Verbum

АВАДА́НА (санскр., літар. апавяданне),

апавяданні пра рэліг. і маральна-этычныя подзвігі будыйскіх прапаведнікаў; жанр л-ры будызму ў Індыі. Паводле традыц. уяўленняў, авадана расказваліся Будай. Найб. цікавыя з іх «Збор ста авадан» («Аваданашатака») і «Божая авадана» («Дзіўявадана»).

т. 1, с. 57

ДА́ЙДЖЭСТ (англ. digest літар. кароткі пераказ),

1) зборнік, асобы від часопіса, які перадрукоўвае матэрыялы з інш. выданняў у скарочаным і, як правіла, спрошчаным выглядзе.

2) Масавае выданне, якое змяшчае кароткі адаптаваны пераказ твораў маст. л-ры.

т. 6, с. 10

МАЮ́СКУЛЬНАЕ ПІСЬМО́ (ад лац. majusculus крыху большы),

алфавітнае пісьмо, якое складаецца з вял. літар (маюскул). Да М.п. адносілася стараж. грэч. і лац. эпіграфічнае пісьмо. Рукапіснае лац. пісьмо захоўвала маюскульны характар да 2 ст. (гл. таксама Мінускульнае пісьмо).

т. 10, с. 241

НОНКАНФАРМІ́ЗМ (англ. nonconformism літар. нязгода),

нязгоднасць, неўспрыманне норм, каштоўнасцей, мэт, што дамінуюць у дадзенай групе, грамадстве; імкненне любой цаной супярэчыць думцы большасці і паводзіць сябе процілеглым чынам; крытычныя адносіны да афіц. ідэалогіі і грамадска-паліт. ладу.

т. 11, с. 376

БА́РЭЛЬ (англ. barrel літар. бочка),

адзінка аб’ёму сумяшчальнасці ў сістэме англ. мер. У ЗША 1 барэль нафтавы = 42 галонам = 0,158987 м³ = 158,988 л. 1 барэль сухі = 0,115627 м³ = 115,628 л. У Вялікабрытаніі 1 барэль сухі = 0,16365 м³ = 163,65 л.

т. 2, с. 336

КАВАЛЕ́Р (франц. cavalier літар. коннік),

1) у сярэднія вякі — член рыцарскага ордэна; рыцар; дваранскі тытул у Італіі і Іспаніі.

2) Асоба, узнагароджаная ордэнам.

3) Мужчына, які танцуе з дамай, а таксама суправаджае яе на гулянні, прагулцы, заляцаецца да яе.

т. 7, с. 391

МАВЕРАНА́ХР (араб., літар. тое, што за ракой),

сярэдневяковая назва тэрыторыі па правым беразе р. Амудар’я. З’явілася ў час араб. заваяванняў 7—8 ст. Пазней М. называліся землі паміж рэкамі Сырдар’я і Амудар’я, дзе буйнейшымі гарадамі былі Бухара, Самарканд, Худжанд.

т. 9, с. 441

ПА (франц. pas літар. крок),

танцавальная форма: 1) асобны выразны рух, які выконваецца адпаведна правілам класічнага танца; 2) танец у балеце; 3) шматчасткавая форма класічнага балета, у т. л. гран па, па-дэ-дэ, па-дэ-труа, па д’аксьён.

т. 11, с. 460

РАНДЭВУ́ (ад франц. rendez-vous літар. прыходзьце, з’явіцеся),

1) дамоўленае раней спатканне, пераважна любоўнае.

2) У ваен.-марскім флоце вызначанае месца сустрэчы караблёў. Звычайна пры назначэнні Р. акрамя часу, шыраты і даўгаты месца вызначаюцца і курсы падыходу караблёў.

т. 13, с. 305

АДНАСКЛА́Д, адначлен, у матэматыцы,

здабытак, які складаецца з лікавага множніка (каэфіцыента) і адной або некалькіх літар (пераменных), кожная з якіх узята з тым або іншым цэлым дадатным паказчыкам ступені; самы просты алг. выраз. Напр., -5ax​³; +a​³c​³xy; -7; -a.

т. 1, с. 123