Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
спуск, -а і -у, мн. -і, -аў, м.
1. -у, гл. спусціцца, спусціць.
2. -а. Месца, па якім спускаюцца ўніз.
Круты с.
3. -а. Прыстасаванне, якое прыводзіць у рух курок пры выстрале.
Націснуць на с.
4. -а. Шлюз у млыне для прапускання вады.
5. -а. Доўгі сталярны рубанак.
6. -а. Прагал у верхняй частцы старонкі перад пачаткам раздзела кнігі (спец.).
◊
Не даваць спускукаму (разм.) — не рабіць патурання каму-н., а строга патрабаваць.
|| прым.спускавы́, -а́я, -о́е (да 3 знач.).
С. механізм.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
спускв разн. знач.спуск, род. спу́ску м.;
спуск с горы́спуск з гары́;
спуск шлю́пкиспуск шлю́пкі;
спуск фла́гаспуск сця́га;
спуск воды́ из пруда́спуск вады́ з са́жалкі;
нажа́ть на спуск наці́снуць на спуск;
◊
не дава́ть спу́ска не дава́ць спу́ску;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спускм.
1.род. спу́ску в разн. знач.спуск;
с. з гары́ — спуск с горы́;
с. шлю́пкі — спуск шлю́пки;
с. фла́га — спуск фла́га;
с. вады́ з са́жалкі — спуск воды́ из пруда́;
2.род. спу́ска (в оружии и т.п.) спуск;
наці́снуць на с. — нажа́ть на спуск;
3.род. спу́ска разг. шлюз (у мельницы);
4.род. спу́ска стол. фуга́нок;
5.род. спу́ска полигр.спуск;
◊ не дава́ць спу́ску — не дава́ть спу́ска (спу́ску)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спуск, ‑а і ‑у, м.
1.‑у. Дзеяннепаводледзеясл. спускаць — спусціць (у 1–3, 6–8 і 11 знач.) і спускацца — спусціцца (у 1, 2 і 5 знач.).
2.‑а. Месца, па якім спускаюцца ўніз, нахіленая плоскасць. Найгорш было сыходзіць на крутым спуску каля суседняй вуліцы.Пальчэўскі.Са свістам і галёканнем праходзіла чарада гарадскіх падлеткаў, шукаючы спуска да ракі.Ракітны.
3.‑а. Кручок у агнястрэльнай зброі, які націскаюць пальцам, каб зрабіць выстрал; спускавы кручок. // Прыстасаванне ў фота- і кінаапараце для адкрывання затвора аб’ектыва.
4.‑а. Сталярная прылада з доўгай калодкай для выраўноўвання паверхні; фуганак.
5.‑а. Спец. Пропуск у верхняй частцы старонкі перад пачаткам раздзела кнігі.
6.‑а. Спец. Расстаноўка звярстаных палос набору ў такім парадку, які забяспечвае правільную паслядоўнасць старонак.
•••
Не даць спускукамугл. даць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
спускм.
1.Ábstieg m -(e)s, -e;
спуск з гары́Ábstieg vom Bérge;
2.гл. схіл 1, 2;
3.горн.Éinhängen n -s, Tálfahrt f -, -en;
4.гідрÁblass m -es, -lässe; Ábfluss m -es, -flüsse, Áblauf m -(e)s, -läufe;
5.:
спуск са ста́пеля (карабля) Stápellauf m;
спуск шлю́пкі das Áussetzen [Zúwasserlassen, Fíeren] éines Bóotes;
спуск самалётаÁbstieg m, Sínken n -s;
спуск сця́га das Éinziehen [Éinholen, Stréichen] der Flágge;
6. (кручок у зброі) Ábzug m -(e)s, -züge; (уфотаапараце) Áuslöser m -s, -;
◊
не дава́ць спускукаму-н.разм.j-m nichts dúrchgehen lássen*; j-m zúsetzen
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
спуск З'езд з гары (БРС).
□ ур. Спуск каля в. Беражцы Жытк.
Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)
2.на што і без дап. Пра птушак, насякомых, лятальныя апараты: прызямліцца, сесці.
Верталёт спусціўся на пляцоўку.
3. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.), перан. Пра ноч, імглу, туман і пад.: наступіць, насунуцца.
На зямлю спусцілася ноч.
4.з чаго. Дайсці да заняпаду, разарыцца (разм.).
Трэба гаспадарку трымаць, каб не с. з яе.
5. Сарвацца з чаго-н., што ўтрымлівае.
Курок спусціўся сам па сабе.
◊
Спусціцца на зямлю — вызваліцца ад мар, летуценняў, вярнуцца да рэчаіснасці.
|| незак.спуска́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца.
|| наз.спуск, -у, м. (да 1 і 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Вінтавы спуск 3/97
Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)
ВІНТАВЫ́СПУСК,
прыстасаванне для спуску сыпкіх і кускавых грузаў пад дзеяннем уласнай вагі; сродак гравітацыйнага транспартавання. Вышыня да 100 м і болей, прадукцыйнасць да 500 т/гадз пры дыяметры трубы 1,2—1,5 м. Выкарыстоўваецца на шматпавярховых складах, прамысл. прадпрыемствах, у горнай прам-сці.
