Verbum

ПЕНІ́НСКІЯ ГО́РЫ (Pennine Chain). На в-ве Вялікабрытанія. Даўж. каля 250 км, выш. да 893 м (г. Крос-Фел). Складзены з вапнякоў і пясчанікаў. Выраўнаваныя вяршыні, зах. схілы стромкія, усх. — больш пакатыя. Карст. Верасоўнікі, тарфянікі. участкі лясоў (дуб, граб, бяроза), лугі. У перадгор’ях — радовішчы каменнага вугалю (Йоркшырскі вугальны басейн). Нац. парк — Пік-Дыстрыкт. Турызм.

т. 12, с. 266

ПО́ПЕЛЬ (Popiel),

легендарны велікапольскі князь, папярэднік дынастыі Пястаў, які правіў у г. Гнезна. Паводле найстараж. версіі, пададзенай у хроніцы Гала Ананіма (12 ст.), П. быў выгнаны з Гнезна і з’едзены мышамі. Больш познія храністы, пачынаючы з Вінцэнты Кадлубака, гавораць аб двух П. «Хроніка Велікапольская» пераносіць дзеянне падання аб П. з Гнезна ў Крушвіцу.

т. 12, с. 510

«ПРО́КТЭР ЭНД ГЭМБЛ»

(«Procter and Gamble»),

буйная хім. карпарацыя ў ЗША. Засн. ў 1837. Штаб-кватэра ў г. Цынцынаты, штат Агайо. Выпускае прадукцыю: пральныя і ачышчальныя сродкі, касметыку, фармацэўтычныя тавары, хімікаты, прадметы гігіены. Філіялы і прадпрыемствы карпарацыі размяшчаюцца ў больш як 40 краінах, колькасць занятых каля 77 тыс. чал. (1980-я г).

т. 13, с. 39

ПРО́СТАЕ РЭ́ЧЫВА,

рэчыва з атамаў аднаго элемента хімічнага; форма існавання хім. элементаў у прыродзе. П.р. падзяляюць на металы і неметалы. Многія хім. элементы існуюць у выглядзе некалькіх П.р., якія адрозніваюцца саставам малекул (напр., кісларод і азон, гл. Алатропія), тыпам крышт. рашоткі (гл. Полімарфізм у хіміі) і інш. ўласцівасцямі. Вядома больш за 500 П.р.

т. 13, с. 41

ПУЦЕПРАВО́Д,

мост, па якім сухапутныя дарогі прапускаюць адна над адной, ствараючы перасячэнні на розных узроўнях з незалежным рухам транспарту. Найчасцей будуюць са зборнага жалезабетону на скрыжаваннях аўтадарог і чыгунак, гар. вуліц і інтэнсіўным рухам транспарту і пешаходаў. Звычайна маюць 2—4 пралёты даўж. да 30 м кожны. П. з 4 і больш пралётамі наз. эстакадай.

т. 13, с. 134

ПЭНХУ́ЛЕДА́О, Пескадорскія астравы,

архіпелаг з 64 скалістых астравоў у Тайваньскім праліве. Тэр. Кітая. Пл. 127 км². Нас. 90,1 тыс. чал. (1996). Пераважаюць плоскія базальтавыя плато (выш. да 48 м), берагі моцна расчлянёныя. Мусонны трапічны клімат, ападкаў больш за 1000 мм за год, макс. летам. Восенню частыя тайфуны. Рыбалоўства; вырошчванне батату, пасевы рысу, арахісу, маісу, проса.

т. 13, с. 155

РАГАЧО́ЎСКІ НАСТА́ЎНІЦКІ ІНСТЫТУ́Т Існаваў у 1936—41, 1944. Рыхтаваў настаўнікаў для 5—7-х кл. агульнаадук. школы. Тэрмін навучання 2 гады. Меў аддзяленні бел. і рус. мовы і л-ры, фізіка-матэм., гіст., прыродазнаўча-геаграфічнае. У 1944 пераведзены ў г. Мазыр (гл. Мазырскі настаўніцкі інстытут). У 1936—41 падрыхтаваў больш за 400 настаўнікаў.

т. 13, с. 198

«РА́ДВАН»,

прыватнаўласніцкі герб, якім карысталася больш за 150 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы, у т. л. Дастаеўскія, Крычынскія, Паскевічы, Радзішэўскія, Шчыты, Юдзіцкія. У чырв. полі залатая царк. харугва з 3 канцамі з махрамі, на ёй залаты кавалерскі крыж. Клейнод — над прылбіцай з каронай 5 страусавых пёраў. Вядомы з пач. 15 ст.

В.​С.​Пазднякоў.

т. 13, с. 208

РАДЖА́НГ (Rajang),

рака на ПнЗ в-ва Калімантан, у Малайзіі. Даўж. каля 600 км, пл. басейна каля 60 тыс. км². Пачынаецца на схілах хр. Іран, цячэ пераважна па ўзгорыстай раўніне, упадае ў Паўд.-Кітайскае м., утварае забалочаную дэльту (пл. больш за 3 тыс. км²). Мнагаводная ўвесь год. Суднаходная для марскіх суднаў ад г. Сібу.

т. 13, с. 208

СА́НТА-А́НА (Santa Ana),

горад у ЗША, на Пд штата Каліфорнія, каля г. Лос-Анджэлес. Засн. ў 1869. 300 тыс. ж., з г. Анахайм і агульнымі прыгарадамі больш за 2 млн. ж. (1998). Вузел чыгунак і аўтадарог. Аэрапорты. Прам-сць: вытв-сць радыёэлектроннага абсталявання (пераважна для ваен. мэт), агульнае машынабудаванне, металаапр., прыладабуд., харчовая. Кліматычны курорт.

т. 14, с. 160