слу́шать несов., в разн. знач. слу́хаць;
слу́шать ра́дио слу́хаць ра́дыё;
слу́шать конце́рт слу́хаць канцэ́рт;
слу́шать де́ло в суде́ слу́хаць спра́ву ў судзе́;
слу́шать курс вы́сшей матема́тики слу́хаць курс вышэ́йшай матэма́тыкі;
он во всём слу́шал отца́ ён ва ўсім слу́хаў ба́цьку;
слу́шать певи́цу слу́хаць спява́чку;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
рази́нуть сов., разг. разя́віць;
◊
слу́шать, рази́нув рот слу́хаць, разя́віўшы рот;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
слу́хаць несов.
1. в разн. знач. слу́шать;
с. ра́дыё — слу́шать ра́дио;
с. спра́ву ў судзе́ — слу́шать де́ло в суде́;
с. курс вышэ́йшай матэма́тыкі — слу́шать курс вы́сшей матема́тики;
2. (каго) слу́шать, слу́шаться, повинова́ться (кому), подчиня́ться (кому);
с. наста́ўніка — слу́шать (слу́шаться) учи́теля; повинова́ться (подчиня́ться) учи́телю;
◊ слу́хаю! — слу́шаю!;
нялю́ба — не слу́хай, а лгаць не перашкаджа́й — посл. нелю́бо — не слу́шай, а врать не меша́й;
людзе́й слу́хай, а свой ро́зум май — посл. люде́й слу́шай, а свой ум име́й
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Не́слух ’непаслухмяны’ (Нас., Бяльк., Касп.), ’непаслухмяныя дзеці’ (Варл.), сюды ж не́слуш ’непаслухмяны’ (Нас.), укр. не́слух ’тс’, рус. не́слуш ’тс’. Усх.-слав. утварэнне ад не слухаць (слушать), гл.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
адгаво́ры, -раў (ед. адгаво́р м.) отгово́ры;
не слу́хаць нія́кіх ~раў — не слу́шать никаки́х отгово́ров
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
проти́вноII нареч., безл., в знач. сказ. агі́дна, бры́дка, пры́кра;
слу́шать проти́вно слу́хаць пры́кра;
э́то проти́вно гэ́та агі́дна.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Ausculta et perpende
Слухай [што гаворыць іншы] і ўзважай.
Слушай [что говорит другой] и взвешивай.
бел. Хто кажа на глум, а ты бяры сабе на вум.
рус. Мотай [себе] на ус. Кум говорит наобум, а кума бери на ум. Сказку слушай, а к присказке прислушивайся.
фр. Se le tenir pour averti (Мотать себе на ус; принять к сведению).
англ. Be swift to hear, slow to speak. Make note of smth (Спеши слушать, но не торопись говорить. Замечай, бери на заметку).
нем. Sich hinter die Ohren schreiben (Записать себе за уши).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
Слу́хаць ‘успрымаць слыхам’, ‘разглядаць (судовую справу)’, ‘прымаць пад увагу чые-небудзь указанні’ (ТСБМ, Ласт., Нас., Шымк. Собр., Касп., Байк. і Некр., ТС, Сл. ПЗБ), ст.-бел. слухати, слышати, слышети ‘тс’ (Альтбаўэр). Укр. слу́хати, рус. слу́шать, дыял. слу́хать, польск. słuchać ‘слухаць’, słuszać ‘слухацца’, в.-луж. posłuchać, słušeć, н.-луж. słuchać, słušaś, чэш. slušeti ‘падыходзіць, быць да твару’, славац. slušať, серб.-харв. слушати, славен. slúšati, балг. слу́шам, макед. слуша, ст.-слав. слоушати. Прасл. *sluchati і *slušati < *sluxěti, якія ад *sluchъ ‘слых’ (Фасмер, 3, 679), гл. слых. Адпаведнікі літ. klausýti ‘слухаць, слухацца’, ст.-прус. klausiton ‘пачуць’, ст.-в.-ням. hlosên ‘слухаць, слухацца’; з іншай ступенню вакалізму: ст.-інд. śróṣati ‘ён чуе’, ст.-сакс. hlust ‘слых; вуха; слуханне’, якія працягваюць і.-е. *kʼleu̯‑s‑ ‘чуць’. Гл. яшчэ Махэк₂, 558–559; Сной₁, 583; Глухак, 564; Борысь, 560; ЕСУМ, 5, 310–311.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
цішэ́й нареч.
1. сравнит. ст. ти́ше, поти́ше;
2. в знач. повелительного наклонения ти́ше;
ц., не перашкаджа́йце слу́хаць — ти́ше, не меша́йте слу́шать;
◊ ц. вады́, ніжэ́й травы́ — погов. ти́ше воды́, ни́же травы́;
ц. е́дзеш, дале́й бу́дзеш — посл. ти́ше е́дешь, да́льше бу́дешь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Quidquid in buccam venerit, stultus loquitur
Дурны гаворыць усё, што прыйдзе ў галаву.
Глупый говорит всё, что придет на ум.
бел. Галава не ведае, што язык апавядае. Вярзе грушу на вярбе. Язык ідзе ўперад розуму. Пусты млын меле, а памолу няма. Дурань языка на прывязі не трымае. Дурны сабака гаўкае, хоць і сыты. Дурны сабака і на свой хвост брэша. Дурны аб дурным і гаворыць.
рус. Пустая мельница и без ветра мелет. Язык говорит/лепечет, а голова не ведает. Дурак мелет, а умный верит. Вертит языком, как корова хвостом. Дурака слушать ‒ пирога не кушать. Пустая мельница без толку мелет. Дурной язык ‒ голове неприятель.
фр. Ce sont les tonneaux vides qui font le plus de bruit (Пустые бочки гремят больше всего).
англ.
нем. Reden wie ihm der Schnabel gewachsen ist (Говорить, как у него вырос клюв).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)