Verbum

ГЕАСІНКЛІНА́ЛЬ (ад геа... + сінкліналь),

буйны выцягнуты прагін зямной кары, які доўгі час апускаецца, запаўняецца магутнай тоўшчай асадкавых і магматычных горных парод, потым ператвараецца ў складкавую горную вобласць (гл. таксама Геасінклінальны пояс).

т. 5, с. 122

ІРА́КСКІЯ АРА́БЫ, іракцы,

народ, асн. насельніцтва Ірака (14,5 млн. чал.). Агульная колькасць 14,6 млн. чал. (1992). Жывуць таксама ў Кувейце. Гавораць на іракскім дыялекце арабскай мовы. Вернікі — мусульмане (суніты і шыіты).

т. 7, с. 307

КАНЦЫЛЯ́РЫЯ (лац. cancellaria),

1) аддзел установы, заняты справаводствам, а таксама памяшканне гэтага аддзела.

2) Назва некаторых дзярж. устаноў у Расіі ў 18 — пач. 20 ст. Напр., тайная К. — орган паліт. вышуку.

т. 8, с. 12

КРАПЕ́ЖНЫЯ ДЭТА́ЛІ,

дэталі для нерухомага змацавання элементаў канструкцый і машын. Да К.д. адносяцца вінты, заклёпкі (гл. Заклёпачнае злучэнне), балты, гайкі, шпількі, шрубы, шпонкі і інш., а таксама дапаможныя дэталі — шайбы, шплінты.

т. 8, с. 451

ЛІНЕ́ЙЧАСТЫ СПЕКТР,

аптычны спектр выпрамянення ці паглынання, які складаецца з асобных спектральных ліній. Л.с. з’яўляюцца атамныя спектры, спектры зорных атмасфер, спектры арган. малекул пры нізкіх т-рах. Гл. таксама Спектральныя лініі.

т. 9, с. 268

ПАЛІТУ́РА (ням. Politur ад лац. politura паліроўка, аздоба),

спіртавы раствор прыроднай смалы (звычайна шэлаку). Выкарыстоўваюць для канчатковай апрацоўкі вырабаў з дрэва; утварае празрыстае пакрыццё з люстраным бляскам. Гл. таксама Лакафарбавыя пакрыцці.

т. 12, с. 9

ПАРА... (ад грэч. para каля, пры, па-за, без), першая састаўная частка складаных слоў, якая абазначае знаходжанне побач, а таксама перамяшчэнне, адхіленне ад чаго-н. змену чаго-н., напр., парабіёз, парамагнетызм.

т. 12, с. 75

МОНАЦЭНТРЫ́ЗМ (ад мона... + цэнтр),

вучэнне ў антрапалогіі аб паходжанні чалавека сучаснага тыпу (Homo sapiens) і чалавечых рас ад адной формы стараж. чалавека на адной тэрыторыі (процілеглае вучэнне — поліцэнтрызм). Гл. таксама Расы.

т. 10, с. 519

ПРЫЁМНАЯ ТЭЛЕВІЗІ́ЙНАЯ ТРУ́БКА,

электравакуумная прылада для пераўтварэння эл. сігналаў у бачны відарыс. Адрозніваюць П.т.т. для вяшчальнага і прыкладнога тэлебачання (кінескопы) і індыкатарныя радыёлакацыйныя, асцылаграфічныя і інш. Гл. таксама Электронна-прамянёвая трубка.

т. 13, с. 65

ПРЫМО́Р’Е,

тэрыторыя на рас. Д. Усходзе; Прыморскі край і паўд. ч. Хабараўскага краю Расіі; таксама неафіц. назва тэр. Прыморскага краю. Уключае ўзбярэжжа Японскага м., прылеглыя хр. Сіхатэ-Аліня і Прыханкайскую нізіну.

т. 13, с. 72