Verbum

ПАЛЕ́МІКА (франц. polémique ад грэч. polemikos ваяўнічы, варожы),

спрэчка, дыскусія, сутыкненне поглядаў пры абмеркаванні якога-н. пытання ў друку, на дыспуце, сходзе.

т. 11, с. 547

ПАН... (грэч. pan усё), першая састаўная частка складаных слоў, што абазначае «які адносіцца да ўсяго», «які ахоплівае ўсё», напр., панарама., панбіясфера, пандэмія.

т. 12, с. 38

ПЕДАБІЁНТЫ (ад грэч. pedon глеба + біёнт),

арганізмы, якія жывуць у глебе. Уваходзяць у састаў літабіясферы і фітабіясферы. Многія П. адносяцца да амфібіёнтаў.

т. 12, с. 253

ПІЛАРАСТЭНО́З (ад грэч. pyloros прываротнік + стэноз),

звужэнне прываротніка страўніка. Бывае прыроджаны (заганы развіцця) і набыты (напр., у выніку рубцавання язвы). Лячэнне хірургічнае.

т. 12, с. 356

ПРАЗЕРПІ́НА,

у старажытнарымскай міфалогіі багіня падземнага свету і царства нябожчыкаў. Дачка Цэрэры, жонка выкраўшага яе Плутона. У грэч. міфалогіі П. адпавядала Персефона.

т. 12, с. 544

АФІ́НА, Афіна Палада,

у стараж.-грэч. міфалогіі багіня вайны і перамогі, мудрасці, ведаў, мастацтваў і рамёстваў. Паводле міфа, Афіна ў шлеме і панцыры выйшла з галавы Зеўса. Культ Афіны быў распаўсюджаны па ўсёй Грэцыі, асабліва яе шанавалі ў Афінах. З Афінай грэкі звязвалі назву горада, лічылі багіню яго апякункай. У гонар Афіны штогод спраўлялі свята Панафінеі. Храм Афіны Парфенон — выдатны помнік стараж.-грэч. мастацтва. У рым. міфалогіі ёй адпавядае Мінерва.

т. 2, с. 132

ГА́МА (грэч. gamma) у музыцы, 1) літара грэч. алфавіта, якой у сярэднія вякі абазначалі самы нізкі гук — соль вял. актавы.

2) Паступенная ўзыходная і сыходная паслядоўнасць усіх ступеней гукарада (у межах адной ці больш актаў) пэўнай гукавой сістэмы (12-ступеннай — храматычная гама, 7-ступеннай — дыятанічная, 5-ступеннай — пентатонная) ці ладу (гама мажорная, мінорная і інш.). Выкананне розных гам — сродак развіцця тэхнікі ігры на муз. інструментах і вакальнай тэхнікі.

т. 5, с. 8

АНАЛО́Й, налой (грэч. analogeion),

адмысловы столік са скошанай накрыўкай, на які кладуць абразы ці богаслужэбныя кнігі ў час іх чытання ў правасл. храмах.

т. 1, с. 336

АКТЫНА... [ад грэч. aktis (aktinos) прамень],

першая састаўная частка складаных слоў, якая адпавядае па значэнні слову «прамяністы», словазлучэнню «прамянёвая энергія», напр. актыналіт, актынаметрыя.

т. 1, с. 212

АЛКЕ́ЕВА СТРАФА́,

страфа антычнага вершаскладання з 4 радкоў-лагаэдаў. Уведзена стараж.-грэч. паэтам Алкеем (канец 7 — пач. 6 ст. да н.э.), удасканалена Гарацыем.

т. 1, с. 263