Verbum

ЗРАЖЭ́ЎСКІ (Васіль Іванавіч) (20.4.1776—3.1.1837),

бел. архітэктар. Прадстаўнік класіцызму. Скончыў Пецярбургскую АН (1797). У 1805—12 Магілёўскі губ. архітэктар. Аўтар праектаў у Магілёве — астрога і дома для рэктара і прэфекта (тып гар. жылога дома; гл. Магілёўскай духоўнай семінарыі будынкі, 1808), мураваных цэркваў, у Мсціславе — Троіцкага сабора (каля 1810).

т. 7, с. 114

ІВАНО́Ў Сямён, майстар разьбяной і сталярнай справы 17 ст. Паходзіў з Беларусі. Працаваў у Аружэйнай палаце Маскоўскага Крамля У 1683—85 у складзе арцелі бел. разьбяроў і цесляроў удзельнічаў у аздабленні і ўстаноўцы іканастаса царквы Данскога манастыра ў Маскве (1683), рабіў для царскіх харомаў крэслы, сталы, куфэркі і інш.

т. 7, с. 153

ІМПРЭСА́РЫО (італьян. impresario ад imprendere пачынаць),

у некаторых краінах прыватны прадпрымальнік, арганізатар відовішчных прадпрыемстваў, канцэртаў або агент, які дзейнічае ад імя вядомага артыста, заключае для яго кантракты, арганізуе гастролі і інш. У Італіі ў 16—18 ст. І. наз. арганізатараў, уладальнікаў прыватных труп, дырэктараў тэатраў. Гл. таксама Антрэпрэнёр.

т. 7, с. 212

І́НДЭКС у матэматыцы,

лікавы ці літарны паказальнік, якім забяспечваюцца абазначаныя аднолькавымі сімваламі матэм. выразы для іх адрознення, напр., x₀, x_i, a₃, a_n і г.д. (І. — 0, i, 3, n). Таксама лікі, якімі карыстаюцца пры рашэнні параўнанняў у тэорыі лікаў; адыгрываюць ролю, аналагічную ролі лагарыфмаў пры рашэнні паказальных ураўненняў.

т. 7, с. 255

ІНСЦЭНІРО́ЎКА (ад лац. in у, на + сцэна),

1) перапрацоўка апавядальнага (празаічнага ці паэтычнага) твора для сцэны, радыё, тэлебачання. Мае форму п’есы з лагічна пабудаваным дзеяннем. Можа мець самаст. маст. значэнне (напр., «Апантаныя» А.​Камю паводле Ф.​Дастаеўскага «Д’яблы»).

2) Масавае відовішча, якое ўзнаўляе эпізоды гіст. падзей (гл. Масавае дзейства).

т. 7, с. 276

ІО́ННАЯ ЭМІ́СІЯ,

выпрамяненне іонаў з паверхні цвёрдага цела (эмітэра). Выклікаецца награваннем эмітэра (тэрмаіонная эмісія ці паверхневая іанізацыя) або бамбардзіроўкай першаснымі іонамі (іонна-іонная эмісія), электронамі (электронна-іонная эмісія ці дэсорбцыя электронным ударам) або фатонамі (фотадэсорбцыя). Выкарыстоўваецца для стварэння крыніц іонаў, дыягностыкі паверхні і прыпаверхневага слоя цвёрдых цел і інш.

т. 7, с. 298

ІРТЫ́Ш—КАРАГАНДА́ КАНА́Л,

арашальна-абвадняльны канал у Казахстане. Пачынаецца з р. Іртыш паблізу г. Ярмак, даходзіць да Карагандзінскага прамысл. раёна. Пабудаваны ў 1962—74. Даўж. 458 км, прапускная здольнасць вады 75 м³/с. 11 гідравузлоў, 2 вадасховішчы, 22 помпавыя станцыі. Выкарыстоўваецца для арашэння; забяспечвае вадой гарады Экібастуз, Караганда, Тэміртау.

т. 7, с. 325

КАБАРДЗІ́НКА прыморскі кліматычны курорт у Краснадарскім краі Рас. Федэрацыі. Уваходзіць у курортную зону Геленджыка. Размешчана на нізкай даліне берага Цэмескай бухты Чорнага м. Расліннасць і клімат субтрапічныя, купальны сезон з мая да кастрычніка. Шмат лячэбных устаноў для тэрапіі і кліматапрафілактыкі хвароб лёгкіх, у т. л. туберкулёзнага паходжання ў дзяцей.

т. 7, с. 383

КАЛАРА́ДА (Colorado),

рака на Пд ЗША, у штаце Тэхас. Даўж. 1450 км, пл. бас. 107 тыс. км². Пачынаецца на плато Льяна-Эстакада, упадае ў Мексіканскі заліў. Веснавое разводдзе, летнія паводкі. Сярэдні гадавы расход вады ў ніжнім цячэнні 81 м³/с. Шмат вадасховішчаў. Выкарыстоўваецца для арашэння. На К. — г. Остын.

т. 7, с. 452

КАМЕ́ННЫЯ РЭ́КІ,

лінейна выцягнутыя намнажэнні абломкаў горных парод, якія павольна рухаюцца ў неглыбокіх лагчынах уніз па схілах пад уздзеяннем сілы цяжару, працэсаў выветрывання і саліфлюкцыі. Найб. характэрны для раёнаў з кантынентальным кліматам і пашырэннем сезонна- і шматгадовамёрзлых парод. Дасягаюць даўжыні некалькіх кіламетраў. Часта трапляюцца ва Усх. Сібіры, Забайкаллі, Саянах.

т. 7, с. 516