Падзорная труба 2/332; 3/406; 8/6—7; 9/275; 10/387

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

ПАДЗО́РНАЯ ТРУБА́,

аптычная прылада для назірання далёкіх прадметаў адным вокам. Вядома з канца 16 — пач. 17 ст. У 1609 П.т. 32-кратнага павелічэння пабудаваў і выкарыстаў для астр. даследаванняў Г.Галілей. Іншы тып П.т. прапанаваў у 1610—11 І.Кеплер (пабудавана каля 1630).

Асн. элементы П.т. — аб’ектыў і акуляр. Аб’ектыў — збіральная сістэма; дае сапраўдны, паменшаны і перавернуты відарыс аддаленага прадмета паблізу факальнай плоскасці. У схеме Галілея акуляр — рассейвальная лінза, размешчаная паміж аб’ектывам і яго факальнай плоскасцю, дае прамы відарыс. У схеме Кеплера акуляр — збіральная лінза, у якую відарыс, атрыманы пасля аб’ектыва, разглядаецца, як у лупу (відарыс застаецца перавернутым); для атрымання прамога відарыса паміж аб’ектывам і акулярам змяшчаюць абарачальную сістэму. Сучасныя П.т. маюць поле зроку 90—100° і павелічэнне ў дзесяткі разоў.

Я.​У.​Чайкоўскі.

Падзорная труба: а — схема Галілея, б — схема Кеплера, в — труба Кеплера з абарачальнай лінзай; 1 — аб’ектыў, 2 — акуляр, 3 — абарачальная лінза.

т. 11, с. 497

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

падзо́рны, -ая, -ае.

Які служыць для назірання, разглядвання.

Падзорная труба.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

spyglass [ˈspaɪglɑ:s] n. падзо́рная труба́

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

падзо́рны, ‑ая, ‑ае.

У выразе: падзорная труба гл. труба.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

подзо́рный падзо́рны;

подзо́рная труба́ падзо́рная труба́.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

spyglass

[ˈspaɪglæs]

n.

падзо́рная труба́

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

падзо́рны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. падзо́рны падзо́рная падзо́рнае падзо́рныя
Р. падзо́рнага падзо́рнай
падзо́рнае		 падзо́рнага падзо́рных
Д. падзо́рнаму падзо́рнай падзо́рнаму падзо́рным
В. падзо́рны (неадуш.)
падзо́рнага (адуш.)		 падзо́рную падзо́рнае падзо́рныя (неадуш.)
падзо́рных (адуш.)
Т. падзо́рным падзо́рнай
падзо́рнаю		 падзо́рным падзо́рнымі
М. падзо́рным падзо́рнай падзо́рным падзо́рных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

Про́зарна ’ясна’ (Касп.), прозо́рно ’празрыста’ (ТС), празо́рная (труба) ’падзорная’ (Мат. Гом.). Да зорыць, зрок.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Зрокавая труба, гл. Падзорная труба

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)