Verbum

КА́ШКЕР (Анатоль Фёдаравіч) (15.12.1928, г.п. Прачыстае Першамайскага р-на Яраслаўскай вобл., Расія — 20.3.1994),

бел. акцёр. Засл. арт. Беларусі (1980). Скончыў Бел. тэатр.-маст. ін-т (1952). З 1952 у Дзярж. рус. драм. т-ры Беларусі. Характарны акцёр, майстар эпізоду. Творчасць вызначалася лаканізмам, дакладнасцю ў адборы маст. сродкаў. Сярод роляў: Важаватаў («Беспасажніца» А.​Астроўскага), Адам («Маскарад» М.​Лермантава), Сімяонаў-Пішчык («Вішнёвы сад» А.​Чэхава), Драбязгін, Башкін («Варвары», «Ягор Булычоў і іншыя» М.​Горкага), Санька («Два капітаны» В.​Каверына), Іван Іванавіч («Лазня» У.​Маякоўскага), Солнышкін і Даніла («Далёкая дарога» і «Домік на ўскраіне» А.​Арбузава), Чарнявы («Энергічныя людзі» В.​Шукшына), Фрэдзі («Пігмаліён» Б.​Шоу), Хойтпляйн («Арно, прынц. фон Волькенштайн» Р.​Штраля) і інш.

Г.​Р.​Герштэйн.

т. 8, с. 198

КАЛЬЦО́Ў (сапр. Фрыдлянд) Міхаіл Яфімавіч

(12.6.1898, Кіеў — 4.4.1942),

расійскі пісьменнік, журналіст. Чл.-кар. АН СССР (1938). Вучыўся ў Петраградскім псіханеўралаг. ін-це (1915). З 1922 у газ. «Правда». Заснавальнік і першы рэдактар час. «Огонёк» (1923—38), рэдактар час. «Крокодил», «За рубежом» (з М.​Горкім). У 1938 рэпрэсіраваны, рэабілітаваны пасмяротна. Друкаваўся з 1919. Аўтар шматлікіх фельетонаў, кн. нарысаў «Стварэнне свету» (1928), «Хачу лятаць» (1931), цыкла сатыр. навел «Іван Вадзімавіч, чалавек на ўзроўні» (1933), кн. «Буравеснік. Жыццё і смерць Максіма Горкага» (1938). Вынікам паездкі ў Іспанію ў 1931 і 1936 сталі кнігі «Іспанская вясна» (1933) і «Іспанскі дзённік» (кн. 1, 1938).

Тв.:

Избр. произв Т. 1—3. М., 1957.

Літ.:

Веревкин Б.П. М.​Е.​Кольцов. М., 1977.

т. 7, с. 493

КАМЕ́НСКАЯ (Антаніна Георгіеўна) (н. 5.5.1917, г. Растоў-на-Доне, Расія),

бел. актрыса. Засл. арт. Беларусі (1963). Скончыла Растоўскае тэатр. вучылішча (1935). З 1936 працавала ў т-рах Растова-на-Доне, у 1958—81 у Гомельскім абл. драм. т-ры. Выканаўца роляў гераінь і характарных. Мастацтва актрысы адметнае эмацыянальнасцю, рамант. узнёсласцю, уменнем ствараць шматпланавыя сцэн. характары. Сярод лепшых работ: Лявоніха і Клаўдзія («Лявоніха на арбіце» А.​Макаёнка), Паўліна і Мамка («Зімовая казка» і «Рамэо і Джульета» У.​Шэкспіра), Марсела («Сабака на сене» Лопэ дэ Вегі), Мамаева, Вара, Глафіра («На ўсякага мудраца хапае прастаты», «Дзікарка», «Ваўкі і авечкі» А.​Астроўскага), Алена («Мяшчане» М.​Горкага), Ксідыяс («Інтэрвенцыя» Л.​Славіна), Ганна Іванаўна («Перад вячэрай» В.​Розава) і інш.

т. 7, с. 517

КАНАВА́ЛАВА (Таіса Фёдараўна) (н. 10.1.1924, в. Легастаева Іскітымскага р-на Новасібірскай вобл., Расія),

бел. і расійская актрыса. Засл. арт. Беларусі (1955). Скончыла Новасібірскае тэатр. вучылішча (1949). Працавала ў т-рах Новасібірска, Кустаная, Брэсцкім абл. драм. (1951—56), у 1956—93 у валгаградскіх абл. драм. і юнага гледача. Творчасць актрысы адметная тонкім лірызмам, глыбокім псіхалагізмам у распрацоўцы характараў. У Брэсцкім абл. драм. т-ры выканала ролі: Наталлі («Юнацтва бацькоў» Б.​Гарбатава), Байбы («Вей, ветрык» Я.​Райніса), Ніны («Маскарад» М.​Лермантава), Кацярыны («Навальніца» А.​Астроўскага), Лізы («Дваранскае гняздо» І.​Тургенева), Ніны Зорынай («Брэсцкая крэпасць» К.​Губарэвіча), Ніны Зарэчнай («Чайка» А.​Чэхава), Веры («Апошнія» М.​Горкага), Каці («Гісторыя аднаго кахання» К.​Сіманава) і інш.

Г.​І.​Сяўковіч.

т. 7, с. 557

КАРНЕ́ЕВА (Ніна Аляксееўна) (н. 23.7.1920, г. Рцішчава Саратаўскай вобл., Расія),

бел. актрыса. Нар. арт. Беларусі (1990). Скончыла тэатр. студыю Маск. камернага т-ра (1946). Працавала ў т-рах Тулы, Масквы, Алматы. З 1957 у Гомельскім абл. драм. т-ры. Выканаўца вострахарактарных, камед. роляў. Творчасць вызначаецца глыбокім раскрыццём унутр. свету гераінь, імкненнем да яркай сцэн. формы. Сярод роляў: Жыгоцкая («Вайна пад стрэхамі» паводле А.​Адамовіча), княгіня Вольга [«Гора і слава» («Русь Кіеўская») А.​Петрашкевіча], Мігачова («Не было ні гроша, ды раптам шастак» А.​Астроўскага), Акуліна Іванаўна («Мяшчане» М.​Горкага), Мар’я («Любоў Яравая» К.​Транёва), Жанна («Чаму ўсміхаліся зоркі» К.​Карнейчука), Заначаалава («Кафедра» В.​Урублеўскай), Нуйкіна («Мы, што ніжэй падпісаліся» А.​Гельмана) і інш.

т. 8, с. 81

КУЗЬМЕ́НКА (Матрона Іванаўна) (н. 23.3.1915, в. Краснаяр Стэрлітамакскага р-на, Башкортастан),

бел. актрыса, педагог. Засл. арт. Беларусі (1955). Скончыла Дзярж. ін-т тэатр. мастацтва ў Маскве (1936). Працавала ў т-рах Фрунзе, Ташкента, Валгаграда, Масквы, Вільнюса. У 1950—76 у Дзярж. рус. драм. т-ры Беларусі. У 1978—93 выкладала ў Мінскім ін-це культуры. Выконвала драм. і характарныя ролі. Работам уласцівы натуральнасць, эмацыянальнасць, дакладнасць моўнай характарыстыкі Сярод лепшых роляў: Надзея («Выгнанне блудніцы» І.​Шамякіна), Марыя Васілеўна («Усяго адно жыццё» А.​Маўзона), Даша («Брэсцкая крэпасць» К.​Губарэвіча), Надзея, Малання («Варвары», «Дзеці сонца» М.​Горкага), Анісся («Улада цемры» Л.​Талстога), матухна Кураж («Матухна Кураж і яе дзеці» Б.​Брэхта) і інш.

Р.​І.​Баравік.

т. 8, с. 564

КУРАНЁЎ (Рыгор Самойлавіч) (1.2.1921, г. Нікапаль Днепрапятроўскай вобл., Украіна — 12.8.1985),

расійскі паэт, перакладчык. Скончыў Літ. ін-т імя М.​Горкага (1950). Друкаваўся з 1950. Аўтар зб. вершаў «Разведка боем» (1957), паэм «Самалёты выходзяць у поле» (1951), «На беразе Палаты» (1964), асн. тэма якіх патрыятызм, жыццё сучаснікаў. На рус. мову пераклаў вершы М.​Танка (зб. «Каб дайсці да казкі...», 1966), А.​Вярцінскага (зб. «Вяртанне», 1969), Г.​Бураўкіна (зб. «Жаваранак над праспектам», 1972), С.​Грахоўскага (зб. «Зазімак», 1978), паэму Р.​Барадуліна «Балада Брэсцкай крэпасці» (1975), асобныя творы Я.​Купалы, Я.​Коласа, Цёткі, П.​Глебкі, П.​Панчанкі, Е.​Лось і інш. На бел. мову яго вершы пераклалі У.​Паўлаў, А.​Пысін, С.​Шушкевіч.

т. 9, с. 41

ЛАЎРО́Ў (Георгій Сцяпанавіч) (22.4. 1910, в. Заполле Петрыкаўскага р-на Гомельскай вобл. — 2.11.1993),

бел. акцёр. Засл. арт. Беларусі (1961). Скончыў драм. курсы ў Мінску (1932). У 1932—41 працаваў у БДТ-3, т-рах юнага гледача імя Крупскай, Палескім абл. драматычным. З 1945 акцёр Белдзяржэстрады. У 1956—70 у Магілёўскім абл. т-ры муз. камедыі. Акцёр шырокага творчага дыяпазону, выконваў характарныя, драм. і камед. ролі: Пытляваны («Пяюць жаваранкі» К.​Крапівы), Гарошка («Выбачайце, калі ласка!» А.​Макаёнка), Бяссудны і Беркутаў («На бойкім месцы» і «Ваўкі і авечкі» А.​Астроўскага), Ягор Булычоў («Ягор Булычоў і іншыя» М.​Горкага), Астраў («Дзядзька Ваня» А.​Чэхава), Папандопула («Вяселле ў Малінаўцы» Б.​Аляксандрава), Ілья («Пяць вечароў» А.​Валодзіна).

Г.​Р.​Герштэйн.

т. 9, с. 159

КЛІМАШЭ́ЎСКАЯ (Ірына Уладзіміраўна) (н. 30.8.1928, Мінск),

бел. пісьменніца. Скончыла Літ. ін-т імя Горкага ў Маскве (1960). У 1959—79 працавала ў газ. «Советская Белоруссия», «Советская культура» (уласны карэспандэнт па Беларусі), бюлетэні «Строительство и архитектура Белоруссии». Друкуецца з 1952. Піша на рус. мове. У зб-ках прозы «Сіні бор» (1960), «На доўгую памяць» (1978), «Пара кахання» (1984), «Шчасце і сэнс жыцця» (1986), нарысаў «Ключыкі і ключ» (1976), «Пятая пара года» (1980), «Ліст пра шчасце» (1989) праблемы выхавання, духоўнасці асобы, сцвярджэнне высокіх маральных прынцыпаў. Аўтар крыт. артыкулаў. Пераклала на рус. мову кн. С.​Майхровіча «Жыццё і творчасць Ф.​Багушэвіча» (1961), асобныя творы І.​Навуменкі, Я.​Скрыгана, У.​Шахаўца і інш.

Л.​С.​Савік.

т. 8, с. 341

ЖДАН (Алег) (сапр. Пушкін Алег Аляксеевіч; н. 5.1.1938, г. Смаленск, Расія),

бел. пісьменнік. Скончыў Магілёўскі пед. ін-т (1960), Літ. ін-т імя М.​Горкага (1969), Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў у Маскве (1978). Працаваў на Бел. тэлебачанні, кінастудыі «Беларусьфільм» 3 1993 у час. «Нёман». Друкуецца з 1963. Піша на рус. мове. Асн. тэмы: жыццё гараджаніна ў першым пакаленні, побыт людзей правінцыяльных гарадоў Беларусі (кн. прозы «У час развітання», 1975, «У гасцях і дома», «Знаёмы», абедзве 1977, «Рысы і абліччы», 1985, «Па абодва бакі прахадной», 1987, «Самастойнае жыццё», 1990). Аўтар сцэнарыяў фільмаў «Сумленны, разумны, нежанаты» і «Хочаце любіце, хочаце не», п’есы «Салгалі Богу, салгалі» (1993). Перакладае на рус. мову творы бел. пісьменнікаў.

т. 6, с. 430