чуць¹, чу́ю, чу́еш, чу́е; чу́ты; незак.
1. каго-што. Успрымаць што-н. на слых, пры дапамозе органаў слыху.
Ч. птушыны спеў.
Ч. музыку.
2. без дап. Мець слых.
Ён дрэнна чуе.
3. аб кім-чым, пра каго-што і з дадан. Атрымліваць якія-н. звесткі, даведвацца.
Ці чулі навіну? Я чуў, што ў вас былі госці.
4. каго-што і з дадан. Успрымаць, пазнаваць шляхам адчування; адчуваць.
Птушкі чуюць пахаладанне.
Ты чуеш, што пахне дымам?
5. (са словам «сябе»). Мець пэўныя (фізічныя, псіхічныя) адчуванні; адчуваць.
Ён чуў сябе тут як дома.
6. у знач. пабочн. сл. чу́еш (чу́еце). Ужыв. для пацвярджэння сказанага, як настойлівае ўказанне, патрабаванне чаго-н. (разм.).
Толькі не спазніся, чуеш!
Прыязджай абавязкова, чуеш!
◊
Дух чуць чый (разм.) — адчуваць чыю-н. строгасць, баяцца каго-н.
І чуць не чуў (разм.) — поўны адказ ад чаго-н.
На свае (уласныя) вушы чуць, сваімі вушамі чуць — непасрэдна самому чуць што-н.
Не чуць душы ў кім (разм.) — вельмі моцна, бязмежна любіць каго-н.
Не чуць зямлі пад сабой (разм.) — адчуваць вялікую радасць, захапленне.
Не чуць ног пад сабой (разм.) — вельмі стаміцца ад бегу, доўгай хадзьбы і пад.
Чуць з трэціх вуснаў — чуць што-н. не непасрэдна, а праз каго-н.
Чуць краем вуха (разм.) — часткова, няпоўнасцю, няправільна чуць што-н.
|| зак. пачу́ць, -чу́ю, -чу́еш, чу́е; -чу́ты (да 1, 3 і 4 знач.).