пе́рысты, -ая, -ае.
1. Пакрыты пер’ем (спец.).
Перыстыя крылы.
2. Падобны формай да пер’я.
Перыстыя воблакі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пе́рысты
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
пе́рысты |
пе́рыстая |
пе́рыстае |
пе́рыстыя |
| Р. |
пе́рыстага |
пе́рыстай
пе́рыстае |
пе́рыстага |
пе́рыстых |
| Д. |
пе́рыстаму |
пе́рыстай |
пе́рыстаму |
пе́рыстым |
| В. |
пе́рысты (неадуш.)
пе́рыстага (адуш.) |
пе́рыстую |
пе́рыстае |
пе́рыстыя (неадуш.)
пе́рыстых (адуш.) |
| Т. |
пе́рыстым |
пе́рыстай
пе́рыстаю |
пе́рыстым |
пе́рыстымі |
| М. |
пе́рыстым |
пе́рыстай |
пе́рыстым |
пе́рыстых |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
пе́рысты в разн. знач. пе́ристый;
п. ліст — пе́ристый лист;
~тыя кры́лы — пе́ристые кры́лья;
○ ~тыя во́блакі — пе́ристые облака́;
~тая па́льма — бот. пе́ристая па́льма
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пе́рысты, ‑ая, ‑ае.
1. Пакрыты пер’ем. Перыстыя крылы.
2. Падобны формай да пер’я. Хацелася паваліцца ў траву і глядзець у неба, дзе гусцеюць перыстыя аблокі. Шамякін.
3. З прадаўгаватымі і як бы надрэзанымі па краях лістамі (пра расліны). // Састаўная частка некаторых батанічных назваў. Перысты клён. Перысты гваздзік.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
слаі́ста-пе́рысты
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
слаі́ста-пе́рысты |
слаі́ста-пе́рыстая |
слаі́ста-пе́рыстае |
слаі́ста-пе́рыстыя |
| Р. |
слаі́ста-пе́рыстага |
слаі́ста-пе́рыстай
слаі́ста-пе́рыстае |
слаі́ста-пе́рыстага |
слаі́ста-пе́рыстых |
| Д. |
слаі́ста-пе́рыстаму |
слаі́ста-пе́рыстай |
слаі́ста-пе́рыстаму |
слаі́ста-пе́рыстым |
| В. |
слаі́ста-пе́рысты (неадуш.)
слаі́ста-пе́рыстага (адуш.) |
слаі́ста-пе́рыстую |
слаі́ста-пе́рыстае |
слаі́ста-пе́рыстыя (неадуш.)
слаі́ста-пе́рыстых (адуш.) |
| Т. |
слаі́ста-пе́рыстым |
слаі́ста-пе́рыстай
слаі́ста-пе́рыстаю |
слаі́ста-пе́рыстым |
слаі́ста-пе́рыстымі |
| М. |
слаі́ста-пе́рыстым |
слаі́ста-пе́рыстай |
слаі́ста-пе́рыстым |
слаі́ста-пе́рыстых |
Крыніцы:
piskunou2012,
sbm2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
пе́ристый пе́рысты;
пе́ристый лист бот. пе́рысты ліст;
пе́ристые облака́ метеор. пе́рыстыя во́блакі (абло́кі);
пе́ристая па́льма бот. пе́рыстая па́льма.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
piórkowy
1. перысты; у выглядзе пяра;
2. маст. выкананы пяром;
rysunek piórkowy — малюнак пяром
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Гваздзік 3/385; 5/540—541 (укл.)
- » - Грэнадзін 4/360—361 (укл.)
- » - перысты 3/385 (іл.)
Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)
Пярна́т (перна́т) ’пухавік’ (Нас.), ’пярына’ (Бяльк.), pirnát ’вялікая падушка з пер’я на ўвесь ложак’ (Варл.), пярна́ты ’падушкі’ (Шат.), пырна́ты, перна́ты ’пярына’ (Булг.). Запазычана з польск. piernat ’матрац, напоўнены пер’ямі’ (Кюнэ, Poln., 86), што, відаць, уяўляе субстантываваную кароткую форму прыметніка *perьnatъ, параўн. ст.-бел. пернатыи (Скарына), укр. перна́ткий ’пакрыты пер’ямі’, рус. перна́тый ’тс’, чэш. pernatý, ст.-чэш. peřnatý, славен. pernat, балг. перна́т ’падобны да пяра’, ст.-слав. перьнатъ ’пакрыты пер’ямі’. Польскае слова, паводле Банькоўскага (2, 558), выводзіцца з дыял. piernaty, pierznaty < *pierzynaty, ад *perina, гл. пяры́на ’пяро’, што неабавязкова, параўн. балг. пе́рен ’перысты’ (< *perьnъ) з далучэннем суфікса носьбіта прыкметы — перна́тка; у народнай песні: патки пернатки ’пёрыстыя качкі’ (БЕР, 5, 177).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ГВАЗДЗІ́К (Dianthis),
род кветкавых раслін сям. гваздзіковых. Каля 300 відаў. Пашыраны ў Еўропе (пераважна ў Міжземнамор’і), Азіі, Паўн. Афрыцы і Паўн. Амерыцы. На Беларусі як дзікарослыя трапляюцца 9 відаў, з іх 7 мясцовых — гваздзік армерыяпадобны (D. armeria), Борбаша (D. borbasii), вузкачашачкавы (D. stenocalyx), дэльтападобны, або травянка (D. deltoides), картузіянскі (D. carthusianorium), пышны (D. Superbus), пясчаны (D. arenarius); 2 занесеныя — гваздзік раўнінны (D. campestris), і Фішэра (D. ficheri). Растуць у сухіх барах і шыракалістых лясах, на пясчаных мясцінах, лугах і ў поймах рэк. Гваздзік армерыяпадобны і картузіянскі занесены ў Чырв. кнігу Рэспублікі Беларусь; Борбаша, вузкачашачны і пышны патрабуюць прафілактычнай аховы. У культуры вырошчваюць каля 20 відаў. Найб. вядомыя: Гваздзік Андржаеўскага (D. andrzejowskianus), барадаты, або турэцкі гваздзік (D. barbatus), кітайскі (D. chinensis), перысты (D. plumaris), садовы, або галандскі (D. caryophyllus), з буйнымі адзіночнымі махрыстымі кветкамі і шаравата-блакітны (D. gratianopolitanus). Многія з іх маюць садовыя формы; гваздзік барадаты лёгка дзічэе.
Шмат-, рэдка аднагадовыя травяністыя расліны і паўкусты з прамастойным, прыўзнятым, простым або галінастым вузлаватым сцяблом Лісце суцэльнае, супраціўнае, сядзячае, звычайна ланцэтнае, падоўжана-ланцэтнае, лінейнае, шылападобнае, ніжняе часта ў разетцы. Чашачка зрослалістая, пры аснове з лускападобнымі, прыціснутымі прыкветнікамі (характэрная прыкмета роду). Кветкі звычайна буйныя, духмяныя, белыя, зеленаватыя, ружовыя, пурпуровыя і інш., 5-членныя, адзіночныя, сабраныя ў верхавінкавыя раскідзістыя або шчыльныя суквецці. Плод — каробачка. Лек., меданосныя, кармавыя, дэкар. расліны.
Г.У.Вынаеў.
т. 5, с. 99
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)