таўсце́йшы

прыметнік, якасны, вышэйшая cтупень параўнання

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. таўсце́йшы таўсце́йшая таўсце́йшае таўсце́йшыя
Р. таўсце́йшага таўсце́йшай
таўсце́йшае		 таўсце́йшага таўсце́йшых
Д. таўсце́йшаму таўсце́йшай таўсце́йшаму таўсце́йшым
В. таўсце́йшы (неадуш.)
таўсце́йшага (адуш.)		 таўсце́йшую таўсце́йшае таўсце́йшыя (неадуш.)
таўсце́йшых (адуш.)
Т. таўсце́йшым таўсце́йшай
таўсце́йшаю		 таўсце́йшым таўсце́йшымі
М. таўсце́йшым таўсце́йшай таўсце́йшым таўсце́йшых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

таўсце́йшы прил. сравнит. ст. то́лще, пото́лще, бо́лее то́лстый

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

таўсце́йшы (выш. ст. ад тоўсты) dícker, stämmiger

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

пато́ўшчаны, ‑ая, ‑ае.

1. Дзеепрым. зал. пр. ад патаўсціць.

2. у знач. прым. Крыху таўсцейшы. Патоўшчаная пража.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

то́лще сравн. ст.

1. нареч. таўсце́й;

то́лще нама́зывай таўсце́й нама́звай;

2. прил. таўсце́йшы;

э́тот каранда́ш то́лще того́ гэ́ты ало́вак таўсце́йшы за той.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

трос

(гал. tros)

пяньковы або драцяны канат, таўсцейшы за 25 мм (напр. буксірны т.).

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

жирне́е сравнит. ст.

1. нареч. тлусце́й; см. жи́рно;

2. прил. тлусце́йшы; таўсце́йшы; сыце́йшы; см. жи́рный.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ЖО́РНЫ,

прыстасаванне для ручнога памолу зерня; ручны млын. На Беларусі Ж. былі каменныя і драўляныя. Каменныя складаліся з 2 дыскаў дыяметрам 35—50 см, таўшчынёю 10—15 м, пастаўленых у скрынку ці станок. Ніжні нерухомы камень звычайна быў таўсцейшы, верхні — больш лёгкі, з адтулінай пасярэдзіне для засыпання зерня, мацаваўся пры дапамозе паўпрыцы (жалезнай крыжавіны або пласціны), якая круцілася на шпяні, замацаваным у ніжнім камені. Каб мука лепш ссыпалася, паверхню ніжняга каменя рабілі крыху выпуклай, верхняга — увагнутай. Ж. круцілі пры дапамозе доўгага кія (млёна), верхні канец якога ўстаўляўся ў бэльку ці адтуліну спец. планкі. Часам жарнавыя паставы рабілі з дубовых калодак, на рабочую ч. якіх веерападобна набівалі пласцінкі чыгуну або жалеза. Такія Ж. трапляліся пераважна на Палессі. Яшчэ ў пач. 20 ст. Ж. былі амаль у кожнай сял. сям’і, у некаторых месцах ва ўжытку захаваліся да 1950-х г.

Л.​І.​Мінько.

Жорны драўляныя і каменныя.

т. 6, с. 439

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

пожирне́е сравн. ст.

1. нареч. (тро́хі) тлусце́й; см. жи́рно;

2. прил. (тро́хі) тлусце́йшы; (тро́хі) таўсце́йшы; (тро́хі) сыце́йшы; см. жи́рный;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Ры́ткі ’прыстасаванне для выроўнівання асновы пры навіванні на навой (дзве драўляныя планкі з дубцамі)’ (ТС). Да рэ́ткі (гл.). Няясна. Параўн. славен. rȋtek ’пучок саломы для пакрыцця стрэх’, rȋtka ’яблычная галінка’, ’таўсцейшы канец снапа’, rȋtina ’камель’, харв. кайк. rítek ’салома, якой пакрываюць стрэхі’. Скок (3, 147) мяркуе, што гэта метафарычнае ўтварэнне ад rȉt ’podex’. Далей глядзі rȉt (Безлай, 3, 184). З іншага боку параўн. літ. rite ’шпулька’, ’катушка’, ’бабіна’, ritinỹys ’валік’, ’рулон’, ’скрутак’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)