расхіна́ць

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. расхіна́ю расхіна́ем
2-я ас. расхіна́еш расхіна́еце
3-я ас. расхіна́е расхіна́юць
Прошлы час
м. расхіна́ў расхіна́лі
ж. расхіна́ла
н. расхіна́ла
Загадны лад
2-я ас. расхіна́й расхіна́йце
Дзеепрыслоўе
цяп. час расхіна́ючы

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

расхіна́ць несов. раздвига́ть; (широко раскрывать — ещё) распа́хивать; см. расхіну́ць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

расхіна́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.

Незак. да расхінуць.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

расхіну́ць, расхіна́ць áufreißen* vt, (weit) áufmachen vt; öffnen vt (акно і г. д.)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

расхіну́ць, -ну́, -не́ш, -не́; -нём, -няце́, -ну́ць; -ні́; -ну́ты; зак.

1. што. Адвесці ў бакі, адхінуць захінутае; распасцерці.

Р. полы плашча.

Р. кусты.

2. што. Раскрыць (дзверы, акно, заслону і пад.).

3. што. Разгарнуць (што-н. загорнутае, складзенае, скручанае).

Р. торбу са снеданнем.

4. каго-што. Прымусіць расступіцца.

Р. натоўп.

|| незак. расхіна́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.

|| наз. расхіна́нне, -я, н.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

расхіна́цца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; незак.

1. Незак. да расхінуцца.

2. Зал. да расхінаць.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

распа́хивать​II несов.

1. (окна, двери) расчыня́ць;

2. (одежду) расхіна́ць.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

расхіна́цца несов.

1. раздвига́ться; (широко раскрываться) распа́хиваться; см. расхіну́цца;

2. страд. раздвига́ться; распа́хиваться; см. расхіна́ць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ВУСАНО́ГІЯ (Cirripedia),

атрад (па інш. сістэме — падклас) ракападобных. Вядомы з сілуру. 3 падатр.: тарацыкавыя (Thoracica), коранегаловыя (Rhizocephala), акратарацыкавыя (Acrothoracica). Больш як 1000 відаў. Жывуць у морах і саленаватых водах. У дарослым стане прымацоўваюцца да скал, камянёў, днішчаў суднаў, жывых істот. Найб. вядомыя марскія жалуды і марскія качачкі.

Даўж. цела 2—500 мм, укрыта вапністай ракавінай (домікам); грудныя ножкі з шчацінкамі, нагадваюць вусікі (адсюль назва). Рачок пры дапамозе мышцаў можа расхінаць створкі доміка і карміцца. Паразітычныя вусаногія (грудныя ножкі, вочы, галава і інш. ў іх рэдукаваныя) аплятаюць цела крабаў, крэветак, ракаў-пустэльнікаў, марскіх чарапах. Разнаполыя і гермафрадыты. Лічынка-наўпліус, якая пасля шэрагу лінек ператвараецца ў цыпрысападобную лічынку, што вольна плавае, потым прымацоўваецца да субстрату. Лічынак паядаюць рыбы. Некаторыя віды вусаногіх ядомыя.

т. 4, с. 295

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

раздвига́ть несов.

1. рассо́ўваць, расстаўля́ць;

раздвига́ть сту́лья рассо́ўваць крэ́слы;

раздвига́ть но́жки ци́ркуля расстаўля́ць но́жкі цы́ркуля;

2. (отводить, отклонять в противоположные стороны) расхіна́ць;

я раздвига́л ве́тки виногра́да я расхіна́ў галі́нкі вінагра́ду;

3. (расширять, увеличивать в размерах) расшыра́ць, пашыра́ць;

раздвига́ть грани́цы расшыра́ць (пашыра́ць) ме́жы; см. раздви́нуть;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)