уцале́лы, -ая, -ае.

Які ўцалеў, захаваўся.

У. дом.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

уцале́лы

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. уцале́лы уцале́лая уцале́лае уцале́лыя
Р. уцале́лага уцале́лай
уцале́лае		 уцале́лага уцале́лых
Д. уцале́ламу уцале́лай уцале́ламу уцале́лым
В. уцале́лы (неадуш.)
уцале́лага (адуш.)		 уцале́лую уцале́лае уцале́лыя (неадуш.)
уцале́лых (адуш.)
Т. уцале́лым уцале́лай
уцале́лаю		 уцале́лым уцале́лымі
М. уцале́лым уцале́лай уцале́лым уцале́лых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

уцале́лы

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. уцале́лы уцале́лая уцале́лае уцале́лыя
Р. уцале́лага уцале́лай
уцале́лае		 уцале́лага уцале́лых
Д. уцале́ламу уцале́лай уцале́ламу уцале́лым
В. уцале́лы (неадуш.)
уцале́лага (адуш.)		 уцале́лую уцале́лае уцале́лыя (неадуш.)
уцале́лых (адуш.)
Т. уцале́лым уцале́лай
уцале́лаю		 уцале́лым уцале́лымі
М. уцале́лым уцале́лай уцале́лым уцале́лых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

уцале́лы уцеле́вший

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

уцале́лы, ‑ая, ‑ае.

Які ўцалеў, захаваўся. Недалёка ад чыгункі, якая перасякала вуліцу, стаяла кучка ўцалелых.. домікаў. Якімовіч. Уцалелыя куткі аконных шыб ледзь-ледзь шарэюць. Кулакоўскі.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ацале́лы, -ая, -ае (разм.).

Які аказаўся цэлы сярод разбуранага; які захаваўся, уцалелы.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

уцеле́вший уцале́лы, ацале́лы;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ацале́лы разг., см. уцале́лы

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ацале́лы, ‑ая, ‑ае.

Разм. Які аказаўся цэлы сярод разбуранага, уцалелы. Шура скора знайшла гэты дом — у цэнтры горада, адзін з ацалелых дамоў на цэнтральнай плошчы. Арабей. Адразу ж за вёскаю пачынаецца лес. І не проста лес, а даўні, ацалелы ад сякеры і пілы. Кавалёў. // Які захаваўся, не загінуў. Напаўжывыя ў вёску мы прыбеглі, Мы, ацалелыя падлеткі-пастухі. Лойка.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

НО́ВАЯ ВЕ́НСКАЯ ШКО́ЛА, нававенская школа, другая венская школа,

творчая садружнасць кампазітара А.Шонберга і яго венскіх вучняў. Склалася ў 1900-я г. Сярод найб. відных прадстаўнікоў А.Берг, А.Веберн. Творчасці кампазітараў школы ўласцівы тэндэнцыі экспрэсіянізму (манадрама «Чаканне» Шонберга), пафас трагедыі «маленькага чалавека», сац. спачуванне (опера «Воцак» Берга), антыфаш. пратэст (кантата «Уцалелы з Варшавы» Шонберга). Кампазітары школы прадоўжылі традыцыю позняга аўстра-ням. рамантызму, выявілі новае адчуванне муз. часу, унутр. рэарганізацыю муз. цэлага, што паўплывала на музыку 20 ст. Радыкальнае абнаўленне маст. мовы і стылю, звязанае з адмаўленнем ад мажору і мінору, ад традыц. танальных планаў і мадуляцыйнага развіцця, прывяло да ўзнікнення атанальнасці («Лірычная сюіта» і канцэрт для скрыпкі з арк. Берга, 3-і квартэт Шонберга, канцэрт для 9 інструментаў ор. 24 Веберна), метаду дадэкафоніі. Гістарычна Н.в.ш. — адзін з кірункаў «новай музыкі» (гл. Авангард, Мадэрнізм у музыцы).

Літ.:

Друскин М. Австрийский экспрессионизм // Друскин М. О западно-европейской музыке XX в. М, 1973;

Веберн А. Лекции о музыке. Письма: Пер. с нем. М., 1975;

Музыка XX в. Ч. 2, кн. 4. М. 1984.

т. 11, с. 363

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)