Verbum

toll a

1) шалёны (тс. перан.);

~ wérden ашале́ць

2) вар’я́цкі;

er gebärdet sich wie ~ ён паво́дзіць сябе́ як вар’я́т

3) шалёны; дзіва́цкі, дзі́кі;

ein ~er Éinfall шалёная [дзіва́цкая] ду́мка;

~es Zeug лухта́, глу́пства, недарэ́чнасць;

das ist doch zu ~! гэ́та ўжо́ зана́дта!;

das ist éine ~e Wírtschaft тут страшэ́нны беспара́дак; гэ́та жу́дасныя спра́вы

4) мо́цны, шалёны, надзвыча́йны;

~e Fréude вялі́кая [надзвыча́йная] ра́дасць;

er ist ~ auf… (A) ён тра́ціць ро́зум па…;

◊

er ist ~ und voll ён п’я́ны да непрыто́мнасці

als cj

1) калі́, у той час як;

er fuhr erst auf Úrlaub, ~ séine Árbeit beéndet war ён пае́хаў у адпачы́нак то́лькі тады́, як зако́нчыў сваю́ пра́цу

2) у вы́глядзе, у я́касці;

er ist ~ Léhrer tätig ён працу́е наста́ўнікам;

~ Béispiel díenen служы́ць [быць] пры́кладам

3) пасля параўнальнай ступені;

er ist größer ~ ich ён бо́льшы за мяне́

4) напры́клад;

verschíedene Úrsachen, ~… ро́зныя прычы́ны, напры́клад…

5) пасля адмоўя як, акрамя́;

kéin ánderer ~ du ні́хто другі́, акрамя́ цябе́

6):

~ dass каб;

sowóhl… ~ auch як…, так i; такса́ма…, як í…;

~ ob, ~ wenn, ~ wie як бы́ццам бы;

er tut ja so, ~ ob [wenn] nichts geschéhen wäre ён паво́дзіць сябе́ так, ні́бы нічо́га не зда́рылася

frei

1. a

1) свабо́дны, во́льны, незале́жны

2) во́льны, незаня́ты, вака́нтны;

die Strécke ist ~ шлях свабо́дны;

wir háben héute ~ у нас сёння няма́ заня́ткаў (у школе);

etw. ~ máchen вызваля́ць што-н.;

die Stráße ~! з даро́гі!

3) адкры́ты;

únter ~em Hímmel пад адкры́тым не́бам

4) свабо́дны, бесперашко́дны;

~er Zútritt свабо́дны до́ступ

5) бяспла́тны, дармавы́;

~e Fahrt бяспла́тны прае́зд

6) свабо́дны (von D – ад чаго-н.);

~ von Sórgen без кло́пату

7):

ein ~er Berúf свабо́дная прафе́сія;

ein ~es Wort шчы́рае сло́ва;

ich bin so ~ я дазваля́ю сабе́, я бяру́ на сябе́ сме́ласць;

◊

éiner Sáche ~en Lauf lássen* не ўме́швацца ў ход спра́вы [падзе́і];

aus ~en Stúdi¦en без прыму́су, па ўла́снай ініцыяты́ве;

j-m ~e Hand lássen* да́ць каму́-н. свабо́ду дзе́янняў;

auf ~en Fuß sétzen вы́зваліць (з-пад арышту);

aus ~em Ántrieb добраахво́тна, дабраво́льна

2. adv

1) свабо́дна;

~ spréchen* гавары́ць свабо́дна, імправізава́ць

2) во́льна;

sich zu ~ benéhmen* паво́дзіць сябе́ на́дта во́льна

3) шчы́ра, адкры́та, не то́ячыся;

réden Sie nur ganz ~ гавары́це, не саро́меючыся;

sprich ~! гавары́ сме́ла!;

~ und óffen ságen гавары́ць зусі́м адкры́та [не то́ячыся]

4) бяспла́тна, да́рма; камерц. фра́нка;

~ ins Haus камерц. з (бяспла́тнай) даста́ўкай на дом

gében*

1. vt

1) дава́ць;

gern ~ быць шчо́дрым;

j-m das Recht ~ дава́ць каму́-н. пра́ва;

den Áusschlag ~ быць выраша́льным

2) дава́ць, падава́ць, праця́гваць;

den Arm ~ (па)да́ць руку́ (каб абаперціся);

die Hand ~ пада́ць руку́ (вітаючыся)

3) дава́ць, уруча́ць;

j-m den Ábschied ~ даць адста́ўку каму́-н.

4) дава́ць (даваць у карыстанне што-н.; даваць магчымасць рабіць што-н., карыстацца чым-н.);

éine Wóhnung ~ дава́ць кватэ́ру;

Ánlass ~ даць падста́ву [зачэ́пку]

5) дава́ць, арганізо́ўваць, нала́джваць, спраўля́ць;

ein Éssen ~ даць (зва́ны) абе́д;

ein Fest ~ нала́дзіць свя́та;

ein Stück ~ ста́віць п’е́су

6):

(kéine) Náchricht von sich (D) ~ (не) дава́ць аб сабе́ знаць;

von sich (D) ~ дава́ць гук; фіз. вылуча́ць, выдзяля́ць

7):

éine gúte Erzíehung ~ даць до́брае выхава́нне;

j-m das Geléit ~ право́дзіць, суправаджа́ць каго́-н.;

Réchenschaft ~ дава́ць [рабі́ць] справазда́чу;

Únterricht ~ дава́ць уро́кі;

séine Zúsage ~ даць зго́ду

8):

sich (D) Mühe ~ намага́цца

9):

j-m etw. zu verstéhen* ~ даць каму́-н. зразуме́ць што-н.;

zu dénken* ~ наве́сці на ро́здум;

etw. darán ~ ахвярава́ць чым-н.

2. vimp:

es gibt (A) ёсць, існуе́ (што-н.);

was gibt's? што зда́рылася? што тако́е?;

es gibt viel zu tun* рабо́ты мно́га;

es gibt Régen бу́дзе дождж

3. ~, sich

1) аддава́цца, упада́ць;

sich gefángen ~ здава́цца ў пало́н;

sich zu erkénnen* ~ назва́ць сваё імя́;

sich in etw. (A) ~ скары́цца, пакары́цца чаму́-н.

2) трыма́ць сябе́, паво́дзіць сябе́

3) прахо́дзіць, утрэ́сціся;

das gibt sich álles усё ўтрасе́цца