Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
шу́мны
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
шу́мны |
шу́мная |
шу́мнае |
шу́мныя |
| Р. |
шу́мнага |
шу́мнай
шу́мнае |
шу́мнага |
шу́мных |
| Д. |
шу́мнаму |
шу́мнай |
шу́мнаму |
шу́мным |
| В. |
шу́мны (неадуш.)
шу́мнага (адуш.) |
шу́мную |
шу́мнае |
шу́мныя (неадуш.)
шу́мных (адуш.) |
| Т. |
шу́мным |
шу́мнай
шу́мнаю |
шу́мным |
шу́мнымі |
| М. |
шу́мным |
шу́мнай |
шу́мным |
шу́мных |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
рэля́цыя, -і, мн. -і, -цый, ж. (уст.).
Пісьмовае данясенне аб дзеяннях войск.
Пераможныя рэляцыі (таксама перан.: шумныя паведамленні пра поспехі; іран.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
К,
дванаццатая літара беларускага алфавіта. Паходзіць з кірыліцкай К («кака»), утворанай на аснове грэка-візант. устаўнай Κ («капа»). У старабел. пісьменстве абазначала гукі «к», «к’» («камень», «кислый»). Мела таксама лічбавае значэнне «дваццаць». У пач. 16 ст., акрамя рукапіснай, набыла друкаваную форму. У сучаснай бел. мове абазначае шумныя глухія выбухныя заднеязычныя зычныя гукі «к», «к’» («клопат», «крохкі» — «крохк’і», «ракіта» — «рак’іта»).
А.М.Булыка.
т. 7, с. 376
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
чу́хкаць, ‑ае; незак.
Разм. Утвараць шумныя працяглыя гукі, характэрныя для паравозаў, паравых рухавікоў і пад. Сінеў і чухкаў недзе ў шэрых прыцемках паравоз. М. Стральцоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
П,
семнаццатая літара бел. алфавіта. Паходзіць з кірыліцкай П («пакой»), утворанай на аснове грэка-візантыйскай устаўнай П («пі»). У старабел. графіку перайшла са стараж.-рус. пісьменства. Абазначала зычныя гукі «п», «п’» («палаць», «праца», «пятно»), мела лічбавае значэнне «восемдзесят». У 16 ст. акрамя рукапіснай набыла друкаваную форму. У сучаснай бел. мове абазначае шумныя глухія выбухныя губна-губныя зычныя гукі «п», «п’» («парог», «праўда», «пясок» — «п’асок»).
А.М.Булыка.
т. 11, с. 460
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
шыро́зны, ‑ая, ‑ае.
Разм. Вельмі шырокі. У стэп шырозны Машыны гулкія пайшлі. Калачынскі. І сонца Вітае Шырозныя шумныя кроны, Дзе Свіслач малая Бруіцца З Лагойшчыны сонна. Дзеружынскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
shrill [ʃrɪl] adj.
1. прарэ́злівы; рэ́зкі, вісклі́вы;
a shrill whistle прарэ́злівы свіст
2. шу́мны, неўтайма́ваны;
shrill protests шу́мныя пратэ́сты
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
vociferous [vəʊˈsɪfərəs] adj.
1. fml гу́чны, мо́цны;
vociferous debates шу́мныя дэба́ты
2. гарла́сты, крыклі́вы; галасі́сты;
vociferous protesters крыклі́выя пратэсту́ючыя
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
шу́мны¹, -ая, -ае.
1. Які стварае шум¹ (у 1 знач.); гучны.
Ш. струмень.
Шумная размова.
2. Такі, дзе многа шуму¹ (у 1 знач.), надта ажыўлены.
Шумная аўдыторыя.
3. перан. Які выклікае шум¹ (у 2 знач.), сенсацыю.
Ш. поспех.
4. Які з’яўляецца шумам¹ (у 3 знач.), утвараецца пры дапамозе шуму¹ (спец.).
Шумныя гукі.
|| наз. шу́мнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)