Verbum

Лемяшэўскі Іван Міхайлавіч

т. 18, кн. 1, с. 419

Лявіцкі Іван Адамавіч

т. 18, кн. 1, с. 422

Мінаеў Іван Васілевіч

т. 18, кн. 1, с. 429

Паўлоўскі Іван Іванавіч

т. 18, кн. 1, с. 439

Паўлоўскі Іван Рыгоравіч

т. 18, кн. 1, с. 439

Размысловіч Іван Раманавіч

т. 18, кн. 1, с. 442

Стрыха Іван Іванавіч

т. 18, кн. 1, с. 460

Ціхаміраў Іван Георгіевіч

т. 18, кн. 1, с. 467

ІВА́Н-ды-МА́Р’Я,

кветкавая расліна, гл. ў арт. Братаўка.

т. 7, с. 150

ІВА́Н III Васілевіч

(22.1.1440, Масква — 27.10.1505),

вялікі князь уладзімірскі і маскоўскі [1462—1505], Сын Васіля II Цёмнага. Імкнуўся да ўмацавання і цэнтралізацыі Маскоўскай дзяржавы. У час яго праўлення выйшаў Судзебнік 1497, пачаў складвацца цэнтралізаваны апарат улады, павялічылася значэнне памеснага землеўладання і дваранства, аслаблены пазіцыі ўдзельных князёў. Праводзіў палітыку «збірання рускіх зямель» вакол Масквы: да Маскоўскага княства далучыў Яраслаўскае (1463) і Растоўскае (1474) княствы, Цвярское вял. княства (1485), Вяцкія (1489) і ч. Разанскіх зямель, Наўгародскую феад. рэспубліку. У час вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім княствам Літоўскім 1492—94 і вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім княствам Літоўскім 1500—03 да Маскоўскага княства адышлі гарады Чарнігаў, Ноўгарад-Северскі, Бранск, Гомель, Старадуб, Мцэнск і інш. Пры І. III канчаткова скасавана залежнасць Масквы ад Залатой Арды (1480), але ён падтрымліваў добрыя адносіны з Крымскім ханствам для барацьбы з ВКЛ. У гады яго праўлення вырас міжнар. аўтарытэт Рус. дзяржавы, пачалося афармленне поўнага тытула вял. князя «ўсяе Русі».

Літ.:

Ткаченко В.А. Московские великие и удельные князья и цари. М., 1992;

Алексеев Ю.Г. Освобождение Руси от ордынского ига. Л., 1989;

Кобрин В.Б. Власть и собственность в средневековой России (XV—XVI вв.). М. 1985.

т. 7, с. 146