Verbum

Schein I m -s, -e

1) святло́, ззя́нне, зіх(а)це́нне, бляск

2) ба́чнасць, зне́шні вы́гляд;

~ und Sein ілю́зія і сапра́ўднасць;

zum (blóßen) ~ (то́лькі) для вы́гляду;

sich (D) den ~ gében*, als ob… рабі́ць вы́гляд [прыкі́нуцца] бы́ццам…;

der ~ spricht gégen ihn агу́льнае ўражанне не на яго́ кары́сць;

den ~ wáhren на вы́гляд [з вы́гляду] прытры́млівацца пра́віл прысто́йнасці

Schlag I m -(e)s, Schläge

1) уда́р (тс. перан.);

éinen ~ versétzen нане́сці ўдар;

zum ~ áusholen замахну́цца;

es hágelte Schläge уда́ры пасы́паліся як град;

auf éinen [mit éinem] ~ адны́м уда́рам, адра́зу

2) бой (гадзінніка, барабана і г.д.);

~ zwölf Uhr ро́ўна ў двана́ццаць (гадзін)

3) біццё (сэрца)

4) (апаплексі́чны) уда́р, паралі́ч [разм. пара́люш];

ich war wie vom ~ gerührt мяне́ бы́ццам абухо́м па галаве́

Stein m -(e)s, -e

1) ка́мень;

◊

mir fiel ein ~ vom Hérzen у мяне́ бы́ццам гара́ з плячэ́й звалі́лася;

j-m ~e in den Weg légen [róllen] рабі́ць каму́-н. перашко́ды

2) ко́стачка (у пладах)

3) шахм. фігу́ра; ша́шка;

der ~ der Wéisen філасо́фскі ка́мень;

◊

bei j-m éinen ~ im Brett háben мець до́брую рэпута́цыю ў каго́-н.;

~ und Bein schwören кля́сціся ўсі́м на све́це, кля́сціся і бажы́цца;

es friert heute ~ und Bein разм. сёння траску́чы маро́з

Spráche f -, -n

1) мо́ва;

die álten ~en старажы́тныя мо́вы;

éine zéitgenössische ~ суча́сная мо́ва;

er kann éinige ~en ён ве́дае не́калькі моў

2) мо́ва, стыль;

die ~ des täglichen Úmgangs мо́ва штодзённага ўжы́тку, размо́ўная [гутарко́вая] мо́ва;

die Angst (be)náhm [ráubte, verschlúg] ihm die ~ ад стра́ху ён не мог вы́мавіць ні сло́ва;

mit der ~ nicht heráuswollen* не жада́ць гавары́ць, не асме́львацца гавары́ць;

heráus mit der ~! ну дык гавары́(це) ж!;

mit der ~ heráusrücken [heráuskommen*] прызна́цца ў чым-н.; загавары́ць;

álles kam zur ~ гавары́лі [размаўля́лі] аб усі́м;

◊

er schweigt in síeben ~n ≅ ён бы́ццам вады́ ў рот набра́ў

als cj

1) калі́, у той час як;

er fuhr erst auf Úrlaub, ~ séine Árbeit beéndet war ён пае́хаў у адпачы́нак то́лькі тады́, як зако́нчыў сваю́ пра́цу

2) у вы́глядзе, у я́касці;

er ist ~ Léhrer tätig ён працу́е наста́ўнікам;

~ Béispiel díenen служы́ць [быць] пры́кладам

3) пасля параўнальнай ступені;

er ist größer ~ ich ён бо́льшы за мяне́

4) напры́клад;

verschíedene Úrsachen, ~… ро́зныя прычы́ны, напры́клад…

5) пасля адмоўя як, акрамя́;

kéin ánderer ~ du ні́хто другі́, акрамя́ цябе́

6):

~ dass каб;

sowóhl… ~ auch як…, так i; такса́ма…, як í…;

~ ob, ~ wenn, ~ wie як бы́ццам бы;

er tut ja so, ~ ob [wenn] nichts geschéhen wäre ён паво́дзіць сябе́ так, ні́бы нічо́га не зда́рылася

Leib m -(e)s, -er

1) це́ла, ту́лава;

am gánzen ~ zíttern дрыжа́ць [трэ́сціся, калаці́цца] усі́м це́лам;

etw. am éigenen ~e verspüren зазна́ць [зве́даць] што-н. на сабе́ [на ўла́сным во́пыце, на ўла́снай шку́ры];

bei lebéndigem ~e за́жыва;

er ist mit ~ und Séele bei der Sáche ён адда́ны спра́ве душо́й і це́лам

2) жыво́т, чэ́рава; нутро́;

geségneten ~es sein паэт. быць у ста́не цяжа́рнасці, чака́ць дзіця́ці;

mir geht's im ~e herúm у мяне́ ўсё балі́ць;

◊

bleib mir (damít) vom ~e! адчапі́ся ты ад мяне́!;

sich (D) j-n vom ~e hálten* трыма́цца ад каго́-н. на адле́гласці, не падпуска́ць каго́-н. блі́зка да сябе́;

éiner Sáche (D) auf den ~ rücken энергі́чна ўзя́цца за што-н.;

es geht mir an den ~ гэ́та прыма́е для мяне́ дрэ́нны абаро́т;

ein ~ und éine Séele sein жыць душа́ ў душу́;

mit ~ und Séele усёй душо́й;

das ist ihm auf den ~ geschríeben ён бы́ццам ство́раны [нарадзі́ўся] для гэ́тага;

~ und Lében éinsetzen [wágen] паста́віць усё на ка́рту, рызыкава́ць усі́м