сапло́

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, ніякі род, 1 скланенне

адз. мн.
Н. сапло́ со́плы
Р. сапла́ со́плаў
Д. саплу́ со́плам
В. сапло́ со́плы
Т. сапло́м со́пламі
М. сапле́ со́плах

Крыніцы: krapivabr2012, nazounik2008, piskunou2012, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

сапло́ ср., тех. сопло́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Сапло 9/358

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

сапло́, ‑а, н.

Канал спецыяльнага профілю, прызначаны для разгону вадкасцей ці газаў да пэўнай скорасці і надавання патоку зададзенага кірунку. Аж задрыжала даль ад грому, Бушуе полымя з сапла, У вышыні над касмадромам — Палоска зыркага святла. Матэвушаў.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

САПЛО́,

канструктыўны элемент у выглядзе канала пераменнага сячэння для разгону вадкасці ці газу (пары) і надання патоку зададзенага напрамку. У С. ўнутр. (цеплавая) энергія і патэнцыяльная энергія ціску рабочага цела пераўтвараюцца ў кінетычную (дынамічны разгон). Накіроўвае паток у актыўнай гідраўлічнай турбіне, дазіруе расход вадкасці (гл. Расходамер), надае неабходную скорасць струменю ў паравой турбіне; распыльвае (гл. Фарсунка). Рэактыўнае С. (рэактыўны рухач) — частка рэактыўнага рухавіка.

Рэактыўнае сапло: 1 — дагукавое; 2 — звышгукавое (стрэлкі — напрамак руху газу).

т. 14, с. 171

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

сапло́ н. тэх. Düse f -, -n; Múndstück n -(e)s, -e (насадка)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

сопло́ техн. сапло́, -ла́ ср.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

сапці́

дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. сапу́ сапё́м
2-я ас. сапе́ш сапяце́
3-я ас. сапе́ сапу́ць
Прошлы час
м. со́п саплі́
ж. сапла́
н. сапло́
Загадны лад
2-я ас. сапі́ сапі́це
Дзеепрыслоўе
цяп. час сапучы́

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ЗВЫШГУКАВО́Е ЦЯЧЭ́ННЕ,

рух газу, пры якім скорасць часціц перавышае мясц. скорасць гуку ў разгляданай вобласці газу. Ажыццяўляецца, напр., пры руху пары або газу праз звышгукавое сапло (сапло Лаваля), пры абцяканні паветраным патокам самалётаў, ракет, артыл. снарадаў, метэарытаў і інш., скорасць якіх перавышае скорасць гуку ў паветры. Суправаджаецца ўтварэннем скачкоў ушчыльнення (гл. Ударная хваля).

т. 7, с. 41

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

дзю́за

(ням. Düse)

уст. сапло для распырсквання вадкасці.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)