Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
праста́к, -ка́м. проста́к
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
праста́к, ‑а, м.
Разм. Тое, што і прасцяк. Шапка, што ссунулася крыху на бок, некалькі расшпіленых гузікаў, твар — усё нібы крычала: глядзіце, вось я які прастак, душа ў мяне нараспашку, увесь я перад вамі, адным словам свой чалавек на вёсцы.Кавалёў.Іранічна падсм[ей]ваецца паляшук, расказваючы .. гісторыі і легенды даверлівым прастакам.«Маладосць».
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Праста́к ’дурань’, ’неахайны’ (Ян.), сюды ж прастакава́ты ’праставаты, ніякаваты’ (Нас., Ян.). Рус.проста́к ’прасцяк’, укр.проста́к ’просты чалавек’, польск.prostak ’прасцяк, неадукаваны чалавек, просты чалавек’, чэш.prostáček ’прасцяк’, серб.-харв.проста́к ’прасцяк, неадукаваны, нявыхаваны чалавек’, славен.prosták ’звычайны, просты чалавек’, балг.проста́к ’неадукаваны, нявыхаваны чалавек’, макед.простак ’тс’. Ад просты з суф. ‑ак. Суфікс яшчэ праславянскі, гл. Слаўскі (SP, 1, 89), але першапачаткова слова, відаць, мела значэнне ’просты чалавек’ у процілегласць высакароднаму, што гаворыць аб самастойным утварэнні ў розных славянскіх мовах, параўн. Банькоўскі, 2, 788; Сной₂, 586 і інш.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
прастачо́к, ‑чка, м.
Памянш.-зніж.дапрастак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
праста́чка, ‑і, ДМ ‑чцы; Рмн. ‑чак; ж.
Жан.дапрастак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
know-nothing
[ˈnoʊ,nʌӨɪŋ]
n.
не́вук -а m. & f.; праста́к -а́m., праста́чка f.
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
АМПЛУА́ (франц. emploi літар. выкарыстанне),
своеасаблівая спецыялізацыя акцёра на выкананні роляў, якія найб. адпавядаюць яго вонкавым сцэн. даным, характару, таленту. Амплуа мужчынскія; герой, комік, прастак, палюбоўнік, рэзанёр, фат; жаночыя: гераіня, камічная старая, гранд-дама, інжэню, субрэтка, травесці і інш. У сучасным т-ры падзелу на амплуа фармальна не існуе, сцвярджаецца шырокі творчы дыяпазон акцёра. Найб. устойлівае амплуа — травесці (актрыса на ролі хлопчыкаў, дзяўчынак, падлеткаў) захоўваецца ў т-ры для дзяцей.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
АРЛЕКІ́Н (італьян. Arlecchino). традыцыйны персанаж італьянскай камедыі дэль артэ; слуга-прастак, нязграбны цяльпук, які сваімі недарэчнымі паводзінамі заблытваў інтрыгу камедыі. У сярэдзіне 17 ст. ў Францыі — вобраз хітрага, дасціпнага плеткара, які актыўна ўдзельнічаў у развіцці дзеяння. Далейшая змена маскі арлекіна адбывалася па-за камедыяй дэль артэ. У 18 — пач. 19 ст. ў Францыі арлекін — вытанчаны любоўнік, шчаслівы сапернік персанажа нар. т-ра П’еро.
