піха́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца; незак.
Тое, што і пхацца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
піха́цца
дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, зваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
піха́юся |
піха́емся |
| 2-я ас. |
піха́ешся |
піха́ецеся |
| 3-я ас. |
піха́ецца |
піха́юцца |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
піха́ўся |
піха́ліся |
| ж. |
піха́лася |
| н. |
піха́лася |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
піха́йся |
піха́йцеся |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
піха́ючыся |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
піха́цца несов., возвр., страд., см. пха́цца
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
піха́цца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; незак.
Тое, што і пхацца. Людзі душыліся, піхаліся, імкнуліся стаць бліжэй да каменя. Пестрак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пиха́ться возвр., страд. пха́цца, піха́цца.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
піха́нне, ‑я, н.
Дзеянне паводле знач. дзеясл. піхаць і піхацца.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
wpychać się
незак. упіхвацца, піхацца
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Турля́цца ‘штурхацца, піхацца’ (Жд. 3, ТС). Параўн. укр. турля́ці ‘піхаць, ганяць’, рус. турля́ться ‘кідацца, піхацца’, польск. turlać sie ‘куляцца’, мажліва, сюды і славен. turláti ‘праколваць, пранізваць’, адносна якога Сной (Бязлай, 4, 250) сцвярджае: «вакалізм славянскага кораня няясны, мажліва, экспрэсіўны». Вытворнае ад гукапераймальнага па паходжанні турліць, гл. Польск. turlać разглядаюць як варыянт tulać ‘каціць, куляць’ (Варш. сл.). Сюды ж турля́жка ‘тачка, вазок на двух колах вазіць зямлю’ (Ласт.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
barge2 [bɑ:dʒ] v.
1. пераво́зіць на ба́ржы
2. піха́ць; піха́цца (у натоўпе); урыва́цца (куды-н.)
barge in [ˌbɑ:dʒˈɪn] phr. v. infml
1. уме́швацца (у размову)
2. з’яўля́цца без запрашэ́ння; ува́львацца
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Пулк ’стая’ (ЛА, 2), семантычна і тэрытарыяльна сюды ж пулкавацца ’збірацца вакол пчалінай маткі’: пулкуюцца пшчолы ўраі (шальч., Сл. ПЗБ). Апошняе, паводле Грынавяцкене (там жа), з літ. pulkuoti ’тс’; усе да літ. pulkas ’мноства, тлум, стая’, хутчэй за ўсё запазычанага з польск. pułk, што ўзыходзіць да прасл. *ръlък ’народ’ (гл. полк); у аснове значэнне ’збірацца, тоўпіцца, кучкавацца’, параўн. рус. дыял. полкать ’хадзіць без справы, швэндацца, піхацца’, якое Варбат (Этимология–1983, 33–36) узводзіць да *рьІка(і, *plbkati 9 вытворнага ад *polti ’хістаць, боўтаць, махаць’. Першаснае значэнне захавалася ў паўднёвых славян, параўн. серб.-харв. puk ’народ’: puk je dobar dok ćuti і šiuša svoje gospodare (Rečnik Bačkih Bunjevaca. Novi Sad, Subotica, 1990, 293). Гл. Брукнер, 448; Банькоўскі, 2, 965.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)