980. І.​Ш.​Гарфінкель, В.​М.​Ільін, А.​А.​Калікінскі, В.​А.​Каменка, У.​К.​Кільчэўскі, М.​У.​Кіслоў, А.​М.​Конанаў, В.​С.​Кудрашоў, А.​М.​Мацко, У.​С.​Пашчанка, І.​Л.​Пятровіч, С.​М.​Сцёпін, А.​Ф.​Хацкевіч, М.​С.​Цэдрык, А.​Д.​Янушка.

1981. Я.​І.​Гурскі, А.​П.​Красільнікаў, М.​М.​Крывапустаў, М.​М.​Маёраў, У.​І.​Мазур, В.​І.​Мартавіцкі, М.​Ц.​Марчанка, І.​А.​Цвятаева, В.​М.​Шкурко.

1982. А.​М.​Бардовіч, Л.​І.​Валаховіч, П.​П.​Дронь, І.​П.​Зяцькоў, В.​В.​Казлова, М.​І.​Лебедзеў, А.​А.​Логінаў, І.​І.​Марціновіч, У.​Я.​Навуменка, В.​У.​Некрашэвіч, І.​Т.​Рагаўскі, Р.​М.​Трухноў, І.​В.​Царук, В.​Ф.​Цікавы, А.​С.​Шуканаў, Л.​А.​Шульга, Ю.​Р.​Ягораў, С.​Я.​Янчанка.

1983. Г.​С.​Глушчанка, Р.​М.​Карсека, І.​Ф.​Крук, П.​І.​Ткачоў, Т.​А.​Шчарбакова.

1984. О.Я.​Л.​Бекіш, І.​Дз.​Чарнышэнка.

1985. М.​В.​Тараткевіч.

1987. В.​Я.​Зарэцкая, М.​Ф.​Капіч, І.​Ф.​Кудраўцаў, А.​Р.​Лахтанаў, В.​П.​Стрэльнікаў.

1988. А.​В.​Багатыроў, В.​І.​Рэуцкі.

т. 6, с. 562

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК АХО́ВЫ ЗДАРО́ЎЯ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,

ганаровае званне, якое прысвойваецца ўрачам. навук. супрацоўнікам, сярэдняму і малодшаму мед. персаналу, правізарам, фармацэўтам, інж.-тэхн. работнікам, абслуговаму персаналу лячэбна-прафілактычных, санітарна-прафілактычных, санаторна-курортных, аптэчных устаноў, органаў аховы здароўя, н.-д., мед. і фармацэўтычных ін-таў, прадпрыемстваў, арг-цый, устаноў і аб’яднанняў незалежна ад ведамаснай падпарадкаванасці, якія працуюць у галіне аховы здароўя 15 і больш гадоў, за заслугі ў ахове здароўя насельніцтва, павышэнні якасці мед. дапамогі і лек. забеспячэння. Устаноўлена законам ад 13.4.1995, прысвойваецца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь. З 29.10.1971 існавала званне засл. работніка аховы здароўя БССР, якое прысвойвалася Прэзідыумам Вярх. Савета БССР.

Заслужаныя работнікі аховы здароўя Рэспублікі Беларусь

1972. Л.​Дз.​Атрадных, А.​А.​Барынава, В.​А.​Галушка, Л.​І.​Голікава, Г.​Л.​Грабянцова, А.​М.​Грахоўскі, А.​Р.​Ешукоў, І.​І.​Імянінская, П.​А.​Кавецкая, Л.​А.​Катрук, Г.​А.​Клімоўская, Г.​С.​Котава, М.​С.​Курыленка, В.​П.​Лабкоў, Л.​У.​Лук’янская, А.​Ф.​Любецкі, С.​Дз.​Ляхоўскі, М.​Дз.​Манкевіч, Т.​В.​Марынкіна, К.​А.​Мельнікава, З.​І.​Міхайлава, В.​П.​Паўлаў, Н.​А.​Паўловіч, А.​Я.​Савянкоў, Р.​С.​Самахвалава, В.​П.​Серафімовіч, М.​І.​Харламава, С.​Ф.​Харламава, Я.​П.​Цітова, У.​К.​Янцэвіч, А.​П.​Ярашэвіч.

1974. М.​Р.​Арлоў, Г.​І.​Арцымовіч, А.​І.​Астроўская, Л.​Т.​Гуляева, Л.​Б.​Каламійцава, Н.​М.​Карабко, З.​В.​Красавіна, В.​В.​Крашчанка, І.​С.​Ладуцька, В.​В.​Макарчанка, М.​Ц.​Сідарэнка, Г.​Ц.​Фёдарава, В.​М.​Ціхун, К.​Ф.​Чартарыцкая, Г.​І.​Шастакова, С.​І.​Шпілеўскі.

1975. Г.​І.​Аверчыкава, М.​А.​Амяльчук, Г.​І.​Арцёмчык, А.​З.​Баркоўская, Л.​Ю.​Дабрынеўская, М.​В.​Зацава, Т.​І.​Зіневіч, Л.​Г.​Прыходзька, М.​К.​Раманава, А.​М.​Рыбалка, Ю.​Г.​Сакалкоў, К.​Р.​Ферапонтава, Л.​С.​Фёдарава, Л.​Н.​Чайка, М.​І.​Чугункін.

1976. Л.​Ц.​Амбросава, І.​У.​Верамчук, В.​П.​Герасіменка, Н.​С.​Дубіна, К.​П.​Казуціна, Г.​К.​Кастрыца, С.​Р.​Каўтун, Г.​В.​Крайнова, Г.​І.​Мартысевіч, М.​М.​Паньшына, П.​С.​Сакалова, Н.​Л.​Сакольчык, Н.​С.​Сафронава, М.​Б.​Станавенка, П.​І.​Учуватаў.

1978. А.​Ф.​Акуліч, Е.​І.​Алешчанка, М.​А.​Бандарук, З.​Р.​Баравец, В.​Ф.​Бойка, Г.​В.​Бугаева, Н.​М.​Важнік, В.​У.​Ганчар, Н.​Дз.​Дзятлава, М.​К.​Жаркевіч, М.​І.​Корбут, С.​А.​Крэпская, Н.​В.​Маркава, Е.​П.​Мірановіч, І.​А.​Сашко, З.​Р.​Хадкевіч, А.​Ц.​Ціханава, С.​М.​Ціханчук, Н.​С.​Шульга.

1979. Н.​М.​Акулік, Т.​І.​Байкачова, В.​А.​Восіпава, М.​С.​Галалобава, М.​А.​Генералава, Г.​І.​Дашкевіч, А.​Ф.​Дуброўская, Т.​І.​Жыгунова, Т.​І.​Зайко, З.​Я.​Зайцава, С.​І.​Іванькова, В.​Я.​Кавальчук, Т.​С.​Калугіна, Ю.​П.​Касач, Г.​Д.​Коршунава, Р.​І.​Красянкова, М.​Д.​Кужалева, М.​Н.​Кушнерава, Л.​І.​Львова, М.​М.​Майсейкіна, Н.​В.​Малкова, А.​П.​Манкевіч, Г.​М.​Некрашэвіч, М.​С.​Новік, Р.​І.​Панчанка, Л.​К.​Пузянкова, В.​М.​Пулькіна, І.​П.​Скакун, С.​Дз.​Чаркасава, В.​Т.​Чорная, Б.​В.​Шалькевіч, І.​М.​Шастакоў.

1980. А.​Д.​Дрызгаловіч, Г.​Ц.​Крукава, Н.​І.​Ліпавецкая, В.​С.​Макоўская, А.​Я.​Маркава, В.​М.​Худніцкая.

1981. Р.​І.​Багдановіч, Г.​З.​Галавецкая, Т.​І.​Ганчарук, М.​І.​Гапінская, Т.​В.​Грынько, М.​А.​Даманская, Н.​Р.​Дзедунова, Н.​В.​Ільяшук, М.​П.​Кандрашоў, К.​Дз.​Кібенка, В.​В.​Крупец, М.​А.​Лінкевіч, З.​М.​Ляцецкая, М.​І.​Міцкевіч, К.​А.​Пратасевіч, Р.​П.​Пятрова, В.​М.​Сарока, В.​С.​Сушчэня, А.​С.​Танкель, Ф.​С.​Хурсан.

1982. В.​Э.​Бароўская, Т.​В.​Гаўрыленка, В.​І.​Закіс, В.​А.​Камына, С.​Дз.​Кошаль, В.​С.​Мікуліч, В.​М.​Сучкова, А.​К.​Чмыроў, Л.​І.​Чыж, Г.​Р.​Шаўчук.

1983. А.​Т.​Вялюга.

1984. К.​І.​Асмалоўская.

1985. Е.​М.​Кузьмінава, Н.​У.​Масанская, А.​Дз.​Міхайлава.

1987. М.​І.​Еўхач, Л.​Р.​Лукашэвіч, Ч.​Ю.​Макрыцкая, Т.​В.​Пазняк, В.​Дз.​Паўлоўская, А.​К.​Саўко, Н.​П.​Скараходава.

1989. В.​І.​Сазонаў, У.​М.​Цэбрыкаў, В.​І.​Шляпо, Я.​К.​Шчэрба.

1990. А.​А.​Аверчанка, В.​Дз.​Баклагін, А.​П.​Бедрак, Э.​М.​Булучэўскі, В.​В.​Зюзянкоў, В.​П.​Ласы, В.​В.​Назарэвіч, У.​Я.​Уранюк.

1991. І.​І.​Архіпчык, П.​І.​Ашурка, Н.​Г.​Бучумава, М.​С.​Бялевіч, У.​С.​Варабей, Н.​Ц.​Дзеблік, М.​З.​Івашкевіч, А.​М.​Каваленка, А.​С.​Кавалёў, Л.​П.​Кісялёва, Н.​Я.​Кошаль, В.​М.​Краіла, І.​В.​Лесечка, І.​І.​Місюкевіч, П.​Л.​Новікаў, С.​А.​Папоў, В.​А.​Ражко, І.​Н.​Усаў, Т.​Р.​Федарэнка, У.​М.​Шкурко.

1992. М.​Дз.​Абозны, М.​М.​Дзятлаў, Н.​Ф.​Федарук.

1993. Ф.​М.​Гайдук, І.​І.​Тарашкевіч.

1994. М.​А.​Абрамаў, З.​М.​Багдановіч, У.​М.​Белазёрцаў, С.​Ф.​Блажко, В.​П.​Буевіч, В.​К.​Зневяроўская, С.​М.​Котаў, І.​М.​Музычка, В.​І.​Разанскі, Г.​В.​Раманоўскі, І.​В.​Ржэўскі, В.​А.​Ржауцкі, У.​С.​Рускевіч, Ц.​С.​Хейлік, А.​С.​Хомчык, У.​У.​Шваронак.

1995. Я.​А.​Сацішур.

1997. Р.​В.​Ануфрыева, М.​Г.​Гардзеенка, Р.​В.​Леўчык, Л.​У.​Чэрнікава.

т. 6, с. 561

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК ГА́НДЛЮ І ГРАМА́ДСКАГА ХАРЧАВА́ННЯ БЕЛАРУ́СКАЙ ССР,

ганаровае званне, якое прысвойвалася высокакваліфікаваным работнікам гандлю і грамадскага харчавання за працу ў сістэме дзярж. і каап. гандлю не менш за 10 гадоў, за асаблівыя дасягненні ў развіцці гандлю і грамадскага харчавання і ў паляпшэнні гандл. абслугоўвання насельніцтва. Устаноўлена Указам Прэзідыума Вярх. Савета БССР ад 7.2.1966, прысвойвалася Прэзідыумам Вярх. Савета БССР. Існавала да 23.11.1988.

Заслужаныя работнікі гандлю і грамадскага харчавання Беларускай ССР

1966. А.​Ф.​Анішчанка, І.​П.​Ахрэмчык, В.​А.​Балотнікава, М.​З.​Барада, В.​П.​Барыс, Б.​І.​Барысевіч, М.​І.​Борухава, М.​П.​Валодзін, Ф.​Ф.​Валодзін, Л.​І.​Варшаўская, П.​Ф.​Волкаў, М.​К.​Вялюга, І.​Б.​Герко, Н.​А.​Гранькова, У.​К.​Гушча, М.​Ф.​Дзямідава, Л.​І.​Драздоўская, Г.​Е.​Дубіцкая, Г.​Р.​Дудко, П.​Г.​Іванова, З.​В.​Кліміценка, А.​І.​Коўчур, Н.​К.​Красоўская, Д.​В.​Кудзь, І.​І.​Кулькоў, Я.​П.​Ляхаў, М.​Я.​Махаёва, М.​К.​Мацукевіч, А.​Я.​Мелкаступаў, М.​Р.​Міхайлаў-Грыцаў, Л.​І.​Наркевіч, Г.​І.​Перык, Р.​І.​Прэпесць, Ф.​Дз.​Ропат, В.​Ц.​Скарабагатая, Я.​І.​Суслава, І.​В.​Талочка, І.​А.​Тапырык, С.​Дз.​Чухловін, В.​М.​Чыжонак, І.​А.​Чычэрын, А.​С.​Шаўроў, І.​А.​Шымановіч.

1967. В.​А.​Асіпок, А.​Х.​Аўсеенка, Л.​П.​Барвінак, В.​К.​Зверава, І.​І.​Калеснікаў, М.​П.​Карташова, В.​Ф.​Конаш, Я.​Е.​Крэз, С.​Б.​Лембрыкаў, Н.​С.​Семянюк, А.​А.​Трацэўская.

1968. А.​Р.​Арастовіч, М.​М.​Багдановіч, З.​С.​Бадрова, Н.​А.​Балотнікава, Н.​М.​Бірукова, А.​М.​Бычкоў, Т.​І.​Вадаходава, Б.​Р.​Гельфанд, Л.​Ф.​Голубева, П.​І.​Гурына, Е.​А.​Забродская, В.​А.​Задала, М.​П.​Ігнацьева, В.​М.​Калур, Х.​Е.​Камінская, Т.​С.​Каськовіч, П.​І.​Катаводаў, І.​А.​Крамарэнка, М.​А.​Краўцова, Л.​М.​Кротаў, Л.​Е.​Кручкова, З.​М.​Кузняцова, В.​М.​Кунцэвіч, К.​Л.​Ластоўскі, Г.​А.​Лукашэвіч, Г.​С.​Мазько, Г.​С.​Мірановіч, Л.​М.​Новікава, А.​Д.​Падаляк, Н.​Г.​Парфянкова, Л.​С.​Паўроз, І.​М.​Піліпейка, М.​Ф.​Ружанцова, Н.​С.​Саракалетава, В.​І.​Свірыдо, В.​К.​Сцепаненка, А.​В.​Тоўкань. М.​А.​Хартонік, А.​І.​Хромава, Н.​А.​Шандрыгіна, М.​М.​Шастакова, А.​Дз.​Шубіч, Я.​Ц.​Шылаў.

1969. І.​Я.​Бутрым, А.​І.​Паліўкіна, К.​І.​Палкіна, В.​Д.​Стрэж, Г.​П.​Сценнік, М.​Я.​Шведава, Г.​Д.​Якавенка.

1970. Т.​П.​Абабкава, В.​А.​Бярозка, Н.​І.​Гутарава, М.​М.​Данілевіч, З.​П.​Кладкевіч, М.​Я.​Кудзінаў, З.​Л.​Ліхавідава. Н.​М.​Майдзецкая, В.​М.​Мяховіч, В.​А.​Папуша, Я.​К.​Станішэўская, К.​С.​Сыраквашына, В.​М.​Уласюк, К.​Д.​Шэлегава.

1971. С.​Ф.​Ажахоўская, З.​Г.​Балашова, Л.​В.​Бутраменка, В.​М.​Воранаў, В.​Ф.​Галубко, А.​А.​Грузінаў, Н.​Дз.​Грыгарэўская, Т.​Ф.​Дзевятуха, А.​І.​Зарэцкая, У.​М.​Манаева, Е.​І.​Маслакова, С.​С.​Самахвал, К.​І.​Сапяжынская, К.​І.​Сіднякова, Н.​І.​Сусько, Н.​С.​Цішкевіч, В.​К.​Шаранкоў, М.​С.​Шумская, Т.​П.​Юркова, Н.​С.​Яжэлева.

1973. А.​Ф.​Багданава, К.​Ц.​Біліеўская, А.​А.​Гладкая, І.​П.​Дзікун, Я.​В.​Крыштаповіч, Н.​Р.​Патройная, Л.​С.​Сарнова, А.​Дз.​Хадасок, М.​П.​Чартарыцкі.

1974. Ф.​І.​Балашова, К.​Я.​Гаўрыленка, В.​К.​Здановіч, Т.​Я.​Камісарава, Я.​М.​Мананкін, В.​Дз.​Міхальчук, Г.​Р.​Навіцкая, Л.​М.​Федаракова.

1975. В.​А.​Асмалоўская, А.​А.​Бажкоў, Н.​І.​Вярстак, І.​С.​Гарбузоў, Н.​Н.​Клімко, В.​А.​Кур’ян, Л.​Ф.​Ладуцька, В.​А.​Майсеенка, С.​Ф.​Масюцін, Л.​Ф.​Петрачкова, Л.​І.​Пракапенка, З.​І.​Прыступіна, А.​А.​Суслаў, К.​Р.​Удавенка, В.​М.​Шарыкава.

1976. В.​Л.​Алейчык, В.​Ф.​Еўтухоў, І.​І.​Ігошын, Р.​В.​Кузьміна, М.​І.​Лахтычкіна, І.​П.​Ляўковіч, К.​С.​Пашук, Я.​С.​Серая, Г.​А.​Сухій, В.​В.​Чарнякова.

1977. В.​Ф.​Ачыновіч, В.​П.​Бальшакоў, Л.​А.​Вашчук, В.​В.​Кабачэўская, І.​М.​Калтовіч, А.​А.​Кардаш, С.​Дз.​Карпеня, Э.​І.​Кудасава, Т.​М.​Кузьменка, Н.​М.​Мацуганаў, Л.​В.​Міхневіч, Н.​М.​Навіцкая, Я.​М.​Новік.

1978. Г.​М.​Ананчанка, З.​М.​Баравік, М.​У.​Галенка, А.​А.​Гласко, Г.​П.​Дзегцярова, П.​В.​Зюськевіч, В.​М.​Клімава, В.​С.​Лабажэвіч, З.​К.​Матняк, С.​Ц.​Пашчасцьеў, Р.​Б.​Рапапорт, Е.​У.​Рубцова, Т.​І.​Руднік, Г.​І.​Свідэрская, Ф.​А.​Цімкаева, М.​В.​Цярэшанкава, Л.​А.​Чыжова.

1979. Г.​М.​Бяляўская, М.​А.​Вакульчык, Н.​Е.​Варэнік, Н.​А.​Васілеўская, А.​Т.​Грыбалёва, Р.​Ф.​Даргель, Л.​М.​Емельяновіч, М.​І.​Крыўцоў, А.​С.​Курыленка, Л.​І.​Машталеж, А.​С.​Пархімовіч, К.​Б.​Пархоц, М.​В.​Сіроцін, Г.​П.​Стагурава.

1980. Г.​Д.​Багнюк, В.​А.​Зянько, А.​І.​Корабава, М.​П.​Малочка, Р.​Ц.​Малочка, Г.​Ц.​Петракова, І.​Е.​Сталівоненка, А.​М.​Сыты, А.​Л.​Шатохіна, М.​М.​Якубоўскі.

1981. Л.​С.​Зульцбург, А.​Ф.​Іваннікаў, Н.​І.​Казлоўская, С.​Ю.​Каравайка, К.​І.​Карчэня. Г.​І.​Кукарэка, Г.​П.​Латышава, Г.​І.​Марчанка, Н.​Я.​Матвеева, З.​І.​Пуцікава, І.​В.​Стукава, М.​А.​Хмель, М.​А.​Храбрая, Т.​Ф.​Царыкава, І.​В.​Шкляннік.

1982. Т.​К.​Афанасенка, Ю.​А.​Васільева, Г.​К.​Дзеньшчыкова, Л.​М.​Селівончык, Л.​В.​Шыханцова, У.​Я.​Дзмітрычэнка.

1985. Т.​Ф.​Бурая, М.​С.​Віннік, Н.​М.​Вітко, Р.​А.​Гмыза, М.​Р.​Голуб, І.​Ф.​Гурыновіч, П.​Ф.​Гуркоў, А.​М.​Драбышэўская, З.​Г.​Кацюба, В.​У.​Кучанкова, Н.​І.​Серада, А.​М.​Цевашова, М.​М.​Фіцнер, Л.​Я.​Худзеева, Т.​М.​Цэбрук.

1987. Л.​Е.​Матвеева.

1988. Л.​Б.​Андрэева, Г.​А.​Вадарацкая, М.​В.​Мірончыкаў, Я.​Ф.​Пляўкова. Н.​І.​Сахарчук, Я.​І.​Свірыд.

т. 6, с. 562

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ЗАСЛУ́ЖАНЫ АРТЫ́СТ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,

ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафес. артыстам, рэжысёрам, балетмайстрам, дырыжорам, хормайстрам, муз. выканаўцам, што працуюць у сферы мастацтва 10 і больш гадоў, артыстам балета з улікам спецыфікі іх жанру, якія працуюць 5 і больш гадоў і стварылі высокамаст. вобразы, спектаклі, кінафільмы, тэлеспектаклі, тэлефільмы, канцэртныя, эстр., цыркавыя праграмы, муз., тэлевізійныя і радыётворы, што атрымалі грамадскае прызнанне. Званне засл. арт. Беларускай ССР устаноўлена 16.4.1928 і прысвойвалася СНК БССР, з 1938 — Прэзідыумам Вярх. Савета БССР; званне засл. арт. Рэспублікі Беларусь з 1991 прысвойвалася Прэзідыумам Вярх. Савета Рэспублікі Беларусь, з 1995 згодна з законам ад 13.4.1995 прысвойваецца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь.

Заслужаныя артысты Рэспублікі Беларусь

1928. Е.​А.​Міровіч.

1931. У.​М.​Крыловіч.

1933. У.​У.​Кумельскі, У.​І.​Уладамірскі (Малейка).

1934. Л.​М.​Літвінаў.

1935. А.​А.​Згіроўскі, А.​К.​Ільінскі, А.​М.​Кальцаты, Р.​М.​Свярдлова, А.​М.​Файнцымер.

1936. Л.​П.​Александроўская, У.​І.​Дзядзюшка.

1938. Л.​Ф.​Аляксеева, Дз.​А.​Арлоў, Ю.​С.​Арончык, С.​С.​Бірыла, А.​Л.​Бяссмертны, З.​А.​Васільева, В.​У.​Галіна, Г.​П.​Глебаў, М.​І.​Дзянісаў, І.​Ф.​Ждановіч, М.​П.​Звездачотаў, М.​А.​Зораў (Штоклянд), Р.​М.​Кашэльнікава, П.​С.​Малчанаў, Р.​В.​Млодак, І.​А.​Мурамцаў, А.​В.​Нікалаева, Б.​В.​Платонаў, Е.​Г.​Рахленка, Л.​І.​Ржэцкая, М.​Б.​Сокал, Ц.​М.​Сяргейчык, А.​Я.​Трэпель.

1939. І.​М.​Балоцін, Г.​Ю.​Грыгоніс.

1940. М.​Я.​Аблаў, Г.​Б.​Абуховіч, А.​Н.​Амітон, А.​Дз.​Арсенка, А.​В.​Астахаў, А.​В.​Багатыроў, А.​А.​Бельскі, М.​А.​Бергер, Р.​П.​Блюмберг, С.​Ф.​Бычкоў, М.​С.​Бялінская, В.​Я.​Галаўчынер, К.​Я.​Галяйзоўскі, С.​З.​Друкер, П.​І.​Засецкі, П.​С.​Златагораў, П.​І.​Іваноў, В.​В.​Каліноўскі, А.​К.​Клумаў, М.​Я.​Крошнер, В.​П.​Лапін, І.​І.​Любан, В.​М.​Малькова, К.​Э.​Міронава, М.​М.​Моін, І.​А.​Мусін, С.​У.​Палонскі, В.​М.​Пола, С.​У.​Скальскі, І.​Б.​Шаціла, А.​Р.​Шэлег.

1942. А.​Ф.​Усачоў.

1943. К.​М.​Саннікаў.

1944. М.​І.​Аладаў, І.​І.​Жыновіч, Б.​К.​Кудраўцаў, Л.​А.​Маркевіч, М.​А.​Міцкевіч, П.​В.​Нікандраў, А.​П.​Радзялоўская, Я.​С.​Рамановіч, Э.​І.​Рознер, С.​М.​Станюта, А.​М.​Трус, В.​І.​Чэмберг, А.​Л.​Шапс, У.​М.​Шахрай.

1945. С.​В.​Дрэчын, Б.​А.​Пакроўскі.

1946. Э.​П.​Шапко, Л.​П.​Шынко, Б.​З.​Янпольскі.

1947. А.​Ф.​Кістаў.

1949. В.​Ф.​Валчанецкая, Г.​А.​Волкаў, М.​Дз.​Ворвулеў, Я.​К.​Глебаўская, М.​А.​Кавязін, Т.​Г.​Караваева, Г.​В.​Качаткова, Я.​М.​Палосін, В.​В.​Пацехін, П.​А.​Пекур, І.​П.​Сайкоў, М.​М.​Сярдобаў, С.​Л.​Талкачоў.

1951. Н.​І.​Гусельнікава, М.​А.​Зюванаў.

1952. А.​І.​Лагоўская, Ф.​І.​Шмакаў.

1953. А.​А.​Бараноўскі, Л.​С.​Драздова, Я.​А.​Карнавухаў, А.​М.​Савіна, З.​Ф.​Стома.

1954. Р.​В.​Асіпенка, З.​І.​Браварская, Л.​Ф.​Бражнік, У.​М.​Глазаў, Я.​М.​Глінскіх, П.​Ф.​Дзянісаў, З.​І.​Канапелька, П.​С.​Крук, В.​І.​Крыкава, К.​К.​Кудрашова, М.​А.​Лазараў, І.​К.​Лакштанава, К.​А.​Мулер, Т.​М.​Ніжнікава, Г.​К.​Някрасаў, Л.​М.​Ражанава, В.​Ф.​Сербін, Т.​І.​Шымко.

1955. М.​П.​Абрамаў, У.​У.​Алоўнікаў, Т.​Н.​Аляксеева, В.​А.​Белы, А.​І.​Білібін, В.​М.​Браянкоў, С.​С.​Бульчык, К.​І.​Бянеўскі, Л.​У.​Голуб, Н.​С.​Давыдзенка, А.​М.​Даніловіч, Т.​П.​Заранок, В.​С.​Захарава, С.​П.​Іванова, Т.​Ф.​Канавалава, В.​А.​Краўцоў, М.​І.​Кузьменка. Б.​П.​Макараў, А.​М.​Маралёў, П.​А.​Маркін, Г.​Р.​Мартынаў, Л.​П.​Мацісава, Я.​Ц.​Мілаеў, В.​П.​Міронаў, Н.​Ф.​Младзінская, С.​М.​Навіцкі, Т.​М.​Пастуніна, І.​А.​Ражба, Ю.​І.​Сляпнёў, Ю.​М.​Стальмакоў, М.​П.​Тэадаровіч, Б.​В.​Уксусаў, М.​І.​Цурбакоў, Г.​І.​Цэпава, А.​І.​Шах-Парон, А.​Б.​Шкапскі, Х.​І.​Шмелькін, М.​Р.​Шуманскі, В.​Дз.​Шутаў, М.​К.​Шэхаў, М.​М.​Яроменка.

1956. М.​Я.​Астанкава, Г.​П.​Глінаецкі, М.​У.​Кавязіна.

1957. А.​П.​Асторына, Л.​І.​Галушкіна, Я.​М.​Кімберг, І.​С.​Папоў.

1959. А.​А.​Астрамецкі, Ю.​С.​Гальперына, А.​М.​Генералаў, В.​І.​Глушакоў, В.​П.​Дуброўскі, В.​Р.​Кабатнікава. А.​І.​Клімава, І.​А.​Матусевіч, А.​П.​Раеўскі, М.​Л.​Співак, М.​Л.​Федароўскі, В.​І.​Юневіч, С.​І.​Яворскі.

1961. А.​С.​Аркадзьеў, С.​П.​Асновіч, Л.​А.​Гамуліна-Цурбакова, У.​М.​Говар-Бандарэнка, В.​К.​Давыдаў, С.​Ц.​Давыдаў, А.​А.​Карзянкова, Б.​З.​Карпілава (Разенблат), П.​М.​Кірыльчанка, Г.​С.​Лаўроў, А.​П.​Майзлер, Г.​К.​Макарава, У.​Я.​Мартынаў, І.​М.​Савельева, Т.​М.​Скарута, Т.​В.​Трушына, Ю.​І.​Уласаў, М.​М.​Шышкін, Л.​С.​Ядзіткіна-Весніна.

1962. Б.​В.​Нікольскі, Г.​К.​Панкрат.

1963. І.​С.​Абраміс, М.​У.​Адамейка, З.​І.​Бабій, А.​М.​Вязаў, Л.​Д.​Гарэлік, Р.​В.​Дзідзенка, А.​Г.​Каменская, А.​С.​Каменскі, А.​К.​Логінаў, А.​С.​Наважылаў, А.​М.​Самараў, Г.​Д.​Светашаў, Ю.​У.​Сідараў, В.​П.​Тарасаў, Н.​А.​Ткачэнка, С.​Ф.​Хацкевіч, В.​М.​Чарнабаеў, М.​І.​Шошчыц, Р.​І.​Янкоўскі, С.​І.​Яўдошанка.

1964. Л.​Р.​Ганестава, В.​Дз.​Ганчарэнка, В.​Ф.​Грачынскі, І.​Дз.​Дзідзічэнка, П.​В.​Дружына, Р.​Е.​Красоўская, Н.​С.​Нікеева, Н.​Б.​Парошына, Н.​А.​Ражнова, А.​М.​Саўчанка, Ю.​П.​Ужанцаў, Р.​Я.​Яўраеў.

1965. Л.​Я.​Стасевіч.

1966. В.​В.​Антонава, М А.​Апанасенка, Г.​В.​Аўдзеенка, К.​М.​Верамейчык, П.​П.​Дубашынскі, В.​В.​Катаеў, А.​А.​Ляляўскі, М.​І.​Маліноўскі, З.​І.​Малчанава, Г.​П.​Маркіна, М.​П.​Маркоўская, В.​В.​Марозава, Т.​В.​Міянсарава, Б.​М.​Пянчук, Л.​І.​Сторажава, І.​А.​Цюрын, С.​П.​Юркевіч, С.​С.​Яскевіч.

1967. С.​І.​Аляксандраў, В.​А.​Бурковіч, В.​Л.​Вуячыч, В.​Ф.​Гур’еў, М.​Г.​Захарэвіч, Дз.​І.​Зубрыч, Дз.​І.​Іванова, У.​А.​Калашнікаў, Н.​А.​Карнеева, Г.​Я.​Клачко, Б.​М.​Левін, В.​С.​Окалаў, М.​У.​Пятрова, І.​І.​Раеўскі, А.​А.​Рачоў, А.​А.​Рудакоў, Б.​Г.​Скабло, У.​І.​Слаўкоў, М.​А.​Табашнікаў (Зорын), Г.​Б.​Токараў, П.​П.​Філіпаў, Р.​С.​Філіпаў, Н.​Р.​Фядзяева, Л.​Я.​Цімафеева, Л.​С.​Чахоўскі, Л.​І.​Юзафовіч, А.​А.​Яфрэменка.

1968. Г.​А.​Арлова, А.​І.​Бірычэўскі, В.​В.​Воінкаў, Г.​М.​Гарбук, Л.​М.​Давідовіч, С.​П.​Данілюк, Ф.​М.​Іваноў, У.​М.​Кавальчук, В.​Л.​Кірычэнка, У.​А.​Куляшоў, Р.​Ф.​Маленчанка, Б.​А.​Масумян, М.​П.​Пало, А.​В.​Рынковіч, Ю.​В.​Смірноў, Л.​П.​Сцяфанава, Г.​Л.​Храмушын, А.​А.​Цароў, П.​Р.​Чабаненка, В.​Р.​Шаўкалюк, Т.​Р.​Шаіцкіна, І.​Л.​Эйдэльман (Курган), А.​М.​Яўдошанка.

1969. Б.​В.​Барысёнак, В.​Ц.​Лебедзеў, У.​П.​Уласаў.

1970. П.​В.​Кармунін, Т.​А.​Кокштыс, І.​П.​Лакштанаў, Э.​Л.​Міцуль, Я.​М.​Паўловіч, Г.​П.​Рыжкова, Г.​С.​Талкачова, Б.​У.​Уладамірскі, Я.​П.​Яравой.

1971. Л.​Г.​Бржазоўская, В.​Ф.​Бруй-Шуляк, Г.​У.​Пятровіч, В.​Г.​Прышчапёнак, В.​У.​Саркісьян, А.​А.​Сухін, Ю.​А.​Траян.

1972. Ю.​А.​Агееў, Т.​І.​Апіёк, Г.​С.​Аўсяннікаў, Г.​С.​Дубаў, М.​П.​Красоўскі, А.​Л.​Мілаванаў, К.​Ф.​Старыкава, І.​С.​Шыкунова.

1973. В.​С.​Белахвосцік, З.​А.​Бандарэнка, Н.​В.​Гайда, У.​Г.​Мулявін, Б.​І.​Райскі, Л.​Р.​Румянцава, А.​С.​Самарадаў, Ю.​Ф.​Ступакоў, В.​Р.​Фаменка, В.​П.​Шутава.

1974. Л.​У.​Былінская, Т.​Р.​Губко (Раеўская), В.​А.​Кучынскі.

1975. Н.​З.​Багуслаўская, Н.​Ф.​Калаптур, Г.​А.​Лебедзева, П.​І.​Масцераў, А.​Ф.​Мельдзюкова, Н.​М.​Паўлава, А.​Р.​Рудкоўскі, Г.​Ф.​Сідзельнікава, Л.​А.​Смялкоўскі, Т.​П.​Сцяпанава, Л.​М.​Федчанка, Т.​А.​Шафранава, Н.​М.​Ясева.

1976. С.​А.​Акружная, С.​І.​Гулевіч, В.​Ф.​Гусеў, Я.​І.​Дашкоў, У.​У.​Кудрэвіч, З.​В.​Курдзянок, К.​І.​Перапяліца, Л.​І.​Пісарава, В.​А.​Смачнеў, Б.​І.​Сяўко, Л.​М.​Усанава, М.​П.​Цішачкін.

1977. А.​А.​Бялоў, А.​А.​Дзедзік, Л.​С.​Дзяменцьева, Н.​В.​Караткевіч, В.​З.​Краўчанка, А.​В.​Кузняцоў, У.​А.​Мішчанчук, В.​М.​Філатаў.

1978. Ф.​Я.​Балабайка, В.​І.​Гаявая, Л.​К.​Каспорская.

1979. Л.​Л.​Барткевіч, А.​А.​Варанецкі, У.​П.​Грамовіч, Ф.​Ф.​Гулевіч, А.​С.​Дзямешка, М.​А.​Зданевіч, У.​І.​Іваноўскі, А.​Я.​Кашапараў, У.​Л.​Місевіч, С.​І.​Пясцехін, М.​У.​Пятроў, Л.​М.​Сінельнікава, Л.​Б.​Тышко, Я.​П.​Шыпіла.

1980. У.​У.​Будкевіч, В.​В.​Волкаў, М.​Ф.​Галкоўскі, Ю.​В.​Гершовіч, Я.​П.​Гладкоў, А.​П.​Дзянісаў, Я.​А.​Еўдакімаў, М.​М.​Зінкевіч, У.​У.​Іваноў, Б.​Дз.​Казанцаў, У.​Ц.​Камкоў, А.​Ф.​Кашкер, І.​А.​Краснадубскі, А.​Дз.​Курмакін, Ю.​В.​Лазоўскі, А.​С.​Падгайскі, А.​К.​Памазан, У.​М.​Рагаўцоў, Дз.​В.​Рудзько, Ю.​У.​Труханаў, В.​В.​Фралоў, Ю.​І.​Шэфер.

1981. Б.​С.​Чудакоў.

1982. З.​В.​Асмалоўская, У.​В.​Гасцюхін, М.​А.​Дружына, В.​М.​Клебановіч, К.​І.​Лосеў, В.​М.​Мазур, Л.​П.​Максімава, Я.​Ф.​Пятроў, Л.​І.​Рабушка, В.​П.​Раінчык, В.​І.​Скорабагатаў, А.​Л.​Ткачонак, Г.​С.​Халшчанкова (Радзько), А.​А.​Шпянёў, У.​М.​Яркоў, У.​М.​Яскевіч.

1983. Г.​В.​Асмалоўская, Ю.​Г.​Бастрыкаў, А.​М.​Кашталапаў, Л.​Я.​Колас, Б.​У.​Нічкоў, М.​І.​Сеўрукоў, А.​А.​Смалянскі, У.​С.​Экнадыёсаў.

1984. М.​Н.​Баркоўскі, Н.​І.​Казлова, В.​Ф.​Карэлікава, Т.​Р.​Мархель, В.​Ц.​Петрачкова, Т.​М.​Яршова.

1985. І.​У.​Алоўнікаў, В.​В.​Казак (Пархоменка), Л.​Л.​Кудзеля, В.​М.​Сарока.

1986. Л.​І.​Трушко, А.​І.​Ярмоленка.

1987. М.​А.​Гулегіна, Г.​І.​Забара, В.​А.​Купрыяненка, С.​Л.​Лясун, Ф.​М.​Севасцьянаў, С.​П.​Сяргеенка, М.​Р.​Штэйн.

1988. В.​М.​Бандарэнка, Р.​Я.​Белацаркоўскі, І.​А.​Душкевіч, М.​І.​Емяльянаў, Г.​В.​Казлоў, І.​А.​Кідуль, Б.​І.​Кір’янаў, В.​М.​Крыловіч, А.​А.​Луцэнка-Гайдуліс, Р.​І.​Харык, У.​І.​Шэлестаў.

1989. З.​П.​Зубкова, Я.​А.​Кавалёва, М.​Я.​Ліпчык, П.​А.​Навасад, А.​С.​Падабед, А.​А.​Рамашкевіч, Ю.​А.​Раўкуць, С.​І.​Суседчык, У.​П.​Ткачэнка, Ю.​М.​Чарнецкі.

1990. Г.​А.​Белавусава, Ф.​С.​Варанецкі, Ю.​М.​Васілеўскі, Л.​В.​Гарбунова, А.​Л.​Гарэлік, Н.​А.​Дадышкіліяні, В.​С.​Дайнэка, М.​А.​Жылюк, Г.​А.​Карант, А.​А.​Карзянкоў, Н.​Я.​Кастэнка, Ю.​Ф.​Корсак, Л.​К.​Лаўрыновіч, І.​А.​Пеня, Т.​С.​Пячынская, П.​В.​Рыдзігер, С.​А.​Салодкая, У.​І.​Салодкі, Ю.​А.​Сарычаў, Л.​С.​Талкачова, Т.​Р.​Шаметавец, В.​П.​Шчарыца.

1991. Н.​Я.​Аляксандрава, М.​А.​Багданаў, Б.​В.​Баеў, М.​І.​Берсан, Н.​Р.​Васільева-Качаткова, Л.​М.​Веяўнік, В.​І.​Кавалерава, Г.​Р.​Маляўскі, А.​І.​Марцынюк, Я.​К.​Паплаўская, В.​В.​Смірноў, І.​М.​Тамашэвіч, А.​Р.​Ціхановіч, В.​П.​Ціхевіч, А.​С.​Цялькова, М.​М.​Чырык.

1992. Н.​Н.​Бранковіч, У.​І.​Вепрык, Г.​І.​Гарбук (Яроменка), Ю.​М.​Гільдзюк, М.​І.​Гулінская, М.​І.​Засімовіч, Р.​В.​Ігнацьеў, А.​М.​Казакоў, С.​А.​Кашталапава, У.​П.​Перлін, М.​М.​Скорыкаў, Г.​А.​Трушко, У.​Л.​Хмурыч, І.​М.​Шуміліна, В.​Р.​Шытаў, Ч.​І.​Юшкевіч.

1994. Н.​Х.​Галеева, Н.​А.​Губская, В.​М.​Захараў, І.​В.​Лапцінскі, У.​М.​Правалінскі, Н.​А.​Руднева, У.​П.​Тарашкевіч, К.​Ю.​Фурман.

1995. Э.​М.​Гарачы, Л.​П.​Івашкоў, Ю.​В.​Паўлішын, А.​Б.​Цівуноў.

1996. А.​І.​Лабанок, Г.​В.​Шкуратаў.

1997. З.​В.​Белахвосцік, Л.​А.​Волкава, Л.​М.​Горцава, А.​А.​Жук, А.​М.​Ісаеў, В.​С.​Манаеў, Я.​П.​Навуменка, Л.​У.​Нікольскі, Г.​І.​Паўлянок, Н.​М.​Раманская, У.​М.​Ткачэнка, Л.​А.​Улашчанка, А.​У.​Фёдараў, Н.​Д.​Чараднічэнка, В.​І.​Чэпелеў.

1998. С.​Я.​Анцішын, С.​У.​Курыленка, Л.​М.​Некрашэвіч.

т. 6, с. 548

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)