Verbum

weg adv прэ́ч; далёка;

geh ~! ідзі́ прэч!;

Hände ~! ру́кі прэч!;

~ damít дало́ў (гэ́та)!;

weit ~ von der Stadt далёка ад го́рада;

~ da! прэч [дало́ў] з даро́гі;

er ist von der Héimat ~ ён пакі́нуў радзі́му;

vor der Náse ~ з-пад но́са;

(ganz) ~ vor Fréude sein разм. не по́мніць сябе́ ад ра́дасці;

(ganz) ~ von j-m sein разм. быць у захапле́нні ад каго́-н.;

über etw. (A) ~ sein перайсці́ [перавалі́ць] це́раз што-н.; адо́лець [асі́ліць] што-н.;

◊

das hat er ~ разм. ён гэ́та ўмее; ≅ ён на гэ́тым саба́ку з’еў;

in éinem ~ бесперапы́нна

durch

1. prp (a)

1) це́раз, праз, скрозь; па;

~ die Stráße па ву́ліцы

2) дзя́куючы, з дапамо́гай;

~ díesen Beschlúss дзя́куючы гэ́таму рашэ́нню

3) (стаіць пасля назоўніка) на праця́гу;

das gánze Jahr ~ на праця́гу ўсяго́ го́да

4) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова: sich ~ séine Kénntnisse áuszeichnen вызнача́цца сваі́мі ве́дамі

2. adv:

es ist acht Uhr ~ ужо́ больш васьмі́ гадзі́н;

~ und ~ ца́лкам

3. ~, sein vi (s)

1) прайсці́ (праз натоўп і г.д.)

2) вы́трымаць выпрабава́нне

3) прамо́кнуць (наскро́зь)

4) пранасі́цца, знасі́цца;

die Hósen sind ~ штаны́ [по́рткі] знасі́ліся [праце́рліся];

◊

bei j-m únten ~ sein стра́ціць аўтарытэ́т [пава́гу] у каго́-н.

Verhältnis n -ses, -se

1) суадно́сіны, прапо́рцыя; машта́б, каэфіцые́нт;

úmgekehrtes ~ матэм. адваро́тная прапо́рцыя;

chémisches ~ хімі́чная ўласці́васць;

im ~ zu etw. (D) у параўна́нні з чым-н.

2) (zu D) адно́сіны (да каго-н., чаго-н.); су́вязь (з кім-н., чым-н.);

ínniges ~ це́сная су́вязь;

ein ~ éingehen* [ánknüpfen] завяза́ць адно́сіны

3) pl вару́нкі, абста́віны; стано́вішча;

er lebt in ärmlichen [dürftigen] ~sen ён жыве́ ў дрэ́нных умо́вах;

bei uns líegen die ~se ánders у нас умо́вы [вару́нкі] і́ншыя;

die näheren ~se дэта́лі, падрабя́знасці

4) сро́дкі, магчы́масці;

über séine ~se lében жыць не па сро́дках;

für méine ~se па маі́х сро́дках [магчы́масцях]

Tásche f -, -n

1) кішэ́нь;

áufgesteppte ~ нашыўны́ кішэ́нь

2) су́мка, то́рба; са́ква

3):

sich (D) die ~n füllen набіва́ць сабе́ кішэ́ні (грашы́ма);

j-m auf der ~ líegen* жыць за чый-н. кошт;

tíefer in die ~ gréifen müssen* быць вы́мушаным раскашэ́ліцца;

in die ~ stécken пакла́сці ў кішэ́нь, прысво́іць сабе́ што-н.;

j-m in die ~ árbeiten рабі́ць што-н. дзе́ля чыёй-н. вы́гады;

die Hände in die ~n stécken засу́нуць ру́кі ў кішэ́ні;

j-n in die ~ stécken заткну́ць каго́-н. за по́яс;

etw. wie séine éigene ~ kénnen* ве́даць што-н. як свае́ пяць па́льцаў

sich pron refl (a) сябе́, (D) сабе́; пры дзеясловах тс: …цца;

~ auf j-n, auf etw. (A) bezíehen* адно́сіцца [ста́віцца] да каго́-н., да чаго́-н.;

es verstéht ~ von selbst гэ́та само́ па сабе́ зразуме́ла;

es wird ~ fínden там бу́дзе віда́ць;

zu ~ kómmen* ачуня́ць;

an und für ~ само́ па сабе́;

er ist gern für ~ ён лю́біць адзіно́цтва;

das ist éine Sáche für ~ гэ́та асо́бны пункт;

nicht bei ~ (D) sein вы́йсці з сябе́; быць у ста́не непрыто́мнасці;

das Ding an ~ філас. рэч у сабе́;

es hat nichts auf ~ гэ́та нічо́га не зна́чыць

Hals m -es, Hälse

1) шы́я;

j-m um den Hals fállen* кі́нуцца каму́-н. на шы́ю;

sich (D) etw. vom ~e scháffen адрабі́цца ад чаго́-н.;

sich (D) den ~ bréchen* скруці́ць [злама́ць] сабе́ галаву́ [ка́рак];

~ über Kopf стрымгало́ў

2) го́рла, гло́тка;

aus vóllem ~e на ўсё го́рла;

mir tut der ~ weh у мяне́ балі́ць го́рла;

den ~ nicht voll kríegen können* быць ненасы́тным [ненае́дным];

j-m den ~ stópfen заткну́ць каму́-н. го́рла, заста́віць каго́-н. замо́ўкнуць;

das hängt mir längst zum ~e heráus гэ́та мне даўно́ абры́дла

3) ры́льца (бутэлькі);

◊

éinen lángen ~ háben быць на́дта ціка́ўным

fértig

1. a

1) гато́вы, зро́блены;

ein ~er Áufsatz гато́вае сачыне́нне;

~ wérden (mit D) спраўля́цца (з чым-н.);

das ist fix und ~ гэ́та зусі́м гато́ва;

óhne j-n ~ wérden абысці́ся без каго́-н.;

ich bin mit ihm ~ я не жада́ю мець з ім нічо́га агу́льнага;

~! ува́га! (каманда на старце)

2) уме́лы, майстэ́рскі;

éine ~e Hand háben быць спры́тным

2. adv уме́ла, па-майстэ́рску, адмысло́ва;

~ Deutsch spréchen* свабо́дна размаўля́ць па-няме́цку;

~ bríngen* даво́дзіць да канца́, спраўля́цца (з чым-н.);

~ máchen зрабі́ць, зако́нчыць, дарабі́ць

3. ~ máchen, sich падрыхто́ўвацца, быць напагато́ве;

~ stéllen вырабля́ць, рабі́ць

rühren

1. vt

1) ру́хаць, варушы́ць, кра́таць, дакрана́цца;

kéinen Fínger ~ перан. не крану́ць на́ват па́льцам

2) мяша́ць, паме́шваць

3) расчу́ліць, разжа́ліць;

j-n zu Tränen ~ расчу́ліць каго́-н. да слёз

4):

die Trómmel ~ біць у бараба́н;

ihn hat der Schlag gerührt у яго́ ўдар, яго́ разбі́ў пара́ліч

2. vi (an a) дакрана́цца, датыка́цца (да чаго-н.)

3. ~, sich ру́хацца, варушы́цца;

es rührt sich nichts нішто́ не кране́цца, усё ці́ха;

sie rührt sich den gánzen Tag яна́ ўвесь дзень у кло́паце

2) вайск. стая́ць во́льна;

rührt euch! во́льна! (каманда)

wérfen*

1. vt

1) кі́даць;

den Brief in den Kásten ~ кі́нуць [апусці́ць] пі́сьмо ў скры́нку;

die Tür ins Schloss ~ зачыні́ць (з трэ́скам) дзве́ры;

Blícke ~ кі́даць по́зіркі

2) нараджа́ць (пра жывёлу)

3) накі́нуць;

den Mántel über die Schúlter ~ накі́нуць паліто́ на пле́чы

4) выкі́дваць

5):

mit dem Geld um sich (A) ~ раскіда́цца граша́мі

2. ~, sich

1) кі́дацца (auf A) (на каго-н., што-н.);

sich zu Bóden ~ кі́нуцца на зямлю́;

sich in die Kléider ~ разм. ху́тка апрану́цца

2) (mit D) кі́дацца (чым-н.)

3) караба́ціцца, перако́швацца, дэфармава́цца;

◊

sich in die Brust ~ выхваля́цца

Zeug n -(e)s, -e

1) ткані́на, матэ́рыя

2) рэ́чы, прыла́ды;

was soll ich mit dem ~ ánfangen*? што мне з гэ́тым рабі́ць?

3) разм. глу́пства, лухта́;

dúmmes [álbernes] ~ глу́пства, ду́расць;

glaub nur das ~ nicht не вер гэ́таму глу́пству;

◊

das ~ zu etw. (D) háben мець здо́льнасць да чаго́-н.;

j-m etw. am ~e flícken прыдзіра́цца да каго́-н. з-за чаго́-н.;

was das ~ hält што ёсць сі́лы;

er schúftet was das ~ und Léder hält ≅ ён працу́е як вол;

tüchtig ins ~ géhen*, sich tüchtig ins ~ légen узя́цца за спра́ву закаса́ўшы рукавы́