Verbum

ІАА́Н ЗАНАРА́ (Iōannēs Zōnaras; ? — пасля 1159),

візантыйскі храніст. Саноўнік пры двары імператара Аляксея I Камніна. Аўтар сусв.-гіст. хронікі ад «стварэння міру» да 1118 (пераказ ант. і сярэдневяковых аўтараў; звесткі па гісторыі Візантыі 11—12 ст.). Склаў каменціраваны зборнік кананічнага права, тлумачальны слоўнік; пісаў царк. вершы.

т. 7, с. 136

ІНЕ́РЦЫІ ЗАКО́Н,

закон механікі, паводле якога цела пры ўзаемным ураўнаважанні ўсіх сіл, што на яго дзейнічаюць, захоўвае стан спакою або раўнамернага прамалінейнага руху, пакуль прыкладзеныя сілы не вымусяць яго змяніць гэты стан. Адкрыты Г.​Галілеем у 1632, сфармуляваны І.​Ньютанам як першы з Ньютана законаў механікі.

т. 7, с. 257

ІНТУБА́ЦЫЯ (ад лац. in у, унутр + tuba труба),

увядзенне трубкі ў гартань, трахею ці бронхі. Робіцца, каб зняць парушэнні дыхання пры апёках, траўмах, цяжкіх спазмах, дыфтэрыі гартані і яе ацёках (напр., алергічных). Можа замяніць горласячэнне (трахеатамію). Таксама ўвядзенне трубкі ў прасвет кішкі для дыягностыкі ці лячэння.

т. 7, с. 278

ІНТЭРНА́Т (ад лац. internus унутраны),

1) памяшканне пры навуч. установе для навучэнцаў, студэнтаў або агульнае памяшканне для асоб, якія працуюць на адным прадпрыемстве.

2) Школа-інтэрнат, дзе вучні жывуць і знаходзяцца на поўным або частковым дзярж. забеспячэнні.

3) Установа сістэмы сац. забеспячэння для інвалідаў і састарэлых.

т. 7, с. 286

МАКРАНУ́КЛЕУС (ад макра... + лац. nucleus ядро),

вялікае саматычнае ядро ў інфузорыі ў адрозненне ад малога (генератыўнага) мікрануклеуса. Фізіялагічна актыўнае, звязана амаль з усімі працэсамі жыццядзейнасці інфузорыі. У ім фарміруюцца шматлікія ядзерцы. Пры палавым працэсе (кан’югацыі) разбураецца і замяняецца новым — з прадуктаў дзялення мікрануклеуса.

А.​С.​Леанцюк.

т. 9, с. 541

НЕЙТРО́ННАЯ ТЭРАПІ́Я,

адзін з відаў прамянёвай тэрапіі, якая ажыццяўляецца з дапамогай нейтроннага выпрамянення. Пры Н.т. ўжываюць дыстанцыйнае (з дапамогай цыклатронаў), унутрыполасцевае і ўнутрытканкавае апрамяненне (крыніца змешанага нейтроннага і гама-выпрамянення каліфорній-252). Найб. выкарыстоўваецца для лячэння пухлінных захворванняў шыйкі маткі, языка і слізістых абалонак поласці рота.

т. 11, с. 277

НЯСІ́ЛАВІЧЫ,

стаянкі каменнага і бронзавага вякоў каля в. Нясілавічы Дзятлаўскага р-на Гродзенскай вобл. Датуюцца 6—1-м тыс. да н.э. Пры даследаванні знойдзены ланцэтападобныя вастрыі, пласцінкі, разцы, нуклеусы, кераміка розных этапаў нёманскай культуры і шнуравой керамікі культуры. Выяўлены рэшткі агнішчаў-кастрышчаў і агнішчаў, выкладзеных камянямі.

т. 11, с. 420

МАГІЛЁЎСКІ ТЭХНАЛАГІ́ЧНЫ ІНСТЫТУ́Т.

Засн. ў 1973 у Магілёве на базе тэхнал. ф-та Магілёўскага машынабудаўнічага інстытута. У 1998/99 навуч. г. ф-ты: тэхнал., мех., хіміка-тэхнал., эканам., завочны, па падрыхтоўцы кадраў. Навучанне дзённае і завочнае. Аспірантура з 1990. Пры ін-це 3 навучальна-навукова-вытв. аб’яднанні.

т. 9, с. 471

МЕХАНАТЭРАПІ́Я (ад механа... + тэрапія),

метад лячэння хворых лакалізаванымі і дазаванымі фіз. практыкаваннямі на спец. апаратах; састаўная частка лячэбнай фізічнай культуры. Распрацавана швед. урачом Г.​Цандэрам (1857). Выкарыстоўваецца пры недастатковай рухомасці суставаў, рэабілітацыі пасля пераломаў і інш. З дапамогай апаратаў можна павялічваць ці змяншаць нагрузкі на суставы.

т. 10, с. 320

МІ́НСКІ ШКО́ЛЬНЫ ТЭА́ТР Існаваў у 1689—1727 пры Мінскім езуіцкім калегіуме. Захаваліся звесткі пра пастаноўкі лац. драмы «Ахвяра кахання»

(1698),

панегірычнай драмы «Працвітанне царства, якое ахоўваецца бяспекай цароў» (1713, сюжэт з гісторыі Кітая), драмы «Свяшчэнны саюз Мінервы і Марса» (1727, гал. герой К.​Астрожскі).

А.​В.​Мальдзіс.

т. 10, с. 454